Izvor: SandzakPress.net, 20.Sep.2016, 15:10   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Srbija i Albanci

Poznato je da Kosovo i Metohija imaju dugu i bučnu historiju. Ona (za)počinje prije 3 000 godina u vrijeme kraljevine Dordanije. Posljednje 2 000 godina historija ove zemlje je bila historija zla, to je bila politička historija, jer sa njom su gospodarili drugi. Bilo je puno gospodara koji su tu bili stoljećima: Rimljani od 1. do 6. stoljeća, Vizantinci od 6. do 12. stoljeća sa prekidima, Bugari od 9. do 13. stoljeća sa prekidima, >> Pročitaj celu vest na sajtu SandzakPress.net << Srbi od 13. do 15. stoljeća, Turci od 15. do 20. stoljeća. Od 20. stoljeća za Kosovo i Metohiju nastavlja se još veća politička trotura od „stari – novi“ gospodara Srba.Srbija je povlačenjem svojih trupa iz Albanije završila 24. aprila 1913. godine, po naređenju Konferencije ambasadora, koja je zaprijetila upotrebom sile. Krupne jedinice srpske vojske su od samog stupanja na teritoriju Kosova i Metohije gušile nezadovoljstvo stanovništva albanske narodnosti. Od tada počinje gušenje pobuna, a početak kolonizacije. Na osnovu Londonskog ugovora od 30. maja 1913. godine Kosovo i dio Metohije sa Prizrenom pripalo je Kraljevini Srbije, Peć, Đakovica i Istok Kraljevini Crnoj Gori. Dva mjeseca kasnije, 29. jula, Konferencija ambasadora je utvrdila Ustav „nezavisne i neutralne“ kneževine Albanije. „Pripajanjem Kosova i Metohije Srbiji i Crnoj Gori ove oblasti su, posle četiri i po stoljeća, ponovo ušle u sastav srpskih država, čime za njih počinje novo razdoblje u društveno – ekonomskom, političkom i kulturnom životu“. Tako piše Radošin Rajović u svojoj knjizi: „Autonomija Kosova“. Iz njegovog daljeg, vrlo škrtog, opisa tog „novog razdoblja“ u životu Albanaca ipak da se naslutiti stvarni njihov „društveno – ekonomski, politički“ i čak „Kulturni“ (!) život: „Ulaskom ovih oblasti u sastav Srbije i Crne Gore prvi put su se Arbanasi – sada kao brojna etnička grupa – našli u sastavu slovenskih država, suprotno težnjama koje su ispoljavali u nacionalno – oslobodilačkom pokretu 1878 – 1912. za uspostavljanjem „Velike Albanije“ u kojoj bi se pored ostalih krajeva našli i Kosovo i Metohija. Dok su srpske i crnogorske trupe triumfalno ulazile u oblasti Kosovo i Metohiju, donoseći slobodu svojim sunarodnicima, veliki dio Arbanasa (naročito muslimana) smatrao se pogođenim, tačnije, nije se smatrao oslobođenim“. S druge strane, srpska i crnogorska vlada su u ove oblasti slale činovnike koji su se okrutno ponašali i kojima je glavni cilj bio da se obogate. Vlasti su terorom ugušivale izražavanje nacionalnih osjećaja, kao i negodovanje i otpore Arbanasa, pa su međunacionalni odnosi postajali sve zaoštreniji. Do naročito teške situacije došlo je 1913. kada su izbile masovne pobune Arbanasa pa je upotrebljeno nekoliko divizija da se te pobune uguše. Nakon oktobra 1913. godine srpska vlada je donijela Uredbu o javnoj bezbjednosti, kojom su bile predviđene stroge kazne za svaku vrstu otpora. Rajović kada govori o „teroru“, o „divizijama“ koje „guše pobune“ (znači u krvi) poziva se na Vladimira Dedjera, (Istorija Jugoslavije). Međutim, akademik, predsjednik Odbora Srpske akademije nauka