Izvor: Politika, 29.Sep.2009, 23:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Graditelj iz antičkih vremena
Knjiga „O arhitekturi” Vitruvija objavljena u izdanju Zavoda za udžbenike i „Dosije” studija, prvi je prevod spisa ovog starog majstora sa latinskog na srpski jezik
Veza sa Vitruvijem jedna je od mojih najdužih veza u životu. Svakako, jedno od najdužih prijateljstava – trajalo je poslednjih dvadeset godina.
Upečatljive su reči kojima dr Zoja Bojić, istoričar umetnosti i likovni kritičar, počinje razgovor za „Politiku” o svom nesvakidašnjem >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << ali uspešnom poduhvatu, prvom direktnom prevodu Vitruvijevog dela „O arhitekturi” sa latinskog na srpski jezik.
Knjiga je upravo ugledala svetlost dana, u izdanju Zavoda za udžbenike i „Dosije studija” iz Beograda, a biće večeras u 19 sati svečano predstavljena u Narodnom muzeju. O delu Vitruvija govoriće dr Slobodan G. Marković, prof. dr Žorž Popović, prof. dr Predrag Dragojević i Zoja Bojić.
Poduhvat specifičnim čini i to što je naša sagovornica, osim prevoda, ujedno i autor predgovora, komentara, izbora reprodukcija i kompletnog aparata koji prati jedno ovakvo delo čija starost datira od antičkih vremena.
Arhitekta Vitruvije, o čijem graditeljskom delu danas znamo veoma malo (veruje se da je sagradio baziliku u mestu Fano, ali za to ne postoje direktni dokazi jer nema arheoloških ostataka) proslavio se upravo po onome po čemu je i želeo da se proslavi – pišući spise sakupljene u njegovom jedinom delu poznatom pod imenom „O arhitekturi”. U tim spisima razmatrao je, gotovo sinkretistički, arhitekturu i građevinarstvo, strategiju ratovanja i tehniku izrade ratničkih sprava, sklapanje satova i sličnih preciznih mašina, zakone harmonije i akustike, domete filozofije, fizike i hemije, astronomije i umetnosti ne zaobilazeći ni tajne svakodnevnog života tadašnjeg vremena. Upravo ta raznolikost tema i način na koji su obrađene, uz obilje duhovitih komentara i, potpuno neočekivano, krajnje praktičnih saveta, delo čini prijemčivim ne samo stručnoj publici već i daleko širem auditorijumu.
– Moje interesovanje za Vitruvija počelo je interesovanjem za antičku istoriju i teoriju umetnosti. Jednostavno, zanimalo me je da saznam šta su o toj temi imali da kažu stari Grci i Latini. Pošto sam bila iskreno zadivljena onim što je Vitruvije imao da kaže, poželela sam da i našoj publici prenesem na najbolji mogući način ova njegova razmišljanja. To je bilo moguće jedino putem direktnog prevoda sa latinskog na srpski, jer su se jedino tako mogle izbeći sve zamke koje sa sobom nosi prevod sa drugog prevoda ovog teksta. A Vitruvije je do sada na srpski jezik preveden više puta, sa drugih jezika. Sa latinskog nijednom.
Zoja Bojić je, kaže, želela da čitaoca laika što je moguće više uvuče u Vitruvijev svet, kao i da svet ovog antičkog umetnika i pisca izvuče na površinu dokazujući njegovu primenjivost čak i u današnje vreme. Jer on ovom obilju tema nije prilazio samo stručno već ih je dovodio u vezu sa svojim savremenicima, poznatim i manje poznatim umetnicima koji su stvarali za vreme Cezara, odnosno Oktavijana Avgusta.
Zbog umrežavanja antike i modernosti poslužile su brojne fotografije arhitektonskih dela o kojima je Vitruvije pisao, a koja i danas postoje, kao i reprodukcije drugih umetničkih dela koja se, pomoću njegovih spisa, mogu uspešno tumačiti. Te fotografije i reprodukcije objavljene su u ovoj knjizi umesto, danas izgubljenih, Vitruvijevih tehničkih crteža. One vizuelno objašnjavaju misli ovog intrigantnog umetnika neospornog značaja.
– Iako se Vitruvijevi spisi u antici retko pominju, oni su zadugo ostali jedini spisi o arhitekturi i jedini antički spisi te vrste koji su do danas sačuvani. Do nas su stigli zahvaljujući brojnim prepisivačkim školama srednjovekovlja. Postojanje velikog broja rukopisa još jedan je od pokazatelja ogromnog poštovanja koje je prema Vitruviju iskazivano u vremenima pre nego što je postao opštepoznat autoritet u istoriji evropske kulture – zaključuje Bojićeva, koja danas živi i radi u Australiji gde predaje na Univerzitetu Novog Južnog Velsa u Sidneju nekoliko umetničkih predmeta, kako na postdiplomskim, tako i na osnovnim studijama.
Jezik koji je veran originalu a opet savremen, slojevito tumačenje teksta uz adekvatne ilustracije i brojne reference koje omogućavaju bolje razumevanje Vitruvijevih spisa vrednosti su koje najnovije izdanje dela „O arhitekturi” čine posebnim. Uz to, malo poznate informacije o piscu, njegovom stilu i dobu kada je delo nastalo doprinose njegovom ugrađivanju u kontekst današnjeg ambijenta, istovremeno preporučujući ovu knjigu za čitanje.
M. Dimitrijević
[objavljeno: 30/09/2009]
