Izvor: Politika, 31.Okt.2010, 23:16 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Akvarel kao znak i simbol
Bez obzira na ozbiljnu misiju koju je u kulturi ovog naroda imao, apsurdno je da je Protić ostao van Srpske akademije nauka i umetnosti
Fotografija iz 1962. godine na kojoj Miodrag B. Protić (1922) posmatra maketu budućeg Muzeja savremene umetnosti, reprodukovana i u slikarevoj monografiji 2002, poput svetionika koji dokumentuje vreme velikih i ostvarivih ambicija, baca i dugo svetlo na impresivnu i precizno kreiranu Protićevu profesionalnu biografiju. Njegov personalni doprinos >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << u domenu kritike, istorije umetnosti, slikarstva, osnivanja i rukovođenja institucijom u skladnom su međusobnom balansu poput dobro temperovanog klavira. Život ovog slikara i kritičara ostvaren je po standardima značajnog kulturnog projekta i estetičkih i etičkih ideala njegove generacije i vremena. I upravo je u praksi potvrđeno da je bio pravi čovek na pravom mestu i u pravo vreme. Danas, u 21. veku, sa neophodnom vremenskom distancom, istražuju se i istorijski valorizuju umetničke pojave i grupe, rezimiraju njihovi idejni koncepti i stvarni dometi. I iz tog oštrog ugla, paradigmatična Protićeva figura utemeljena je u procese koji su obeležili srpski i jugoslovenski kulturni kontekst druge polovine 20. veka. Stvaralački opus slikara, kapitalne knjige i studije istoričara, recenzije kritičara, realizacija značajnih domaćih i inostranih izložbi deo su naše kulturne baštine. Bez obzira na ozbiljnu misiju koju je u kulturi ovog naroda imao, apsurdno je da je Protić ostao van Srpske akademije nauka i umetnosti, naše najznačajnije nacionalne institucije.
Disciplinovan i posvećen radu i danas je agilan i angažovan. Sa zakašnjenjem je dobio Politikinu nagradu 2003. za retrospektivnu izložbu u beogradskom Narodnom muzeju, a danas radi i na novom i dopunjenom izdanju Nojeve barke, svojevrsnoj dokumentarno-memoarskoj literaturi. Velika izložba Protićevih slika održana je prošle godine u Nišu, a kamerna postavka, prvi put u njegovoj izlagačkoj praksi posvećena samo akvarelu, otvorena je ovog oktobra u Grafičkom kolektivu. Izložba-projekat i umetnička kontekstualizacija radova ovog slikara moderniste dobija poseban ton u tekućoj galerijskoj praksi ali je, i za samog Protića, izložba izazov nove selekcije i ekskluzivan stvaralački čin.
Pored pažljivog strukturisanja nove postavke, Protićev precizan sistem ispoljava se i u izboru naslova koji treba da upućuje ka središtu umetničkog problema. Naslov izložbe u Nišu pozajmljen je za naslov ovog teksta, a izložbu u Grafičkom kolektivu naslovio je „Akvarel kao znak, simbol, put ka celini”. U svojim stvaralačkim istraživanjima ovaj slikar je najčešće polazio od skica/crteža koje su za njegovo slikarstvo bitni kao vrsta idejnog ključa; po prirodi stvari, oni su ostali u senci njegovog slikarskog dela. Izvorne energije i spontani, ovi akvareli značajni su i kao svojevrsna baza podataka jer fokusiraju „problem iznutra” markirajući put od primarne ideje do njene slikarske realizacije (kada razlaže detalje i harmonizuje proporcije).
Mada se Protić akvarelom bavio povremeno, u ovoj tehnici je ostvario veliki broj radova tokom boravka u Americi 80-ih godina, što je očito i na ovoj izložbi. Minimalizam ovog pragmatičnog slikarevog koncepta potenciran je centralnim krstolikim radom „U čast Maljeviču” koji kao svojevrsni umetnički ideal dominira postavkom u Grafičkom kolektivu..
Ljiljana Ćinkul
objavljeno: 01.11.2010.
