Izvor: B92, 04.Jul.2013, 11:46   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Jugoslavija danas - okviri sećanja

U Muzeju "25. maj" u Beogradu u sredu uveče održan je okrugli sto na temu "Jugoslavija danas - okviri sećanja", na kojem su učestvovali eminentni domaći istoričari i sociolozi.

Povod za ovaj skup je studija "Istorija Jugoslavije u 20. veku" ugledne nemačke istoričarke Mari Žanin Čalić, koju je u prevodu na srpski jezik nedavno objavila beogradska izdavačka kuća "Klio".

Učesnici skupa, među kojima su bili istoričari Predrag Marković, Vojislav Pavlović, >> Pročitaj celu vest na sajtu B92 << Mile Bjelajac, Gordana Jović Krivokapić, Ranka Gašić, Milan Ristović i Veljko Stanić, kao i sociolog Jovo Bakić, složili su se da je sveobuhvatno izučavanje istorije Jugoslavije neophodno kako bi se bolje razumela ne samo zajednička prošlost nego i budućnost naroda koji žive na Balkanu.

Na skupu je postavljeno pitanje zbog čega u srpskoj, kao i u drugim istoriografijama naroda nekadašnje velike balkanse države, nema sveobuhvatnih sinteza njenog istorijskog, kulturnog, ekonomskog i socijalnog razvoja.

„Mi nemamo odakle da čitamo istoriju kulture Jugoslavije, istoriju Saveza komunista Jugoslavije, istoriju Drugog svetskog rata, istoriju radničke klase. Nemamo istoriju jugoslovenske književnosti, arhitekture, slikarstva“, upozorio je istoričar Predrag Marković.

Ocenjujući da je objavljivanje studije Mari Žanin Čalić na srpskom jeziku izuzetno dragoceno za domaću istoriografiju, i to ne samo za stručnjake nego i za širi krug čitalaca, Marković je zaključio da je ipak neophodno da se ovdašnji istoričari posvete tom periodu srpske i jugoslovenske prošlosti.

„Svaka od istorija Jugoslavije koja se do sada pojavila bila je neka vrsta političkog skandala, počev od onih koje su pisane kao državni projekti ili kasnije nacionalni projekti, sve do onih koje su pisali istoričari u inostranstvu“, reka je profesor Milan Ristović.

Prema njegovim rečima, Jugoslavija je bila rezultat složenih istorijskih uslova, zbog čega se, kako tvrdi i Mari Žanin Čalić u svojoj studiji, ta drŽava ne može shvatati kao veštačka tvorevina, nego kao politička, kulturna, ekonomska i socijalna realnost.

S Ristovićem se složio i istoričar Vojislav Pavlović, koji je ocenio da je knjiga "Istorija Jugoslavije u 20. veku" lični projekat nemačke autorke, koji sadrži niz jasnih i preciznih informacija, ali i novih pitanja u vezi s jugoslovenskom prošlošću.

Mari Žanin Čalić, inače kćerka uglednog hrvatskog sociologa Edvarda Čalića, koja je obrazovanje stekla u Nemačkoj, napisala je knjigu koja, kako je ocenio sociolog Jovo Bakić, pokazuje da etničko poreklo i sredina u kojoj čovek stvara ne moraju da utiču na pisanje istorije.

"Mari Žanin Čalić nije potpala pod etničku determinaciju, suprotstavlja se ideološkoj hegemoniji uspostavljenoj u svetu. Toga nema ni u srpskoj, ni u hrvatskoj, ni u evropskoj istoriografiji u poslednjih dvadeset godina", ocenio je Bakić.

Učesnici skupa upozorili su da na srpskom jeziku nema dovoljno literature koju bi inostrani istoričari i drugi stručnjaci koji proučavaju istoriju Jugoslavije mogli da koriste i citiraju prilikom pisanja svojih naučnih radova, što je jedan od razloga koji doprinose jednostranom tumačenju događaja iz neposredne prošlosti.

Istoričarka Ranka Gašić, koja je zajedno s Vladimirom Babićem prevela ovu studiju, istakla je da je reč o knjizi koja dobro komunicira sa čitaocima jer je , iako je reč o kompleksnom naučnom radu, napisana u "razumnom" obimu od oko 400 stranica.

"Ovo nije publicistička nego apsolutno naučna istoriografija, uravnotežena, ne stoji na strani nijednog naroda, režima, opozicije... i oslanja se na ravnomerno korišćenje literature svih naroda iz bivše Jugoslavije", istakla je Ranka Gašić i dodala da će studija Mari Žanin Čalić pomoći domaćim stručnjacima shvate šta to srpskoj istoriografiji nedostaje.

Nastavak na B92...