Izvor: B92, 06.Jul.2011, 11:01 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Luj Armstrong - 40 godina od smrti
Danas, 6. jula, se navršava 40 godina od smrti džez legende i jednog od naslavnijih trubača u istoriji džeza, Luja Armstronga.
Poznat po nadimku koji je stekao još u najranijem detinjstvu - Sačelmaut (Vrećasta usta), popularni Sačmo rođen je u siromašnoj crnačkoj porodici 4. avgusta 1901. godine u Nju Orleansu.
Detinjstvo je proveo u fizičkom i emotivnom smislu lišen svega. Ishrana mu se sastojala od crvenog pasulja i pirinča, a garderoba >> Pročitaj celu vest na sajtu B92 << od par iznošenih pantalona i ispranih košulja.
Njegov dom se nalazio u središtu Stororvila, stecišta prostitucije, pijanstava, droge, tuča i ubistava.
Poput ostalih pionira džeza, Armstrong je rastao okružen muzikom sa svih strana: regtajmom, marševima, muzikom svake vrste.
Nije mogao da nabavi pravi muzički instrument, ali je zato bio član jednog kvarteta uličnih klinaca koji su pevali po uglovima za novčić.
Do prekretnice u Armstrongovom životu došlo je uoči 1913. godine kada biva uhapšen jer je ispalio jedan metak iz revolvera i odveden je u Dom za obojene.
Dom je imao limeni orkestar i vokalnu grupu. Armstrong se pridružio horu i počeo je da svira tamburinu a kasnije bubnjeve i alt hornu. Ubrzo postaje šef orkestra iako nije umeo da čita note.
Dom je napustio posle tri godine i nastavlja da živi sa majkom Mejen, svirajući kornet po barovima i lokalnim sedeljkama.
U to vreme, jedno od važnijih mesta za oprobavanje muzičke veštine bili su rečni parobrodi koji su kao saobraćajno sredstvo već počeli da padaju u zaborav, služeći kao mesto za provod i razonodu.
Armstrong 1918. godine počinje da svira na njima i tada upoznaje melofonistu Dejvida Džonsa koji ga podučava elementarnom čitanju nota.
Godine 1922. Armstrong prihvata poziv Kinga Olivera i seli se za Čikago gde je radio u lokalu "Linkoln Gardens" svirajući sa kreolskim džez bendom.
Ubrzo po njegovom dolasku grupa je načinila i prve gramofonske snimke.
U proleče 1924. godine Armstrong se ženi Oliverovom pijanistkinjom Lilijan Hardin koja ga je naučila brzom čitanju nota.
U leto iste godine napušta Oliverov ansambl i preuzma posao u lokalu ''Drimlend kafe" a u jesen iste godine Flečer Henderson je Armstrongu ponudio mesto u svom njujorškom orkestru.
Armstrong prihvata upražnjeno mesto snimivši i veći broj solo deonica, od kojih je najpoznatija ona na snimku "Sugar Foot Stomp", varijanti Oliverovog "Dipperrnouth BIues".
U jesen 1925. godine, Armstrong se vratio u čikaški lokal "Drimlend" da radi za 75 dolara nedeljno što je u to vreme bila nečuveno visoka suma za jednog crnačkog džez muzičara.
Iste godine počinje da snima u studiju gramofonske firme Okeh, načinivši više od 60 snimaka koji će postati poznati kao "Hot Five" i "Hot Seven" snimci i koji će odigrati ulogu krupnih putokaza u istoriji džez muzike izmenivši tokove razvoja džeza.
"Hot Five" i "Hot Seven" snimci, nastali izmedu 1925. i kraja 1928. godine, snimani su s neformalnim pik-ap grupama.
Do pesme "West and Blues" iz 1928. godine, Armstrong je stekao slavu virtuoznog soliste u džezu.
U to vreme, Armstrong je počeo postepeno da prelazi s korneta na trubu, koju je počeo da svira zbog njenog blistavog tona prikladnog za veći prostor.
S vremenom, sasvim je potpuno napustio kornet.
Ženi se po treći put, Lusilom Vilson, lokalnom igračicom sa kojom ostaje do kraja života.
Umoran od svega 1931. odlazi za Evropu. Odmor i popularnost kojima je bio okružen koristili su Armstrongu jer počinje da se pojavljuje u mnogim filmovima - "Rapsodija u crnom i plavom", ''Novčići sa neba", ''Artisti i modeli", ''Atlantik siti".
Bio je muzičar koji poseduje izuzetan smisao za improvizaciju. Osim jedinstvene izvođačke tehnike, raspolagao je vrlo razvijenim smislom za fraziranje; od zadate teme zadržavao je samo osnovnu melodijsku liniju i na nju davao svoje varijacije kojima je stvarao novu, lepšu i bogatiju melodiju od one koja mu je služila samo kao osnov.
Kao pevač razvio je iste one muzičke ideje koje postiže trubom.
Promukao i hrapav glas daje svojstven utisak njegovim pevačkim solima koja su manje grandiozna od njegovih instrumentalnih sola, ali sadrže u istoj meri emocije, inspiraciju i sving.
Amstrong je do 1946. godine svirao sa mnogim big bendovima, kada je sving muzika doživela nagli kolaps.
Vraća se sastavima malog, diksilend formata, a njegovo pevanje počelo je da se probija sve više u prvi plan.
Nastavio je da se pojavljuje pred publikom, tako reči sve do smrti, koja ga je zadesila 6. jula 1971. godine u njegovom domu u Kvinsu.
Beogradska publika je imala prilika da ga čuje daleke 1959. godine.
