Izvor: Blic, 01.Dec.2010, 13:20 (ažurirano 02.Apr.2020.)
"Iza gvozdene zavese"
Izložba “Iza gvozdene zavese” koja se u subotu (19) otvara u Muzeju “25. maj”, predstaviće nam umetnička dela iz privatnih poljskih kolekcija iz Poljske.
Najveći broj pripada kolekciji Pjotra Novickog (181), a ostala su iz kolekcija Joane i Ježija Grabski (12), Kšištofa Musjala (4) i Olge i Vojćeha Fibakova (3). Kao što nam netipičan naziv izložbe govori postavka je fokusirana na socijalistički realizam, režimsku umetnost koja u osnovi glorifikuje komunistički >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << poredak.
Pomenuta doktrina u Sovjetskom Savezu dominirala je sve do 80-ih, a u Poljskoj do sredine 50-ih godina, te je najveći broj dela upravo iz tih razdoblja. Istovremeno, autor izložbe Novicki, galerista zaslužan za opstanak nezavisne umetničke scene koja je nastala kao otpor diktatu komunističke vlasti, izlaže i radove koji za cilj imaju njenu kritiku i bave se dekonstrukcijom kulta vođe.
Nakon proglašenja ratnog stanja 1981. godine u Poljskoj je usledio talas represije. U Sovjetskom Savezu 80-te su, pak, period Gorbačova i perestrojke. Pao je Berlinski zid, nije više bilo gvozdene zavese, osvojena je dugo očekivana sloboda umetničkog izražavanja. Ostala su dela, svedočanstva o vremenima koja su prethodila padu.
Sledeći deo izložbe posvećen je takozvanoj „drugoj avangardi" u poljskoj umetnosti, s posebnim osvrtom na umetnike koji su pripadali Krakovskoj grupi. Niko od njih, bez obzira na svoj predratni levičarski aktivizam, nije pristao na parole socijalističkog realizma i zadržali su potpunu slobodu izraza i u posleratnoj socrealističkoj stvarnosti. Od izložbe u varšavskom „Arsenalu" 1955. godine, umetnici u Poljskoj mogli su stvarati praktično bez ideoloških ograničenja.
Treći deo izložbe odnosi se na simbol i njegova značenja u slikarstvu u periodu od 60-ih do 80-ih godina kojima dominira geometrijska apstrakcija. Uprkos različitoj situaciji u kojoj su se nalazili umetnici u Sovjetskom Savezu i Poljskoj, ipak se mogu pronaći i određene paralele. Kasniji period, 80-te obeležiće političke promene u obe zemlje.
