Izvor: Politika, 24.Okt.2007, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Literatura kao seizmograf
Alojzu Vizeru, vlasniku i osnivaču izdavačke kuće "Vizer Ferlag" iz Klagenfurta, juče je uručena nagrada "Dositej Obradović", priznanje koje se dodeljuje stranom izdavaču za kontinuirani doprinos u promociji naše literature u svetu. Ovu nagradu dodeljuju prvi put Ministarstvo kulture Republike Srbije, Beogradski sajam i Zadužbina Dositej Obradović. Nagradu je laureatu uručio ministar kulture Vojislav Brajović. Austrijska izdavačka kuća "Vizer" ove godine slavi 20 godina postojanja, >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << a prema rečima našeg poznatog pisca i ambasadora naše zemlje u Austriji Dragana Velikića, na nemačkom govornom području ne postoji izdavač koji je tokom poslednje dve decenije više i uspešnije predstavljao srpsku književnost, kao i književnosti čitavog ovog regiona.
Alojz Vizer u Evropi je prepoznatljiv i po jedinstvenom projektu edicije o evropskim gradovima, među kojima je i Beograd predstavljen na samom početku. Objavio je na desetine knjiga naših autora, među kojima su Andrić, Popa, Velikić, Đorđević, Livada i drugi, kao i antologije srpske proze i poezije. Čak i u vreme najvećih sankcija devedesetih godina, Vizer je nalazio put do naših izdavača sa kojima je 1992. godine osnovao Asocijaciju malih i srednjih izdavača srednje Evrope. Godinu dana kasnije, bio je inicijator njihovog prisustva na Sajmu knjiga u Frankfurtu.
Kako je počeo ovaj vaš rad na prevodima srpske književnosti?
Počeli smo sa štampanjem knjiga Dragana Velikića, i prvi put smo na nemačkom štampali knjige Davida Albaharija, kao i Bogdana Bogdanovića i Oskara Daviča. Nije bitno otkuda neko dolazi, važno je kako piše. Važno je da čitaoci budu sa tim upoznati. Opredeljenje za srpsku književnost je kao i u ljubavi, na nemačkom se kaže: ne tražiš, već nalaziš. U literaturi je isto tako. Dobri pisci pričaju o drugim dobrim piscima. I tako nastaju veze.
Ko su Vaši prijatelji među srpskim piscima?
Moji prijatelji su i izdavači iz "Klija" i "Stubova kulture", kao i pisci Dragan Velikić i David Albahari.
Kako ste priredili knjigu posvećenu Beogradu?
Ova edicija posvećena evropskim gradovima posebna je jer na njih gleda iz unutrašnje i spoljne perspektive. Više od 70 tekstova preuzeti su iz različitih istorijskih perioda i pisali su ih najrazličitiji domaći i inostrani autori. Kroz viđenja Petera Handkea, Velikića i mnogih drugih data je prelepa slika Beograda, kroz političke i literarne prizme.
Nastavljate li ovaj projekat prevođenja srpske književnosti?
Imam puno materijala u pripremi, ali verovatno ćemo prevoditi i objavljivati do tri knjige godišnje. Ova nagrada sada nam daje mogućnost da se još više trudimo da predstavljamo srpsku literaturu na nemačkom govornom području, pa i u svetu.
Kako vidite zastupljenost slovenske književnosti na Zapadu?
Mislim da treba razlikovati jugoistočni deo evropske književne scene od ruske. Isto tako je posebna situacija sa poljskom književnošću. Ceo jugoistočni deo Evrope pre 25 godina uopšte nije bio zastupljen na nemačkom govornom prostoru. Sada je tamo slovenačka literatura zastupljenija, i broji više od 150 različitih knjiga. A sličan su problem imale i bosanska, hrvatska, rumunska i albanska literatura. Naša izdavačka kuća sada je objavila 20 knjiga bugarske književnosti. To znači da se Evropa nije bavila malim jezicima. Nije ulagala u ovaj prostor. Sa Rusijom je drugačije jer Zapad tu ima velike ekonomske interese. Zbog toga se i bavi njenom literaturom.
Šta mislite o toj vezi kapitala, politike i literature?
Mislim da literatura ima mogućnost da bude svojevrsni seizmograf. Ako je ona koja je dobra, a ne književnost apologetike. Prava literatura može ljudima da otvori oči i sluh. Može da utiče na razvoj društva. Može da bude pokazatelj prema promenama.
--------------------------------------------------------------------------
Nismo li previše glasni
Čak i u vreme najvećih sankcija devedesetih godina, Vizer je nalazio put do naših izdavača, sa kojima je 1992. godine osnovao Asocijaciju malih i srednjih izdavača srednje Evrope, a godinu dana kasnije bio je inicijator njihovog prisustva na Sajmu knjiga u Frankfurtu.
"Imamo atlase, geografske karte i globuse. Ali, da li imamo dovoljno rečnika da bismo propovest koju je započeo Dositej Obradović pripovedali svima u prijatnim sazvučjima vlastitog jezika? Nismo li često onemeli vlastitom krivicom, nije li često ono što smo rekli presahlo jer ga niko nije čuo i to zato što smo se poslužili jednim oblikom pripovedanja koji je ostao neshvaćen, usled jačine našeg glasa? Nismo li možda previše glasni, isuviše nejasni, često možda i previše tihi, čak plačni, nismo li pokušali da drugog nadmašimo našim pripovedanjem?", rekao je na uručenju nagrade Alojz Vizer.
[objavljeno: ]
