Izvor: Vostok.rs, 25.Okt.2018, 15:43 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Do viđenja, Mister No
Piše Marinko Petrović
Još rjeđe o stripu možemo pročitati, čuti ili vidjeti nešto i u ostalim „mejnstrim“ medijima, pa Frontal.RS ovim tekstom želi ponovo pokazati spremnost da isprati i predstavi javnosti neke relaksirajuće teme poput stripa…
U Italiji je prije tri godine ugašen kultni i na našim prostorima veoma popularni strip serijal „Mister No“, pa je to bio odličan povod da se kaže nešto više o istoimenom strip junaku nastalom pod okriljem čuvene italijanske izdavačke kuće specijalizovane za stripove „Serđo Boneli Editore“
Teks, Zagor…Mister No
Da li postoji neko ko u djetinjstvu ili možda kasnije nije pročitao bar jednu epizodu legendarnog „Zagora“, nepokolebljivog borca za pravdu i mir u već pomalo mitskom Darkvudu? Naravno, pravda je uvijek pobjeđivala, a mir između bijelaca i crvenokožaca bio je moguć, ali samo u njegovim avanturama.
Odrastajući polako smo prevazilazili pomalo stereotipne likove i superheroje, poput Kapetana Mikija, Bleka, Komandanta Marka, Kita Telera i počinjali da čitamo intelektualnije i kreativnije likove, nastale početkom i sredinom osamdesetih.
Riječ je o istrazivaču natprirodnih pojava, šmekeru i zavodniku Dilanu Dogu i Martiju Misteriji, detektivu nemogućeg, profesoru koji je uvijek pronalazio alternativna rješenja za pojave u svijetu istorije i nauke.
Neki likovi, poput Teksa Vilera i Zagora, u Italiji su stekli kultni status i postigli rekordne tiraže. Ali nekako stiče se utisak da je u plejadi tih junaka Mister No nepravedno zapostavljen.
Mister No nikada nije bio broj 1, nije bio ni izbliza popularan među širim masama kao recimo Zagor, ali ipak, ako smo ga voljeli, onda smo ga baš voljeli.
Zašto smo ga voljeli?
Nikad nije bio prvi, a ipak smo mu toliko odani, zašto? Pa zato što je jednostavno najrealniji. Znao je on da zapuca kao Prljavi Hari, da udari kao Žan-Klod, da osvoji djevojku kao Ričard Gir, ali isto tako znao je da dobije batine, da ispadne glup, smiješan, da se napije, da drži bocu ispod kreveta kao najveći alkoholičar.
Volio je i džez muziku, i baš nekako zbog tih njegovih ljudskih karakteristika smo ga i voljeli, a još kad dodamo da je imao ime, prezime, uspomene, djetinjstvo, mladost, ratno iskustvo… sve ono sa čim prosječan i običan čovjek može da se identifikuje.
Ko je on u stvari…?
On je bivši američki vojnik, rođen kao Džerom Drejk Junior, u Njujorku, tačnije u Bruklinu, negdje oko 1922., ali se nekoliko godina kasnije sa svojim ocem, profesorom književnosti, preselio na Menhetn, blizu Harlema.
Rastao je bez majke o kojoj ne znamo baš ništa. Otac mu 1936. odlazi u Španiju, da se zajedno sa internacionalnim brigadama bori protiv Frankovog režima, a brigu o mladom Džeriju prepušta svojoj sestri Marti.
Priča o Mister Noovom djetinjstvu objavljena je u specijalizovanom izdanju „Maksi“ br. 2 „Bilo jednom u Njujorku“. Priča govori o njegovom odrastanju na ulici, bez oca, među džez muzičarima, uličnim bokserima, sitnim razbojnicima, ali posebno o prijateljstvu sa italijanskim gangsterom Frenkijem Nigrom, čovjekom kriminalnog pedigrea, ali ipak dobrog srca, koji mu je bio neka vrsta drugog oca u trenutku kad nije imao pravog.
Ovaj „Maksi“ je u nekim internet anketama proglašen za strip godine u Italiji, tako da bi trebalo da predstavlja obavezno štivo za svakog istinskog ljubitelja devete umjetnosti.
Džerijev otac 1938. vraća se iz Španije, ali optužen je za ubistvo najboljeg prijatelja i svojevrsnog sinovog uzora Logana Sinklera. On to ubistvo nije počinio, ali naš junak cijelo vrijeme ubijeđen je u očevu krivicu, sve dok prava istina nije otkrivena izlaskom Džeroma Drejka seniora iz zatvora 20 godina kasnije.
