Izvor: Politika, 01.Jul.2009, 23:37 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Istaći nacionalnost žrtava Jasenovca
Izložba bi trebalo da pruži više eksponata o fizičkoj torturi logoraša s obzirom na to da je Jasenovac čak i za Nemce bio ozloglašen po bestijalnosti ustaša
Stalna postavka u Memorijalnom muzeju Jasenovac, iz 2006. godine, kao i knjiga sa preko 70.000 imena žrtava ovog logora smrti, koja je objavljena u Hrvatskoj, i dalje izazivaju debate u srpskoj javnosti. Branislav Dimitrijević, pomoćnik ministra kulture Srbije, nedavno je bio u poseti Jasenovcu, i preneo je svoje >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << utiske na tribini u beogradskom „Reksu” u Jevrejskoj 16.
Dimitrijević je rekao da je u posetu otišao kao zvaničnik Ministarstva kulture i da se iz ove posete, koja za njega ima i ličnu notu jer je njegov stric stradao u ovom logoru, vraća sa mahom povoljnim utiscima.
– Do samog ulaza u Jasenovac postoji makadamski put, koji remeti utisak, ali sam čuo da uskoro treba da bude asfaltiran. Direktorka Nataša Jovičić i kustosi sa kojima sam razgovarao, stručno vladaju podacima. U vreme Tuđmanove Hrvatske, Jasenovac je predstavljan kao da je nekakav radni logor, dok se sada vrlo jasno vidi da je to bio logor smrti – rekao je Dimitrijević.
Dimitrijević je podsetio da su od 1945. godine sistematski iz Jasenovca uklanjani tragovi ubijanja, ali da je ono što je sačuvano od užasnih artefakata, kao što su nož, malj ili sekira koji su služili za ubijanje, sada izloženi u Memorijalnom muzeju.
– Muzej ima i vrlo aktivnu izdavačku delatnost, a deo nje je i knjiga sa 75.000 popisanih imena sa vrlo preciznim podacima. Moj je utisak da je popis ozbiljno urađen, i ime mog strica Radiše Kostića se tu pojavljuje. Spiskovi se stalno dopunjavaju i sada već ima 80.000 imena – rekao je Dimitrijević, napomenuvši da se cifra od 700.000 ubijenih ne pominje.
Što se nove postavke tiče, Dimitrijević je rekao da imena koja su istaknuta sada sadrže i nacionalnu pripadnost.
– Napravljena je atmosfera teskobe i to ostavlja snažan utisak. Postavka je u duhu nove politike izlaganja, jer se prostor daje žrtvi. Postoje video-bimovi, koji prikazuju ljude koji pričaju o svojim životima pre rata, kada su bili ugledni građani. Postavka nudi veliki broj snimaka i svedočenja očevidaca – preneo je Dimitrijević.
Pomoćnik ministra je napomenuo da bi izložba trebalo da pruži više eksponata o fizičkoj torturi logoraša s obzirom na to da je Jasenovac čak i za Nemce bio ozloglašen po bestijalnosti ustaša.
– Naravno, ukoliko se prikaže monstruoznost, to može da izazove kontraefekat – istakao je Dimitrijević i napomenuo da bi i Srbija trebalo da posveti pažnju stratištima kao što su Staro sajmište ili logor na Banjici.
Tribina, na kojoj je prisustvovalo dvadesetak slušalaca, posle Dimitrijevićevog izlaganja se, na momente, pretvarala u oštru debatu. Jedna starija gospođa, koja se nije predstavila, rekla je da je knjiga sa imenima žrtava falsifikat koji je Dimitrijeviću podmetnut i da služi tome da se ponovo umanji broj srpskih žrtava. Dimitrijević je uzvratio da ne želi da odgovara na provokacije. Posle žučne rasprave, ona je napustila tribinu. Zatim je mikrofon uzeo Milorad Bajić, režiser, koji je konstatovao da je knjiga žrtava gnusna laž. Za reč se potom javila žena koja se takođe nije predstavila već je samo rekla da je Jevrejka i da je 56 njenih rođaka stradalo u nacističkim logorima. Ona je istakla da je broj srpskih žrtava mnogo veći i da, nažalost, za razliku od Jevreja, Srbi nisu uspeli da popišu svoje žrtve. Navela je da je živela u Bosanskoj Krupi u toku Drugog svetskog rata i da joj je žao što se Hrvatska do današnjeg dana nije denacifikovala.
Jovan Mirković je kazao da je u dva navrata bio direktor muzeja Jasenovca, i napomenuo da se, za razliku od Jad Vašema ili muzeja posvećenom žrtvama holokausta u Vašingtonu, Jasenovac nalazi na mestu zločina gde su dovedeni i ubijani ljudi zato što Srbi, Jevreji ili Romi. Prema njegovom mišljenju, neophodno je da muzej jasno istakne nacionalnost žrtava, sa akcentom na kolektivitet, a ne na pojedinca. Milan Koljanin je kazao da su novu postavku mnogi stručnjaci, i Srbi i Jevreji, ocenili kao skandal, jer je Jasenovac još simbol revizionizma.
S. Stamenković
[objavljeno: 02/07/2009]
