Izvor: Politika, 06.Jan.2008, 13:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Bekstvo Sabinjanke
Specijalno za "Politiku"
Firenca, januara – Konačna odluka još nije doneta ali, po svemu sudeći, kako je "zdravlje" statue "Otmica Sabinjanke" ozbiljno narušeno, samo je pitanje dana kada će se ovo remek-delo vajara Đovanija Bolonje sa firentinskog trga Sinjorija "preseliti" u muzej. Nije neuobičajeno da se čuvene skulpture koje su u otvorenom prostoru ponekad zamenjuju kopijama da bi izbegle zubu vremena, a da originali završe u muzeju. U Italiji je takav slučaj sa bronzanom konjaničkom >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << statuom Marka Aurelija (drugi vek n. e.) koja je 1990. godine sa rimskog trga Kampidoljo, nakon restauracije, premeštena u muzej Nove palate (Palaco nuovo).
I simboli venecijanske slobode, konji Svetog Marka, pohranjeni su u muzej, dok nas sa pijedestala u lođi crkve Svetog Marka posmatraju četiri kopije. I originalni reljefi "Rajskih vrata" Lorenca Gibertija na krstionici u Firenci čuvaju se u muzeju obližnje katedrale, tako da nedavna vest o mogućem uklanjanju još jednog originalnog vrednog umetničkog dela iz otvorenog prostora ukazuje da i pored svih napora ponekad nije moguće pobediti vreme i atmosferske uticaje.
Ova neumitna pojava jasno se uočava u Firenci koju mnogi još uvek nazivaju gradom muzejom. Sada je već očigledno da čuveni firentinski trg (pjaca) Sinjorija, prava galerija na otvorenom, koja sa palatom Vekio predstavlja srce političkog života Firence još od 14. veka, sa svojim statuama koje odaju počast najvažnijim događajima iz istorije grada, polako gubi svoj izvorni sjaj. Pjacu postepeno napuštaju originalni firentinski simboli: Mikelanđelov David je još 1873. premešten u galeriju Akademija, dok je na trg postavljena kopija (druga kopija se nalazi na trgu Mikelanđelo). Kopija Donatelovog heraldičkog lava stoji ispred palate Vekio, a original se nalazi u obližnjem muzeju Barđelo.
Sada izgleda da i lođu Sinjorija (poznatu kao lođa Lanci), koja od 14. veka krasi istoimeni trg sa statuama koje evociraju pretežno rimsku epohu, počinju da napuštaju njeni vekovni "stanovnici". Tako se ovih dana govori o tome da se i čuvena, impozantna statua Đovanija Bolonje "Otmica Sabinjanke" "sprema" da napusti Lođu koju ulepšava od 1583. godine.
Žan de Bulonj (Jean de Boulogne), flamanski vajar (Douai, 1529), u Italiju je došao na usavršavanje oko 1555, da bi u njoj ostao. Istorija umetnosti ga pamti po italijanizovanom imenu Đovani Bolonja, odnosno Đambolonja, i kao jednog od najslavnijih vajara u Firenci u poslednjoj trećini 16. veka (umro je u Firenci, 1608). Kada je prihvaćen u firentinskim vajarskim krugovima manirističke tendencije, izvajao je "Otmicu Sabinjanke", statuu visoku četiri metra, iz jednog mermernog bloka.
Tri lika, isprepletena u jedinstvenom, snažnom i dramatičnom pokretu, pričaju o legendi koja se vezuje za antički Rim i koja kaže da su osnivači tog grada, pustolovi, pokušavali da među susedima Sabinjanima pronađu sebi žene. Kako im to nije polazilo za rukom, poslužili su se prevarom, pozvali su Sabinjane u Rim, na neko slavlje, a onda su ih napali, i oteli im žene. Tako su produžili, kaže legenda, svoju rasu.
Đambolonja je, prefinjeno oblikujući mermer, ipak postigao hitrinu pokreta. Ova složena skulptura vijugavih linija odiše dinamizmom: kao da smo i mi svedoci tog naglog, brzog dešavanja, pokušaja Sabinjanke da se oslobodi čvrstog stiska Rimljanina, dok figura na dnu, očajnički podigavši ruku, više liči na rođaka otete žene nego na otmičara.
Iako već restaurirana pomoću laserske tehnike 2001. godine, skulptura je ponovo u opasnosti. I pored nanošenja zaštitnih materija da bi se zaustavilo propadanje prouzrokovano atmosferskim uticajima, takozvanim "kiselim" kišama, postupak "spasavanja Sabinjanke" nije dao očekivane rezultate. Naime, svi pokušaji stručnjaka i istraživača, kao i članova komisije koja je osnovana 2001. da bi se sačuvalo Đambolonjino delo, bili su uzaludni: i pored serije "zaštitnih ogleda" kako bi se mermer sačuvao od korozije, zaštitni materijali koji su korišćeni sa uspehom kod drugih statua dali su negativan rezultat kod "Otmice Sabinjanke".
Članovi komisije koji su u početku imali različita mišljenja, sada svi, baš kao i mnogi likovni stručnjaci, podržavaju ideju o premeštanju ovog remek-dela sa mesta gde su mu se svi divili više od četiri veka.
Požuteli kip će, najverovatnije, zauzeti mesto u galeriji Akademija ili u palati Vekio. Na pitanje da li će, umesto "odbegle Sabinjanke", u Lođi biti postavljena kopija, odgovora još nema. Neki istoričari umetnosti, međutim, apriori odbijaju ideju da se Firenca, grad umetnosti, preobrazi u virtuelnu stvarnost. Debata je tek počela...
[objavljeno: ]