koji se bavi proučavanjem genocida na teritoriji Jugoslavije u 20. vijeku, ne stavlja na dnevni red taj genocid koji je srpska vojska vršila nad albanskim stanovništvom Kosova, a pogotovo onaj slučaj kada režim kralja Aleksandra krajem 1920. godine ubacuje svoje trupe u Albaniju da silom prigrabe njene sjeverne dijelove. Najamničke trupe koje su nadirale iz Srbije (Jugoslavije) činile su strahovite zločine i samo u jednoj akciji spalile preko 90 albanskih sela. Te „strahovite zločine“ ni tih spaljeni „preko 90 albanskih sela“ akademik Dedjer nije kao historičar obradio, niti taj genocid stavio na dnevni red. A to je bio i klasični državni terorizam, jer su ti zločini izvršeni na teritoriji druge nezavisne države… Srpska vlada je 20. februara 1914. donijela Uredbu o naseljavanju južnih krajeva… Međutim, rad na naseljavanju nije znatnije odmakao uslijed izbijanja Prvog svjetskog rata, a 1915. je prestao svaki rad na tom pitanju. Krajem 1915. godine cijela teritorija Kosova našla se pod okupacijom Austro – Ugarske… Narod je morao da daje razne dažbine za potrebe okupatorske vojske i vlasti. U ovim teškim danima mnogo ljudi, i Albanci i Srbi ne mireći se s terorom, odlaze u šume, odakle se bore protiv okupatora. Ove borce narod je nazvao kačacima… Za vrijeme austro – ugarske okupacije iseljavanje albanskog stanovništva u Tursku, zbog nesigurnosti imovine i života, nastavlja se, ma da su takvi slučajevi bili rijetki… …Ovakvo stanje zadržalo se do stvaranja Kraljevine SHS decembra 1918. godine. „Posle prvog svjetskog rata, Sen – Žermenskim ugovorom o miru sa Austrijom od 10. septembra 1919. u političkim klauzulama tog Ugovora bila je predviđena obaveza zaštite vjerskih i nacionalnih manjina u novostvorenoj državi Srba, Hrvata i Slovenaca. Kao njegov sastavni dio bio je poseban Ugovor o zaštiti manjina, zaključen i potpisan istog dana između glavnih savezničkih i udruženih sila i Kraljevine SHS…“ Međutim, Nikola Pašić nije bio spreman da i albanskom stanovništvu u Jugoslaviji garantuje ono, što izričito zahtjeva čl. 2. tog Ugovora: „Država Srba, Hrvata i Slovenaca obavezuje se da svima stanovnicima da punu i potpunu zaštitu života i slobode bez obzira na porijeklo, narodnost, jezik, rasu ili vjeru“. Zbog toga je „uputio“ 5. novembra 1919. pismo Žoržu Klemansou, predsjedniku vlade Francuske i predsjedniku Konferencije mira, u kome izričito traži da se u Ugovoru unese dodatak da je Kraljevina Srbija časno ispunila obaveze koje je na se uzela Berlinskim ugovorom, to jest da je stanovništvu nastanjenom na njenim teritorijama obezbijedila pravnu jednakost bez obzira na porijeklo. Osim toga „delegacija Kraljevstva SHS na mirovnoj konferenciji u Parizu, na čelu sa Nikolom Pašićem, protestvovala je tražeći da se ove odredbe ne odnose na Srbiju i njene teritorije koje su joj pripojene pre 1. januara 1913. (mislilo se na Makedoniju, Kosovo, Metohiju i Sandžak)… No, protest je došao kada je Ugovor već bio potpisan od predstavnika glavnih sila… U članu 9. Ugovora o zaštiti manjina, u poslednjem stavu, ipak je utvrđeno: „Odredbe ovog člana važiće samo za teritorije dodijeljene Srbiji ili Državi Srba, Hrvata i Slovenaca posle 1. januara 1913“.I tako, pošto su Kosovo, Makedonija