Izvor: Politika, 07.Feb.2011, 23:06 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Goldoni opet pred publikom
Zidna slika poznatog hrvatskog umetnika, koja je proteklih 15 godina bila zaklonjena i nedostupna javnosti, otkrivena u Muzeju istorije Jugoslavije
Slika hrvatskog akademskog slikara Raula Goldonija (1919–1983), koja je po porudžbini socijalističke vlasti urađena u holu prvog sprata Muzeja 25. maj 1963. godine, petnaest godina nije bila dostupna javnosti, pošto je zbog potreba Oktobarskog salona 1996. rad prekriven – ispred njega tada je podignut zid od rigipsa. U saradnji >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << sa Centralnim institutom za konzervaciju, tim Muzeja istorije Jugoslavije juče je počeo sa otkrivanjem ovog monumentalnog dela, veličine 4,4 puta 14,6 metara, čija je tematika „život, stradanja i borba jugoslovenskih naroda od srednjeg veka do oslobođenja”, posle čega će biti ustanovljeno njegovo pravo stanje.
– Oštećenja na slici su veoma ozbiljna i zahtevaju detaljnu analizu uzroka koji su doveli do njenog propadanja, kako bi se oni na pravi način otklonili. Pre donošenja odluke o redosledu konzervatorskih intervencija potrebno je uraditi fiziko-hemijske analize kako bi se utvrdila i tehnika kojom je Goldoni slikao. Takođe, neophodna je i analiza materijala kojim je slika premazana, što samo po sebi predstavlja veoma čudan postupak, jer se slike obično zaklanjaju panoima kada je to neophodno, ali ne ovako kako je to ovde učinjeno. Prilikom povremenog krečenja valjak je dodirivao sliku, u nekoliko navrata, što je posebno oštetilo. Tek kada nam bude poznat precizan sastav materijala kojim je ona prekrečena ti slojevi moći će bezbedno da se uklone – rekla je Vanja Jovanović, spoljni saradnik Centralnog instituta za konzervaciju.
Rad na restauraciji, prema procenama, može da potraje i nekoliko meseci, od čega će zavisiti kada, kako i kojom prilikom će posetioci moći ovo delo ponovo da vide.
Stvaranje slike Goldoni je započeo 1. avgusta 1963. godine, u saradnji sa akademskom slikarkom Margitom Trkuljom iz Zagreba. Njegov honorar iznosio je 1.800.000, a Trkuljin 400.000 tadašnjih dinara, što je u dolarima iznosilo 2.400, odnosno 530 dolara (njegov bi honorar danas vredeo 17.190, a honorar njegove saradnice 3.818 dolara). Ovaj umetnik autor je, inače, još dve zidne slike u Beogradu –u centralnoj loži na stadionu JNA, koja je takođe sačuvana, i u prostoru Vojne akademije na Banjici koja, nažalost nije pronađena. Njegove dizajnerske radove, pre svega unikatne staklene upotrebne predmete, skulpture i multiple od stakla, u izradi staklare „Boris Kidrič” u Rogaškoj Slatini i somborskog „Kristala”, Josip Broz Tito je često naručivao i poklanjao svojim gostima.
Izložba „Iza gvozdene zavese”, u okviru čijeg pratećeg programa je i došlo do delimičnog otkrivanja ove slike koja se može svrstati u zvaničnu, programsku umetnost SFRJ, obuhvata 100 radova poljskih i 100 radova ruskih autora iz zbirki privatnih kolekcionara iz Poljske, predstavlja režimsku socrealističku umetnost u Poljskoj i Rusiji kao i umetničke prakse koje su se razvijale u suprotnosti sa zvaničnim diktatima. Svi zainteresovani postavku će moći da pogledaju do 13. februara.
M. Dimitrijević
objavljeno: 08.02.2011.
