Izvor: Politika, 22.Jun.2008, 23:37 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Bronzano doba u Malom Ritu
Vršac – Mada o Starom Ludošu, naselju iz bronzanog doba, na lokaciji Mali Rit, blizu Vršca, postoje podaci još od 13. novembra 1888. godine, kada je kustos vršačkog muzeja, Feliks Mileker, konstatovao ostatke dve nekropole, tek ovog proleća su se stekli uslovi za prva prava istraživanja.
Projekat, koji novcem podržavaju Ministarstvo kulture Republike Srbije i SO Vršac, vodi mladi arheolog u vršačkom muzeju Dragan Jovanović.
Zanimljivo je da Mali Rit >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << predstavlja jednu od najvećih nekropola bronzanog doba na teritoriji naše zemlje.Samo duž jednog kanala, otkrivenoje oko 350 grobova, ali se očekuje da će započetim istraživanjima biti otkriven mnogo veći broj.
– Po Milekeru, u toku obimnih građevinskih radova na izgradnji železničke pruge Vršac–Gataja–Lugoš u Rumuniji, između 1888. i 1914. godine raskopano je stotinu grobova bronzanog doba, sa urnama i drugim posudama koje su, usled mrazeva i tvrdog tla, uglavnom uništene, kaže Dragan Jovanović, i naglašava da je Feliks Mileker, u okviru manjih istraživanja, otkrio 15 grobova.
Sa ovog lokaliteta potiče i čuvena figura Vršački idol, čiju repliku Vrščani već godinama pokušavaju da plasiraju kao originalan suvenir. U pitanju je simbol i zaštitni znak Gradskog muzeja u Vršcu. Preduzimajući manja istraživanja u jednom od grobova 10. aprila 1913. godine, Mileker je pronašao Vršačkog idola, odlično očuvanu antropomorfnu figuru.
Ipak, kao i sve bogate i značajnije lokalitete, i ovaj supratili „nezvani gosti”. Zato se izvestan broj ovde iskopanih posuda, prema rečima dobrih poznavalacakolekcionarskih prilika i strasti, nalazi u privatnim zbirkama, daleko od očiju javnosti.
– Nekropola na Starom Ludošu nikada arheološki nije istraživana i zato ne postoje podaci o pokretnim nalazima, grobnim celinama i hronološkim fazama koje su, trenutno, izdvojene samo na osnovu tipologije i kulturne pripadnosti sačuvanog keramičkog materijala – kaže Jovanović. – Poslednji nalazi sa ovog lokaliteta dospeli su u Gradski muzej još u periodu između 1912. i 1914. godine, kada je prilikom građevinskih radova uništeno dvadesetak grobova sa spaljenim pokojnicima.
Da je Vršačka regija bila privlačna za životgeneracijamaod mlađeg kamenog doba, pa prekosrednjeg veka naovamo, vidi se na višeslojnim lokalitetima, arezultati arheoloških istraživanja govore i o visokom kvalitetu života u Potpornju, Starom Ludošu, Dupljaji, Vatinu, Židovaru i drugim mestima.
J. Danilović
[objavljeno: 23/06/2008.]