i Sandžak ušli u sastav Srbije još 1912. godine, albanska, kao i turska i bugarska manjina na tim teritorijama nisu bile obuhvaćene međunarodnom zaštitom kao mađarska, talijanska, njemačka i sl. Međutim, historičar Dimitrije Bogdanović u svojoj „Knjizi o Kosovu“ kaže: „Status albanske nacionalne manjine, kao i drugih manjina – nemačke, talijanske, rumunske bio je regulisan Senžermenskim ugovorom Države SHS (Jugoslavije)… Suprotno nekim tumačenjima, Albanci nisu bili izuzeti od ove međunarodne sankcionisane zaštite. Parola o posebnoj pravnoj nezaštićenosti i diskriminaciji albanske manjine u kraljevini Jugoslavije, bez obzira na stvarne političke prilike i odnose u toj državi, nije ni pravno ni istorijski osnovana“. Zaista, nigdje u Senžermenskom ugovoru se Albanci poimenice ne izuzimaju. Jer, stari lisac Pašić (i saradnici) unijeli su „samo“ klauzulu da se Ugovor ne odnosi na teritoriju, koja je ušla u Srbiju do 1. januara 1913. Ali, to su teritorije na kojima žive (i) Albanci, a koje je Srbija zauzela u prvom balkanskom ratu 1912. godine…U drugim krajevima Srbije nije bilo manjina. Tako je već odmah posle prvog balkanskog rata počela planska „solvenizacija“ Kosova. Kolonizacija na Kosovu je imala isti karakter i isti cilj kao i ranije započeta kolonizacija 1912. i 1913. na teritoriji Srbije i Crner Gore u pripojenim oblastima. Srpske vlasti su željele da u novim oblastima pojača srpski živalj, a nesrpsko stanovništvo potisne, smatrajući ga nepouzdanim, naročito na Kosovu, gdje su većina stanovništva činili Albanci. Osjećaju ći se nesigurnim, albansko stanovništvo se iseljava u Tursku i Albaniju. U stvari, vladajući velikosrpski režim je želio da ovakvim naseljavanjem i davanjem izvjesnih privilegija srpskom i crnogorskom stanovništvu i njihovim dovođenjem u povlašćen položaj u odnosu na Arbanase pojača oslonac za svoju hegomonističku i unitarističku vladavinu. Srpska vlada je imala za cilj da putem naseljavanja ostvari svoju „nacionalnu politiku“, u stvari da ‘popravi’ etničku sliku useljavanjem u ove krajeve ‘nacionalnog’, elementa iz Crne Gore, Hercegovine, Bosne, Like, Pomoravja i drugih krajeva… U februaru 1919. u sjevernoj Albaniji je buknuo ustanak sa ciljem da se u Metohiji i na Kosovu, kao i u zapadnoj Makedoniji, izazovu neredi. Preko 3 000 ljudi, prodrlo je tada preko Dečana u Metohiju, a oko 600 ljudi preko Rugova ka Rožaju. I tako je „kontrarevolucija“ albanskog stanovništva Kosova i Metohije, uperena protiv vojske i vlasti Kraljevine Srbije još 1912., 1913. i 1914. i njihove zavojevačke politike, kako ju je nazvao Dimitrije Tucović, prenešena i nastavljena u Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca, u kojoj su na čelu bili ista dinastija, iste vojne vlasti, isti političari, koji su takvu politiku Srbije sprovodili i prije 1918. godine. Od oktobra 1918. godine otpočela je pacifikacija oružanom silom. Ni s jednom zemljom, s interesima nijednog naroda nije se toliko bezočno trgovalo na mirovnim konferencijama posle Prvog svjetskog rata, kao što je to slučaj sa albanskim narodom, a skoro sto godina traje njihova borba da žive bez Srbije i zli gospodara, tutora Srba… Autor: Mehmed Meša Delić

Nastavak na SandzakPress.net...