Izvor: Politika, 01.Jun.2007, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Lepeza nad sabljom
Zbog velikog interesovanja izložba "Princeze i kraljice" o stilu života srpskih vladarki produžena do 8. juna
Između sablji i topova Karađorđa, Miloša Obrenovića i njihovih naslednika, u susedstvu slika vojvoda koji jurišaju na Turke u Konaku kneza Miloša našlo se i malo mesta za somotske papuče kneginje Julije i servis za kafu kraljice Natalije. Drugačija, ženska istorija smeštena je u okviru posebne izložbe "Princeze i kraljice" koja je, zbog izuzetnog interesovanja >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << publike tokom manifestacije Noć muzeja, produžena do 8. juna. Tako će garderoba srpskih vladarki, nameštaj sa dvorova i pribor za jelo koje su princeze i kraljice same birale, još neko vreme svedočiti o kulturi 19. veka.
Katarina Mitrović, autorka postavke, odabrala je portrete, fotografije i lične stvari Jelene Karađorđević, Perside Karađorđević, kneginje Ljubice, kneginje Julije, kraljice Natalije i kraljice Drage.
– Istorijski muzej Srbije, u čijem je sastavu Konak na Topčideru, javnosti je poznat preko stalne postavke o Prvom i Drugom srpskom ustanku. Istorija može sagledati i iz drugačije perspektive. Naše vladarke su imale važan udeo u društvenom, kulturnom i političkom životu zemlje. Preko najvažnijih ženskih ličnosti u srpskoj državi 19. veka može se sagledati i promena ideala koje je srpsko društvo postavljalo pred žene. Od tradicionalnih uloga majke i domaćice do novih ideala žene kao modne ikone, one koja plasira nove trendove u oblačenju i ponašanju – ističe Katarina Mitrović.
Jelena Karađorđević bila je supruga Crnog Đorđa. Ako su njeni portreti verodostojni, nije se isticala lepotom, a vodila je skroman život u domu sa jednostavnim pokućstvom i priborom. Nimalo zanosna nije bila ni kneginja Ljubica. Sa slike se vidi da je bila dostojanstvena, a savremenici su hvalili njenu skromnost i čestitost. Bila je majka nacije, neustrašiva vladarka koja jaše konja vešto kao muškarac, još bolje rukuje oružjem. Sa Milošem se nije slagala. Živeli su odvojeno, bila je jedna od najžešćih kritičara njegove politike. Putopisci su beležili da nije nosila nakit, nastojala je da ograniči upotrebu zlata i dragog kamenja i trudila da zadrži druge žene u jednostavnosti starih običaja.
Kneginja Julija bila je već nešto drugo. Rođena je u mađarskoj plemićkoj porodici Hunjadi. Srpska javnost je, kaže Katarina Mitrović, negodovala zbog kneginjinog katoličanstva što je mladu Juliju nagnalo da udovolji sredini u svemu, od ponašanja do garderobe. Jezik je učila od Đure Daničića, sklopila je prijateljstvo sa prvom domaćom poetesom Milicom Stojadinović Srpkinjom, pomagala školovanje devojaka, nosila stilizovanu srpsku nošnju. Iza nje su ostali fotografija sa venčanja sa Mihailom u kapeli ruskog poslanstva u Beču, ženstveni komadi garderobe, košulja od ručno tkanog platna, meka, tanana i nežna, cipele od purpurnog somota sa vezom od pozlaćene niti i svilenog konca, postavljene belim taftom. Oblačila je dugu anteriju krem boje sa zelenkastim listovima i cvetićima.
– Žene su privlačne i zanimljive, a naročito žene vladara. Zbog njih se ispred Topčiderskog konaka za vreme "Noći muzeja" formirao red dugačak gotovo pola kilometra! Ja sam, kao autor izložbe, ponosna na taj uspeh, jer nisam očekivala da nam po mraku, kiši i hladnoći dođe oko 2500 ljudi i to pored brojnih lokacija u centru grada – podseća naša sagovornica.
Sa kraljicom Natalijom kreće nova era srpskih vladarki. Ona je važila za jednu od najlepših žena sa evropskih dvorova. Intrigirala je svetsku javnost, o njoj se govorilo po salonima zamkova starog kontinenta. Žene su je obožavale, napominju istoričari, jer je bila elegantna i moderna. Bečki i pariski dekorateri su uređivali njen dom. Na fotografiji apartmana kraljice Natalije primetni su luksuz i stil, svuda je odisao evropski pečat. Sa dvora Obrenovića sačuvani su i komplet za kompot sa grbom, tacne, servis za belu kafu, čaše sa likovima kralja Aleksandra i kraljice Drage.
Dve mekane lepeze i zlatna kutija za nakit naznačavaju kako su Obrenovićke mogle živeti. Tu je i jedna strana jelovnika koji je pripreman 10. aprila 1889. godine. Posetioci Miloševog konaka mogu pogledati i Natalijin svadbeni venac, harmoničan detalj razorenog braka sa kraljem Milanom.
Poslednja u nizu Obrenovićki, najpoznatija, najozloglašenija, kraljica Draga, supruga kralja Aleksandra, na reprodukciji fotografije Milana Jovanovića veoma je atraktivna i šik za ono vreme. Najupečatljiviji svedok njenog života nisu ni haljine ni dragulji, već, kako pokazuje izložba, ključ od garderobe odnosno tajne sobe u kojoj su se kralj Aleksandar i kraljica Draga skrivali i u kojoj su bili ubijeni.
J. Stevanović
[objavljeno: 01.06.2007.]
