Izvor: Blic, 13.Avg.2001, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Između sablje i pesme
Između sablje i pesme
Budva - povodom 150. godišnjice Njegoševe smrti, na Trgu pjesnika održano je književno veče posvećeno delu ovog pesnika, kao i nekim savremenim tumačenjima njegovog dela, na kojoj su govorili pesnik Milutin Mićović i kritičar Gojko Božović.
Mićović se u svom tekstu posebno zabavio razlozima zbog kojih Njegoša možemo smatrati našim savremenikom. Prema Mićovićevom mišljenju, Njegoš je naš savremenik najviše po tome što >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << je između njegovog dela i nas neprekinuta komunikacija, što u tom delu pronalazimo živa i plodotvorna značenja i što čitajući Njegoša bolje razumemo i sebe i svoje vreme.
Gojko Božović je govorio o Njegošu povodom studije 'Sablja i pjesma' koju je tokom 90-ih godina objavio britanski slavista Edvard Denis Goj. Ovu studiju, koju je na srpski jezik uoči svoje smrti preveo sam autor zajedno sa suprugom Jasnom Levinger Goj, objavila je izdavačka kuća 'Oktoih' iz Podgorice u biblioteci Njegoš.
- Studija Edvarda Denisa Goja u celini je posvećena 'Gorskom vijencu' i to je, posle studija Pavla Popovića, objavljene početkom 20. veka, prva relevantna studija koja se isključivo bavi najvažnijim Njegoševim delom. U ovoj studiji Goj piše iz perspektive odličnog poznavaoca srpskog jezika i istorije srpske književnosti. Njegova perspektiva je utoliko zanimljivija što on i prema Njegoševom delu zauzima kritički stav pa tako govori o 'Luči mikrokozmi' i 'Lažnom caru Špepanu Malom' kao o zanimljivim, ali neuspelim pokušajima. Edvard Goj polazi od tvrdnje da je Njegoš novi glas u evropskoj poeziji u doba romantizma. Pažljivom analizom i nizom uspostavljenih književno-istorijskih relacija, pisac 'Sablje i pjesme' pokazuje kako se poetički razvija Njegoševo delo, kako se ono oslobađa raznih uticaja, kako te uticaje prerađuje ili kako se promišljeno koristi svojom lektirom, sve dok u 'Gorskom vijencu' ne uspostavi paradigmu koja prevazilazi romantičarsku poetiku. U središtu romantizma nalaze se utopijski zahtevi i veliki ideali, dok Njegošev 'Gorski vijenac' uobličava veliku dramu egzistencije, kao i protivurečnosti koje čovek prepoznaje u sebi ili u svom okruženju. Otuda se, po Goju, Njegoš ukazuje kao izuzetno moderan pesnik, kao neko ko je, mnogo pre modernih pisaca druge polovine 20. veka, naslutio preteće senke i opasnosti u svetu. Studija 'Sablja i pjesma', osim što precizno ocrtava poetički i značenjski kontekst 'Gorskog vijenca', preispituje i strukturu samog speva. U tom smislu, Goj izdvaja petnaest slika, kao i mnoštvo tabloa, malih lokalnih slika, od kojih ne zavisi razvoj radnje, ali uz pomoć kojih se uspostavlja slika jednog vremena. Isto tako, Goj pokazuje i koliko je deseterac kojim je napisan 'Gorski vijenac' moderniji i raznovrsniji u odnosu na deseterac epske poezije - naglasio je Gojko Božović.
Božović je rekao i da u našoj kulturi nije veliki broj knjiga o Njegošu koje ispunjavaju meru razumevanja i analitične utemeljenosti, kao što je studija 'Sablja i pjesna' Edvarda Denisa Goja. Gr. T.
