Izvor: Blic, 06.Avg.2001, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Između sablje i pesme
Između sablje i pesme
Povodom 150. godišnjice Njegoševe smrti, na Trgu pjesnika održano je književno veče posvećeno delu ovog pesnika, kao i nekim savremenim tumačenjima njegovog dela, na kojem su govorili pesnik Milutin Mićović i kritičar Gojko Božović.
Mićović se u svom tekstu posebno zabavio razlozima zbog kojih Njegoša možemo smatrati našim savremenikom. Prema Mićovićevom mišljenju, Njegoš je naš savremenik najviše po tome što je između >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << njegovog dela i nas neprekinuta komunikacija, što u tom delu pronalazimo živa i plodotvorna značenja i što čitajući Njegoša bolje razumemo i sebe i svoje vreme.
Gojko Božović je govorio o Njegošu povodom studije 'Sablja i pjesna' koju je tokom 90-ih godina objavio britanski slavista Edvard Denis Goj. Ovu studiju, koju je na srpski jezik uoči svoje smrti preveo sam autor zajedno sa suprugom Jasnom Levinger-Goj, objavila je izdavačka kuća 'Oktoih' iz Podgorice u biblioteci 'Njegoš'.- Studija Edvarda Denisa Goja u celini je posvećena 'Gorskom vijencu' i to je, posle studija Pavla Popovića, objavljene početkom 20. veka, prva relevantna studija koja se isključivo bavi najvažnijim Njegoševim delom. U ovoj studiji Goj piše iz perspektive odličnog poznavaoca srpskog jezika i istorije srpske književnosti. Njegova perspektiva je utoliko zanimljivija što on i prema Njegoševom delu zauzima kritički stav pa tako govori o 'Luči mikrokozmi' i 'Lažnom caru Špepanu Malom' kao o zanimljivim, ali neuspelim pokušajima. Edvard Goj polazi od tvrdnje da je Njegoš novi glas u evropskoj poeziji u doba romantizma. Pažljivom analizom i nizom uspostavljenih književno-istorijskih relacija, pisac 'Sablje i pjesne' pokazuje kako se poetički razvija Njegoševo delo, kako se ono oslobađa raznih uticaja, kako te uticaje prerađuje ili kako se promišljeno koristi svojom lektirom, sve dok u 'Gorskom vijencu' ne uspostavi paradigmu koja prevazilazi romantičarsku poetiku. U središtu romantizma nalaze se utopijski zahtevi i veliki ideali, dok Njegošev 'Gorski vijenac' uobličava veliku dramu egzistencije, kao i protivurečnosti koje čovek prepoznaje u sebi ili u svom okruženju. Otuda se, po Goju, Njegoš ukazuje kao izuzetno moderan pesnik, kao neko ko je, mnogo pre modernih pisaca druge polovine 20. veka, naslutio preteće senke i opasnosti u svetu. Studija 'Sablja i pjesna', osim što precizno ocrtava poetički i značenjski kontekst 'Gorskog vijenca', preispituje i strukturu samog speva. U tom smislu, Goj izdvaja petnaest slika, kao i mnoštvo tabloa, malih lokalnih slika, od kojih ne zavisi razvoj radnje, ali uz pomoć kojih se uspostavlja slika jednog vremena. Isto tako, Goj pokazuje i koliko je deseterac kojim je napisan 'Gorski vijenac' moderniji i raznovrsniji u odnosu na deseterac epske poezije - naglasio je Gojko Božović.
Božović je rekao i da u našoj kulturi nije veliki broj knjiga o Njegošu koje ispunjavaju meru razumevanja i analitične utemeljenosti, kakvu pokazuje studija 'Sablja i pjesna' Edvarda Denisa Goja. Gr. T.
