Izvor: JUGpress.com, 09.Dec.2025, 09:30

Milenković: Prostorni plan udar na niške izvore vode – pored Studene ugrožen i Moravski vodovod, na Toponičkoj reci ucrtane četiri MHE

NIŠ

Nacrt Prostornog plana grada Niša, na osnovu uslova Ministarstva rudarstva i

energetike iz 2022.god. uvodi polja istražnih radova za geološka istraživanja i rudarenje u DVA

OD ČETIRI NIŠKA VODOZAHVATA – „ Studenu“ i „Moravski vodovod“ i na brojnim

autonomnim seoskim vodovodima. Za obe lokacije na brdima oko Niša „Studena“ i „Kopajska

reka“ istražno pravo dobila je 2021.god. kompanija Edelvajs Mineral Eksplorejšn, >> Pročitaj celu vest na sajtu JUGpress.com << a koju je

akvizicijom preuzela multinacionalna kompanija Apolo Mineral Ltd..

Prema pozitivnom srpskom Zakonu o rudarstvu i geološkim istraživanjima kompanija koja

preuzme istražno pravo od prethodnog nosioca istražnog prava, ne mora da ispuni nikakve posebne

uslove ni odobrenja, osim izdate menice i plaćenih taksi, bez ikakvih potvrda o kredibilnosti i

poslovnoj prošlosti kompanije. Zaštitu javnog interesa ne vrše ni Zakon o rudarenju, a ni Zakon

o zaštiti životne sredine jer ne poznaju tzv. pretpostavljenu odgovornost za štetu nosioca

istražnog prava, već bi za moguće ekološke akcidente, uništenje prirode, vode ili stena u

podzemnim delovima vodoizvorišta njihova odgovornost morala da se dokazuje po opštim

principima obligacionog prava.

Iako je najveća pažnja javnosti usmerena na ugroženost „ranjivog“ a najkvalitetnijeg

niškog vodoizvorišta „Studena“, gde voda izvire iz osetljivih karstnih stena, na kome Nacrt

Prostornog plana uvodi polja istražnih radova za geološka iskopavanja i rudarenje u sva tri

polja sanitarne zaštite, a predviđa ucrtana polja i u blizini vodoizvorišta (slika 1) , ovaj je

Nacrt Plana ucrtao polja istražnih radova i kraj „Moravskog vodovodnog sistema“ sa njegovim

izvorištima Toplik i Pešter, i to u široj zoni sanitarne zaštite na severnom obodu grada

Niša (slika 2). Ovo istražno polje je u Planu ucrtano između sela Kopajkošara, Kravlje, Cerje,

Kamenica. Gornji Matejevac, Jasenovik, Vrelo i Grbavče, na teritoriji opština Crveni Krst i

Pantelej, na prostoru koji je prepun izvorišta podzemnih i toplih, lekovitih voda, postojećih ili

planiranih rezervoara za vodu, kao i u prostorima izuzetnih prirodnih odlika, kao i istorijskih

znamenistosti.

Da se radi o kompleksnom udaru na bogate niške rezerve zdrave pijaće vode, pokazuje i to

da su uslovima Ministarstva, koji su preslikani u Nacrt Prostornog plana, pored dva niška

vodizvorišta, u severnom delu Niša , ucrtanim istražnim poljima ugroženi i autonomni

seoski vodovodi, kao i područja neposredne sanitarne zaštite, na Toponičkoj reci. Između Banje

Topilo i izletišta „Vidrište“ kraj sela Miljkovca, u zoni neposredne sanitarne zaštite,

ucrtane su i četiri mini-hidrolektrane, a na području rezervoara „Pećina„ blizu Cerja,

predviđeno je istražno rudarsko polje. Gradska opština Crveni Krst , a posebno deo oko sela

Miljkovac raspolaže izuzetnim potencijalima za razvoj turizma, kao i banjskog i seoskog turizma,

ostaci srednjevekovne kule Železnik, očuvan biodiverzitet, biljni i životinjski svet, kao i

potencijali Banje Vidrište i Banje Topilo, sa Bisernom pećinom i podzemnim vodama, a koje se nalaze

na širem polju sanitarne zaštite, dok je selo Miljkovac u zoni neposredne sanitarne zaštite. Mini

hidroelektrane bi u potpunosti devastirale ovo, za turizam i razvoj ovog dela niške opštine Crveni

Krst najznačajnije područje. Pored toga, sela u zoni predviđenoj za MHE, koje se snabdevaju

autonomnim seoskim vododvodima ugrožena su kako istražnim poljima rudnika , tako i

predviđenim MHE, pa bi i tako otežano snabdevanje vodom stanovnika sela Kamenica i Malča

ovim rešenjima bilo još ugroženije.

Zbog ovog flagrantnog kršenja prava građana na zdravu pijaću vodu, izvesnog uništenja

prirode i predela sa posebnim odlikama, ali i specijalnog rezervata prirode „Suva planina“

zbog planiranja potencijalnih rudnika po obodima Niša, u svoje i u ime udruženja „Nišlije da

se pitaju“ uputila sam sledeće primedbe na Nacrt Prostornog plana grada Niša sa zahtevima:

Uklanjanje iz Prostornog plana u potpunosti šrafiranih polja kojima se označavaju

istražna polja, kako u zonama sanitarne zaštite , tako i na bilo kojoj razdaljini od

vodoizvorišta „Studena“ – nikakvog rudnika pored „Studene „ ne sme biti,Uklanjanje šrafiranih polja koja označavaju istražna polja sa područja šire zone

sanitarne zaštite Moravskog vodovoda, njegovih izvora Toplik i Pešter i

autonomnih seoskih vodovoda na opštinama Crveni Krst i Pantelej, u selima Cerje,

Leskovik Kravlje, Kamenica. Gornji Matejevac, Jasenovik, Vrelo i Grbavče, a odnose se na

istražno polje „Kopajska reka“.Brisati iz Nacrta Prostornog plana sve četiri MHE sa Toponičke reke – obavezna

zaštita prirodnih potencijala Miljkovca i Banje Topilo,Ukidanje „mešovite namene“ iz svih budućih prostornih planova , i vraćanje na „javne

i ostale namene „Na osnovu izuzetno loših nalaza iz Izveštaja o strateškoj proceni uticaja Prostornog

plana grada Niša na zaštitu životne sredine i Izveštaja DRI o planiranoj zelenoj

infrastrukturi u gradu Nišu iz decembra 2024.god. , na svakoj gradskoj opštini

isplanirati po jednu gradsku šumu, kao i zaštitini šumski pojas oko Niša, a za

opštinu Palilula , koja nema nijedan gradski park, gradsku šumu isplanirati,

umesto stambenog naselja, na postojećoj zelenoj površini i šumi nad Starom

ciglanom.

Pozivamo sve građane Niša da u subotu 13.decembra u 11 s u Oficirskom domu pokažu da voda,

vazduh i prirodni dragulji Niša moraju da se odbrane.

Prof.dr Tamara Milenkvić Kerković

Odbornik u Skupštini Grada Niša

„Nišlije da se pitaju“

„Platforma za Srbiju“I ovo Vam može biti interesantno

Nastavak na JUGpress.com...

JužneVesti.com: Hiljade primedbi na Prostorni plan Niša – građani i stručnjaci traže brisanje istražnih polja kod Studene