Džeri ide u „avijatičare“i postaje „Mister No“
Džeri se 1940. priključio „Letećim tigrovima“ u kampu za obuku u blizini San Franciska, i tu upoznao Bata Barlingtona svog prvog učitelja letenja, koji ih je angažovao kao dobrovoljce u Kini protiv japanskih osvajača.
Japanci ga zarobljavaju, a poručnik Saiko mučeći Džerija daje mu nadimak Mister No, jer ovaj na svako njegovo pitanje odgovara sa ne. I taj nadimak obilježiće cijelu njegovu „karijeru“, jer najbolje oslikava njegov karakter.
Spreman je da kaže ne svakome, pa čak i najvećim, najmoćnijim kriminalcima i autoritetima, ali istovremeno je spreman da rizikuje sopstveni život zbog prijatelja ili žene do koje mu je stalo.
Heroj u ratu…
Džeri učestvuje u mnogobrojnim kopnenim i vazdušnim bitkama u Drugom svjetskom ratu, bori se na pacifickim ostrvima, biva zarobljen u japanskom logoru u Burmi, bori se na Guadalkanalu, u Evropi, učestvuje u oslobađanju Rima i u Ardenima, gdje ga ranjavaju Nijemci i odakle se konačno vraća kući.
Prvo se dakle bori kao pilot, ali ga zbog „nesporazuma“ s pretpostavljenima prekomanduju u pješadiju.
…neprilagođen u miru
Poslije rata dosta luta, ne ostaje mu se u Njujorku, pa se nada da će pronaći malo slobode na američkim putevima.
Radi mnoge poslove, ali ne uspijeva dugo da se zadrži ni na jednom, jer ratnom veteranu poput njega nije nimalo lako živjeti u nezahvalnoj sredini koja mu nije rekla ni hvala za sve patnje i žrtve koje je podnio u ratu.
Nikako se ne uklapa u postratno američko društvo, pa odlazi u Brazil, tačnije Manaus i Amazoniju.
Tamo na policijskoj aukciji kupuje svoj čuveni pajper i upoznaje Krugera, bivšeg njemačkog vojnika koji mu ubrzo poslije manjeg međusobnog nesporazuma i sukoba postaje najbolji prijatelj.
Ko su mu ostali prijatelji…
Džeri je u neku ruku lijen čovjek koji voli da sjedi i igra poker, ispija kačaku u baru Paula Adolfa.
Tu se često zna i potući, obično sa tatinim sinovinia i raznoraznim prgavcima koji ne znaju da podnesu poraz.
Pored Krugera i Paola Adolfa, najbolji drugovi su mu Fil Maligan, Alan Čembers (obojica prijatelji iz rata), Maks Kalver, vlasnik bara u Njujorku, Harvi Fener…
Mister No voli često da izlazi sa ženama, a najznačajnija od mnogobrojnih u njegovom zivotu je Patriša Roulands, arheolog iz Njujorka.
…a ko neprijatelji
Najveći neprijatelj mu je Japanac Kenzo Išikava, vođa moćne japanske kriminalne organizacije „Legije neživih“.
Vođen željom za osvetom prema Džeriju (zato što ga je ovaj u ratu spriječio da izvrši harakiri), Išikava gazi redom, sve što ima veze s Mister Noom.
Pored njega, najveći neprijatelj mu je beskrupulozni agent CIA Hajdn.
Našao je utočište u Amazoniji jer je zgrožen ratnim strahotama, želi mir, ali tamo će ga naći samo privremeno.
Radi kao pilot i turistički vodič i spreman je da turiste svojim avionom odvede u bilo koji kraj Amazonije, Brazila, pa i cijele Latinske Amerike.
Ali često se iza maske otmenih i finih turista, naučnika koji žele da istražuju Amazoniju kriju okorjeli kriminalci, tako da je očigledno da ga ni ovdje nisu mimoišle nevolje zbog kojih je, na kraju krajeva i otišao iz Amerike.
Začeci Mister Noa
Serijal o Mister Nou nastao je u vrijeme velike popularnosti bioskopa i špageti vesterna, u vrijeme kada su Teks i Zagor već uveliko imali kultni status i bili afirmisani kod čitalačke publike.
Samim tim, novi junak, koji se nalazio totalno van te vestern priče, u početku je predstavljao rizičan poduhvat za izdavača.
Ne nadajući se velikom uspjehu, autori su ga zamislili kao dio mini serije od pet nastavaka, ali neočekivano dostižu tiraž od 200000 primjeraka, i nastavljaju sa odličnim pričama i tiražom dugo godina poslije.
