Izvor: Blic, 30.Avg.2001, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
'Dama' iz metalnog doba
'Dama' iz metalnog doba
U trećoj etapi sistematskih istraživanja na nalazištu Belo brdo u Vinči, započetoj 1998. godine, kada je Odbor za arheološka istraživanja u Vinči, SANU, obnovio terenske radove, otkrivena je jedna neolitska kuća, prema kojoj je zaključeno da nije bilo podele rada na osnovu polne razlike, naučnici su na tragu još jednog objekta sa više od šest peći, što upućuje na zanatski centar i pronađeni su ostaci eneolitske kulture. Otkriveno remek-delo >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << praistorijske umetnosti, terakota 'Dama' koja pripada ranom metalnom dobu, najlepši je primerak pavenske kulture, koja se razvijala od južne Nemačke do Karpata i od Srbije do Poljske. Pronađena je i mala nekropola koja pripada jednom narodu i kulturi ranog metalnog doba, poreklom iz Panonske nizije i po prvi put, ne samo tragovi predmeta već i etničko prisustvo ljudi na ovim prostorima.
Vinča je jedno od najznačajnijih arheoloških lokaliteta ne samo Podunavlja, takoreći metropola vinčanske kulture, koja svake godine pruža nova iznenađenja.
- Arheolozi vole da preteruju u ocenama svog lokaliteta, ali je činjenica da od Švarcvalda do Crnog mora ne postoji ni jedno arheloško nalazište koje sadrži ovako dug razvoj života od najstarijeg neolita do dolaska Rimljana u ove krajeve. U pitanju je kontinuitet od nekih 4 do 5 hiljada godina - kaže, tim povodom, akademik Nikola Tasić.
Vinča je ujedno i prvo a i najveće neolitsko naselje. Istraživanje je započeo Miloje Vasić, početkom prošlog veka. Pred naletom ratnih vihora na Balkanu, među materijalom koji je evakuisan našao se i vinčanski materijal. Sanduci sa vinčanskom plastikom putovali su do Kosovske Mitrovice, odakle je trebalo da sa srpskom vojskom budu prebačeni preko Albanije. Međutim, u gudurama je sve bilo zagubljeno, a 'pronalazači' su se zgranuli plenom od keramike a ne kakvih dukata. Inače, ta prva iskopavanja sponzorisao je Ruski carski institut u Carigradu, dok su posle Prvog svetskog rata, finansirana engleskim novcem. Tek 1978. godine, stekli su se uslovi za nastavak istraživanja, a u ekipi su bili i arheolozi Dragoslav Srejović, Milutin Garašanin...
Cilj najnovijih kampanja i terenskih istraživanja, koje predvodi docent dr Nenad T. Tasić, je uvođenje elektronske dokumentacije, formiranje stalne ekipe i stvaranje baze za dalje istraživanje. Primenjena je i flotacija za ispitivanje arheometalurgije (malahita i grumenja bakra). Sekretarijat za kulturu Grada Beograda planirao je ulaganje za ovu godinu od 875 hiljada dinara za istraživanja u Vinči, a uplaćeno je već 750 hiljada. Predviđeno je da materijal ovog nalazišta bude prezentovan putem izlaganja naseobinskih elemenata na terenu, kroz rekonstruisane enterijere i u muzejskoj ustanovi na samom lokalitetu. Monografiju o Vinči i socijalnom ustrojstvu stanovnika njenih naselja realno je očekivati za oko pet godina, a najnoviji rezultati sa lokaliteta naći će se uskoro na Internetu. Lj. Jelisavac
