Izvor: Politika, 07.Okt.2010, 23:16 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Drž se forme, pobegao sadržaj
Film „Šišanje”, režija Stevan Filipović, uloge: Nikola Rakočević, Viktor Savić, Bojana Novaković, Nataša Tapušković, Nikola Kojo, Dragan Mićanović... Trajanje 98 minuta, proizvodnja Srbija, 2010.
Još 1982. godine, u eri tačerizma i velikog socijalnog nezadovoljstva u Velikoj Britaniji, pojavio se film „Made in Britain” Alena Džona Klarka, sa tada mlađanim Timom Rotom u ulozi skinhedsa i obesnog navijača.
Već krajem osamdesetih Klark je snimio >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << i „The Firm” u kojem smo gledali Gerija Oldmana kao huligana, Riki Tonjaci je ovaj problem ozbiljno tematizovao u filmu „Ultra” (1990) u kojem se krvavo „tabaju” navijači Rome i Juventusa, naci-ikonografija i batinaši na fudbalskom terenu i oko njega viđeni su 1995. godine u filmu „I.D.” Filipa Dejvisa, a na temu skinhedsa, filmski ubojito snažno, progovorio je 1998. i američki reditelj Toni Kej u „Američkoj istoriji X”, koji je proslavio glumca Edvarda Nortona. Nedavno je viđen i „Green Street Hooligans”. Leksi Aleksander, sa Ilajom Vudom u glavnoj ulozi, a setite se samo kako je duboko i umno ovu temu obradio i hrvatski reditelj Branko Šmit u pobedničkom filmu ovogodišnjeg Festa „Metastaze”.
Filmska istorija, dakle, ne počinje filmom „Šišanje” mladog beogradskog reditelja Stevana Filipovića, ma koliko bi on to možda voleo. Baš kao što ni istorija skinhedsa i huligana, raspomamljenih navijača koji vitlaju kukastim krstovima umesto fudbalskim zastavama, ni istorija sprege policija–kriminal–politika na fudbalskom terenu, ne počinje sa nama ni kod nas, ma koliko se mi hvalisali „autorskim pravima”. Stvar je „uvezena”. Sa Zapada. Prevashodno sa britanskih terena. Distribuirana uglavnom preko malih i velikih ekrana, a mi smo se, nažalost, pokazali kao veoma plodno tle i za ovakvu vrstu „uvoznog proizvoda” u koji smo u pogodnom trenutku uneli i „sopstvene specifičnosti” i dozu lokalnog hipertrofiranog nacionalizma.
I dok su u gore pobrojanim filmovima u problematiku narastajućeg nasilja u kapitalističkim i klasno raslojenim društvima i pošasti desničarskog ekstremizma najvidljivijeg među fudbalskim navijačima, autori ulazili duboko, uz složenu psihološko-sociološku analizu i okruženja i pojedinaca, u Filipovićevom „Šišanju” to je izostalo. Njegov film je, dramaturški površno, zbrkano, često i prizemno, uz upotrebu floskula i opštih mesta, samo pomeo prvi sloj prašine. Filipovićeva namera da u srpsku kinematografiju vrati ozbiljan, politički angažovan film za mlade, posle kojeg bi bar jedan nasilnik stavio prst na čelo i odustao od svog prestupničkog ponašanja, nije uspešno realizovana.
Zanet filmskom formom, Filipović je dopustio da mu pobegne sadržaj i promakne činjenica da ima ozbiljan problem nedostatka motivacije nosećeg lika – srednjoškolca Novice, šampiona u znanju matematike i deteta iz dobre porodice, koji je preko noći postao skinheds, obesni navijač, ubica i glavni zlikovac u kraju.
Za ovakav preokret u glavnom junaku, potreban je daleko snažniji okidač nego što to Filipović nudi i svodi: na jedan odlazak na utakmicu, jedan odlazak na antisemitsko predavanje uglednog profesora-akademika, neubedljivo očijukanje sa skinheds-komšinicom... Za put od pametnog dobrice do totalnog zlikovca, potrebno je nešto više od višestrukog pominjanja Miloševića i ovlaš prikazane slike Koštunice. Za dobar, snažan i uverljiv film na ovako važnu i ozbiljnu društveno-političku temu, sa ovakvim glavnim junakom, neophodna je bila daleko bolja i zrelija scenaristička osnova nego što ju je Filipović posedovao (scenario su pisali Dimitrije Vojnov i reditelj).
Ipak, esnafski deo posla obavljen je dobro. Kamera, ton, maska, efekti, muzika, scenografija, kostim, a naročito montaža Nataše Vranješ na zavidnom su nivou. Glumac Nikola Rakočević, najmlađi diplomac na beogradskom FDU, kao Novica je pokazao svoj talenat i istančan osećaj za samokontrolu. Viktor Savić kao Novičin uzor Relja, uverljiv je od početka do kraja i u najsitnijim finesama. Dobre su i uloge policajaca koje tumače Nikola Kojo i Nataša Tapušković... U „Šišanju”, dakle, ima potencijala. Nedostaje dublja, moćnija i svrsishodnija celina.
Dubravka Lakić
objavljeno: 08.10.2010.