„Očevi“ Mister Noa
Mister No je kreiran sredinom sedamdesetih u Italiji (tačnije 1975) u radionici scenariste Serđa Bonelija (aka Gvido Nolita) i crtača Galiena Ferija, inače tvoraca Zagora.
Među mnogobrojnim autorima koji su učestvovali na izradi serijala najznačajniji su crtači Roberto Diso, Galieno Feri, pokojni Franko Binjoti (poznat po radu u Zagorovom stafu), braća Di Vito, Marko Bjankini, Bustiki&Paesani, Gramaćioni itd., a od scenarista to su Gvido Nolita, Luiđi Minjako, Mauricio Kolombo, Mikele Masiero, Alberto Ongaro, Marko Del Freo…
Galieno Feri nacrtao je samo prvu epizodu, ali je dugo vremena crtao naslovnice za serijal, da bi ga na tom poslu kasnije zamijenio Diso, uz izuzetak nekoliko naslovnica koje je nacrtao Binjoti.
Pomenuti Franko Binjoti nacrtao je veliki broj kvalitetnih epizoda, i dugo vremena među fanovima postojala je debata ko je bolji, on ili Diso. Vrijeme je pokazalo da je definitivno prvo ime „crtačkog stafa“ Roberto Diso, čovjek koji je najviše zaslužan za konačni izgled Mister Noa.
Od scenarista najviše je „dao“ Gvido Nolita (Serđo Boneli) koji se povukao 1993. i ostavio zadatak Luiđiju Minjaku, da uz pomoć Mikelea Masiera, Mauricia Kolomba i drugih nastavi rad na serijalu. Nolita se vratio ponovo u tim 12 godina kasnije da bi napisao završnu sagu serijala.
Tvorac Dilana Doga pisao je i Mister Noa
Kada su scenaristi u pitanju, dva imena treba posebno izdvojiti.
To su Ticiano Sklavi (otac Dilana Doga), i Alfredo Kasteli (tvorac Martija Misterije).Oni su u jednom periodu participirali u Mister Noovom timu i uradili niz kvalitetnih priča.
Zanimljivo je da je 1993. u vidu specijala objavljena zajednička epizoda Mister Noa i Martija Misterije „ Skajnetovo bjekstvo“.
Zasluge Mister Noa
Mister No kao atipičan lik, kao prvi „non-vestern“ u ediciji „Boneli“, prokrčio je put Dilanu Dogu, Martiju Misteriji, Nejtenu Neveru i ostalim strip junacima drugih žanrova nastalim pod okriljem ovog izdavača mnogo godina kasnije. To je zasluga koju mu niko ne može osporiti.
Treba reći da je za popularizaciju ovog stripa u bivšoj Jugoslaviji veoma zaslužan novosadski „Dnevnik“, koji je kroz ediciju „Lunov magnus strip“ objavio većinu kultnih epizoda Mister Noa (nažalost, u prilično slaboj štampi).
Odlazak najharizmatičnijeg strip junaka
I pored toga što je serijal imao ogroman potencijal „ Boneli“ je odlučio da ga ugasi, najviše zbog zasićenja čitalačke publike, a i zbog neinovativnosti novih scenarista, koji jednostavno nisu bili u stanju da održe kvalitet priča iz vremena Nolite (pa i Sklavija i Kastelija).
Iako se radnja najboljih epizoda dešavala negdje drugdje, oni su Mister Noa držali često prikovanog za Amazoniju. A naš Džeri je pilot, po prirodi avanturista, i držati ga stalno na jednom mjestu svakako je nešto što im se moralo osvetiti.
A možda oni i nisu toliko krivi za gašenje serijala. I sam G. Nolita, kao tvorac lika, izjavio je da je posljednjom sagom rekao sve što je imao o Mister Nou i Ama-zoniji.
Završna priča počinje otprilike početkom sedamdesetih i govori nam o razočarenju našeg junaka. Povratkom u Manaus sa jednog od svojih dugih putovanja, shvatio je da se grad promijenio i da to više nije ono isto mjesto na koje se sklonio, da bi pronašao mir i sklad sa prirodom i našao sklonište od „american way of life”.
Ostaje nam nada da je serijal privremeno ugašen radi prikupljanja novih ideja, okupljanja novog tima crtača i scenarista koji bi harizmatičnog pilota i njegov pajperr vratili na mjesto koje im je nekada pripadalo.
Nadamo se da ipak nije zbogom, Mister No. Zato ćemo samo reći, do viđenja.
Marinko Petrović, Frontal
