Izvor: Blic, 19.Mar.2005, 13:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Hronologija i teatar
Hronologija i teatar
Ovih dana je promovisana jedna od najznačajnijih knjiga koja je izašla u poslednje vreme 'Moderna srpska država, hronologija 1804- 2004. godina' u izdanju Istorijskog arhiva Beograda, glavni i odgovorni urednik: dr Branka Prpa. Ovo je prva knjiga ove vrste ne samo o ovom periodu, nego i prva knjiga ove vrste uopšte. Na preko pet stotina strana navode se iz godine u godinu događaji u oblasti politike, kulture, ekonomije i društva. Knjiga ne samo da je korisna, >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << već je primer odličnog dizajna, sa jasnom tendencijom da označi moljokaze naše tegobne ali uporne modernizacije, što i dolikuje ovom izdanju povodom dva veka moderne srpske države.
U okviru kolumne zanimljivo je da čitaocima predstavimo šta je ovom hronologijom obuhvaćeno iz oblasti pozorišta. U nedostatku prostora samo na ono što je zabeleženo kao pozorišni događaj u devetnaestom veku.
Prvi podatak koji se odnosi na teatar je štampanje 1807. godine u Budimu drame Joakima Vujića 'Nagraždenije i nakazanije' Fridriha Šretera. Zatim se prati iz godine u godine Joakim Vujić, osnivanje pozorišta u Kragujevcu 1834. godine. Zatim osnivanja ostalih pozorišta (Letećeg) u Novom Sadu 1838, u Somboru (1840), u Beogradu u Đumrukani (1841), u Smederevu (1842), a u Kikindi i Novom Bečeju (1844).
Od značajnijih zanimljivosti zabeleženo je da su 1840. prve žene zaigrale u pozorištu, a iste godine potpisan je ugovor novosadskog Letećeg pozorišta o gostovanju prvog srpskog pozorišta u Zagrebu. Prvu glumačku školu u Srba osnovao je Jovan Đorđević u Vršcu 1866, prvi Zakon o pozorištu donesen je 1870 (a da ga mi ni danas nemamo), a prvi teatarski list u nas 'Pozorište' izašao je 1971. godine.
Naša je sudbina da je sve tad osnovano ubrzo ukidano i sa mukom, i posle više decenija, obnavljano..
Laž
To da je Platonov ideal države organizovane na principima uma i sa mudrim i nepristrasnim filozofom na svome čelu, neodrživ, pokazala je istorija zapadnoevropske civilizacije mnogo puta do sada. Da se radilo o utopijskom projektu par excellence, videlo se još u tezama Makijevelija i Gvičardinija, a bukvalna primena makijavelističke doktrine na našoj javnoj i političkoj sceni, ogoljava politiku kao nepriličnu delatnost.
Nespojivost etike i politike na šta je ukazao Makijaveli, naši političari su, bez obzira na stranačku pripadnost, i činjenicu da ga verovatno mnogi nisu ni čitali, shvatili bukvalno i to na štetu prve. Ovo potvrđuje, između ostalog, nedavno otvoreno priznanje jednog političara da je zarad političkih interesa svoje partije ( i svog planiranog političkog uspona za koji se kasnije ispostavilo da je pusti san) u jednom javnom nastupu iznosio neistine.
Nije to prvi put da političari kod nas (kao i verovatno i svuda u svetu) obmanjuju javnost. Štaviše postojeće nepoverenje našeg biračkog tela prema političarima, manifestovano u trendu sve slabije izlaznosti, potkrepljeno je opštim uverenjem da se čovek koji drži do morala retko ili teško laća politike. Problem je u tome što i u ranijim slučajevima eklatantnog 'iskrivljavanja istine', niko nije snosio posledice, pa se rukovođeni logikom 'drmanja planine i rođenja miša', novi podvižnici modela prirodnosti i čak poželjnosti upotrebe laži u javnom komuniciranju, ponašaju opušteno, verujući da tamo gde njihove reči deluju kao moguće, niko ih neće dovoditi u pitanje.
U teoriji komunikacije, iskrivljavanje, prikrivanje ili zaobilaženje istine, predstavljaju legitimna i preporučljiva sredstva manipulacije. Svođenje politike prevashodno na primenu ovog mehanizma, kao pomoćne alatke u političkim borbama i javnom ozloglašavanju protivnika, svedoči istovremeno o slabosti institucija sistema, ali i snazi vladajućeg modela društvene komunikacije koji ne uvažava javnost kao demokratsku instituciju i ne poznaje odgovornost za javno izrečenu reč.
