Izvor: Politika, 13.Avg.2008, 23:37 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Dizajn u Kini, danas
Plakat dizajnera Čen Šaoa, početak istorije savremenog kineskog grafičkog dizajna
Ovih dana, Kina je više nego ikada u centru interesovanja celog sveta. Ipak, iako je svima poznato mesto održavanja Olimpijade 2008. godine, daleko manje se zna o enormno kreativnoj energiji savremene Kine, sa kojom, tokom poslednjih dvadesetak godina ova mnogoljudna zemlja teži i uspeva da otkrije svoju prošlost i, kombinujući sopstvenu tradiciju sa globalnim uticajima, ostvaruje renesansu >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << svoje kulture.
Izložba „Dizajn u Kini, danas”, na kojoj su pored radova kineskih dizajnera izložena i dela stranih autora, predstavlja prvi pokušaj da se istraži, razume i zabeleži u kojoj meri je nagli ekonomski razvoj uticao na kulturu dizajna u većim kineskim gradovima. Ovu studijsku izložbu, u svom letnjem terminu, priredio je londonski muzej Viktorija i Albert, jedan od najvećih muzeja umetnosti i dizajna u svetu.
Hronološki, izložba obuhvata period od ranih devedesetih do danas i predstavlja kritički prikaz razvoja dizajna u tri velika grada koji su, u postreformskoj Kini, posle 1978. godine, doživeli nagli razvoj. U okviru ovog koncepta, autori izložbe vode posetioca na putovanje duž istočne kineske obale, od juga ka severu, pri čemu je svaki grad povod da se istraži posebna oblast dizajna: grafički dizajn i vizuelna kultura u Šendženu, moda i stil današnjeg života u gradu Šangaju, a arhitektura i urbano planiranje u Pekingu.
Pre trideset godina, Šendžen je činilo samo nekoliko ribarskih sela nastanjenih severno od Hongkonga. Politikom novih ekonomskih reformi iz osamdesetih godina prošlog veka, ova sela su pretvorena u Specijalnu ekonomsku zonu i najveći proizvodni centar u svetu, sa populacijom od 10 miliona. Kao centar kineske grafičke industrije, privukao je kako profesionalce, tako i pionirsku generaciju studenata dizajna, koji su ovde počeli da eksperimentišu sa novom formom, ostvarujući prva originalna dela savremenog kineskog grafičkog dizajna.
U ovom prvom delu izložbe pretežno su zastupljeni posteri, dizajnirani za umetničke izložbe ili konkurse, koji plene svojim suptilnim stilom. Prvi eksponat predstavlja plakat dizajnera Čen Šaoa, za prvu izložbu savremenog kineskog grafičkog dizajna, u Šendženu 1992. godine, koji je simbolično obeležio ne samo početak istorije savremenog kineskog grafičkog dizajna, već i njegove bitne karakteristike. Na pomenutom plakatu, autor je predstavio dve isprepletene noge u hodu, različito odevene: dok je jedna u tradicionalnom kineskom kostimu, druga je odevena u poslovno zapadnjačko odelo. Na ovaj način autor je želeo da ukaže na ambivalentnost stila ove faze razvoja savremenog dizajna u Kini.
Kreativnu povezanost visokih kriterijuma iz prošlosti i savremenog vizuelnog izraza pokazuje Vong Su, autor izvanrednog plakata, dizajniranog za izložbu u Japanu, povodom komemoracije stradanja grada Hirošime. Plakat je komponovan u vidu dva istovetna kineska simbola, postavljena jedan iznad drugog, koji označavaju grad Hirošimu. Međutim, donji simbol je predstavljen okrnjen, čime je autor izrazio tragično razaranje grada. Milenijumsku tradiciju kineske kaligrafije autor je povezao sa modernom tehnologijom: on nije otputovao u Japan, već je faksom poslao trideset listova formata A4, od kojih se sastojao plakat.
Od devedesetih godina prošlog veka, kineska urbana populacija se naglo uvećava, a Šangaj, jedan od velikih kineskih gradova koji je poslednjih godina doživeo najveću migraciju, odabran je kao dobra ilustracija ove pojave. Stoga, drugi deo ove izložbe prikazuje nadanja i životne aspiracije njegovih žitelja, putem manjeg broja eksponata dizajna odevanja, nameštaja, proizvoda široke potrošnje, fotografije i elektronskih medija.
I dok se, s jedne strane, u ovom delu izložbe zapaža kreativnost pojedinih dizajnera, prvenstveno u oblikovanju nameštaja i mode, s druge strane, na proizvodima široke potrošnje uočava se povlađivanje ukusu masovnog konzumenta. Posebnu pažnju privlače radovi autora Đijang Ćijong Er, koja je, u duhu dizajna kineske tradicije, ostvarila savremenu formu. Na primer, za dizajn niskog stola inspirisala se konceptom jina i janga, koji je interpretirala u vidu svetlosti i senke: kada svetlost padne na sto, brojne linije od kojih je sto komponovan reflektuju neobično lepe ornamentalne senke na zidu ili podu.
Svojom autentičnošću impresioniraju fotografije „Živi Šangaj”, čiji je autor Hu Jang. U nameri da pruži presek sadašnjeg šangajskog društva, od onih bogatih i moćnih do brojnih gradskih doseljenika, na fotografijama se smenjuju prizori skorojevićke raskoši sa slikama dramatičnog siromaštva porodica koje u jednoj skučenoj prostoriji obitavaju, spavaju, jedu i obavljaju kompletnu toaletu!
Osim pomenutih, izdvajaju se i eksponati izloženi pod zajedničkim nazivom „Zabavna Kina”, koji obuhvataju televiziju, časopise, crtane filmove i mobilne telefone.
Izlazak Kine na scenu svetske ekonomije i njene velike ambicije povodom priprema Olimpijskih igara 2008. godine, najvidniji su u transformaciji arhitekture Pekinga i obližnjih urbanih celina. Otuda, trećim delom ove izložbe vlada raspoloženje eksplozivnog arhitektonskog optimizma u vidu grandioznih projekata najčuvenijih imena savremene arhitekture u svetu: od veličanstvenog pekinškog aerodroma (projekat kompanije Foster & Partners) do nacionalnog stadiona, popularno nazvanog „Ptičje gnezdo” (projekat kompanije Herzog & Meuron), do dela kineskih arhitekata, među kojima se posebno ističe zgrada Digitalnog centra (projekat kompanije Studio Pei-Zhu), ili velelepno zdanje nove zgrade Centralne kineske televizije CCTV (China Central Television), od stakla i čelika, koja dominira centrom poslovnog dela grada, kojim je njen glavni projektant Ole Širen zauvek izmenio liniju horizonta, inače tradicionalno niske gradnje, glavnog grada Kine (projekat kompanije OMA – Office for Metropolitan Architecture).
Iako je tradicija dizajna u Kini duga preko pet hiljada godina, ipak, samo do pre dve decenije savremeni dizajn se ovde nije negovao budući da komunistička ideologija, koja je favorizovala plansku ekonomiju i uniformnost (setimo se sivih odela), nije poznavala slobodno tržište i konkurenciju. Danas, u Kini teže napuštanju masovne proizvodnje jevtinih replika zapadnjačkih proizvoda i stvaranju sopstvenog dizajna, nastojeći da se simbol Made in China, koji se mahom koristi u negativnom smislu, transformiše u novi znak: Created in China.
Mirjana Teofanović
[objavljeno: 14/08/2008.]
