Izvor: KMnovine.com, 10.Sep.2015, 00:45 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Medački džep 1993. - ''Krvavi septembar u Lici''
Zločinačka operacija Medački džep ili "Krvavi septembar u Lici" je bio treći napad vojno-policijskih snaga Republike Hrvatske na teritorije Republike Srpske Krajine, od kada je područje RSK stavljeno pod zaštitu UNPROFOR-a.
Ova genocidna operacija je započeta 9. septembra 1993. godine iznenadnim napadom hrvatske vojske na srpska sela na području "Medačkog džepa" kod Gospića, koja su se 18 meseci nalazila pod zaštitom UN. U roku od 7 dana, srpska >> Pročitaj celu vest na sajtu KMnovine.com << sela: Medak, Počitelj, Čitluk i Divoselo, opljačkana su i sravnjena sa zemljom. Ovaj zločin je pratilo značajnije učešće snaga UNPROFOR-a nego u do tadašnjim sukobima na prostoru bivše SFRJ. Najveće učešće kanadske vojske u vojnim sukobima od Korejskog rata (1950-1953).
Prethodnica Raspadom druge Jugoslavije više od dva miliona Srba našlo se na prostoru zapadno od rijeke Drine, odnosno van granica SR Srbije. Raspad SFRJ sredinom 1991. godine donio je sa sobom i velike ratne sukobe, progone i stradanja, pošto hrvatski separatisti su željeli da pored samostalnosti dobiju i etnički čistu hrvatsku državu. Time bi bio ostvaren viševjekovni san Hrvata o nezavisnoj državi. Vlasti SR Hrvatske su u jesen 1990. ilegalno uvezli veliku količinu naoružanja, a u zimu promjenili Ustav, tako što su Srbe proglasili nacionalnom manjinom i izbacili naziv "socijalistička", umjesto petokrake šahovnica postaje simbol Hrvatske. To je dovelo do velikog zaoštravanja odnosa i napetosti između Srba i Hrvata. U proljeće 1991. hrvatska policija počinje upade u srpska mjesta, a Srbi odgovaraju podizanjem barikada. JNA je sve do sredine ljeta 1991. bila tampon zona, a onda je i sama bila napadnuta od hrvatskih paravojnika. Tada počinju u Hrvatsku da se vraćaju ustaše i njihovi potomci koji su nakon 1945. emigrirali u inostranstvo (Australija, SAD, Kanada, Nemačka, Argentina, Paragvaj...)
Tako je otpočeo i rat u Hrvatskoj koji je trajao pune četiri godine. U tom ratu je stvorena Republika Srpska Krajina, koja je obuhvatala Sjevernu Dalmaciju, Liku, Kordun, Baniju, Zapadnu Slavoniju i Istočnu Slavoniju, Baranju i Zapadni Srem.
U aprilu 1992. godine u centralnoj jugoslovenskoj republici Bosni i Hercegovini napetosti počinju da ključaju i otpočinje krvavi rat između tri naroda, koji je trajao tri godine. U tom ratu je stvorena Republika Srpska. Muslimanske i hrvatske ratne jedinice u BiH su takođe imale puno zločinačkih akcija, koje su dovele do etničkog čišćenja srpskog stanovništva u Sarajevu, Srebrenici, Bihaću, Mostaru, Goraždu, Tuzli, Orašju, Čapljini... Osnivani su sistemi koncentracionih logora za mučenje Srba (Dretelj, Duvno, Čelebići i dr).
Hrvatska vojska i policija su tokom rata u Hrvatskoj (1991-1995), imali niz zločinačkih akcija kao što su: "Miljevački plato", "Maslenica", "Medački džep"... Isto tako pokrenuto je etničko čišćenje Srba u urbanim sredninama: Sisak, Gospić, Zadar, Osijek, Vukovar, Karlovac, Zagreb, Split, Dubrovnik i dr.
Ratni zločiniHrvatske vojska krenula je u ofanzivu u oko šest sati ujutru 9. septembra 1993. godine. Napad je uključivao oko 2.500 vojnika Operativne zone "Gospić", uključujući Devetu gardisku brigadu hrvatske vojske, 111. brigadu iz Rijeke, domobransku brigadu iz Gospića, domobransku brigadu iz Lovinca i specijalne policiske jedinice hrvatskog MUP-a. Hrvatske vojne snage su u svom sastavu imali prevashodno oružje zarobljeno od JNA, uključujući tenkove M-84 kao i veći broj artiljeriskog oruđa.
Srpska vojska Krajine je bila iznenađena ovim napadom. Nakon dva dana borbi hrvatske snage su preuzele kontrolu nad selima Divoselo, Čitluk i delimično Počitelj. Nova linija fronta postavljena je kod sela Medak. Ukupna površina zauzete teritorije je oko 22 km², na kojoj je živjelo 1.300 stanovnika. U osvetu za ofanzivu, srpske snage počele su da koriste dalekometnu artiljeriju bombardovajući grad Karlovac i rakete FROG-7 za bombardovanje Zagreba.
Srpske snage krenule su u kontraofanzivu i povratile su deo osvojenih teritorija čime je zaustavljeno svako napredovanje hrvatske vojske. Obe strane koristile su tešku artiljeriju tokom 12. i 13. septembra 1993. a snage UN su obavestile o 6.000 detonacija na prostoru Gospića i Medačkog džepa. SVK je 12. septembra 1993. ispalila raketu "zemlja-zemlja" na aerodrom Pleso. Zatim 13. i 14. septembra, hrvatska je koristila avione MIG-21 za napade na artiljeriju srpskih snaga na Baniji i Kordunu, a jedan je oboren kod Vrginmosta. Pilot Miroslav Peris je tokom obaranja aviona 14. septembra 1993. poginuo.
15. septembra 1993. prekid vatre su potpisali general SVK Mile Novaković u ime srpske strane i general-major Petar Stipetić u ime hrvatske strane. Sporazum o kontroli „Medačkog džepa“ je podrazumjevao povlačenje hrvatskih trupa na početne pozicije od 9. septembra 1993. a da se srpske snage ne ulaze na područje Medačkog džepa. Povlačenje je bilo zakazano za 15. septembar u 12 sati.
U cilju nadgledanja povlačenja, UNPROFOR je poslao 875 vojnika Drugog bataljona puka "princeze Patricije" kanadske lake pešadije da uđu u Medački džep zajedno sa mehanizovanom jedinicom francuske vojske. Snage UN, pod komandom Džejmsa Kalvina bile su između srpskih i hrvatskih snaga. Kanadska vojska unutar UNPROFOR-a je bila jedna od najbolje naoružanih i pripremljenih, ali do ovih događaja nakon svakog većeg incidenata mirovne snage su više bježale sa mesta sukoba nego što su pružale otpor. Ovo je stvaralo nesigurnost kod zaraćenih snaga da su UNPROFOR snage nesposobne da učine bilo šta po pitanju očuvanja mira. Prema sporazumu koji je potpisan kanadske snage trebale su da uđu na međuprostor trenutnog fronta, da fiksiraju srpske snage i da preuzmu teritoriju od hrvatskih snaga. Međutim, onoga trenutka kada su ušli na ničiju zemlju i pokušali da krenu kroz teritoriju koju su hrvatske snage zauzele na njih je zapucano sa hrvatske strane. Kanadski vojnici na svojim BVP-ima visoko su podigli zastave UN i više puta pokušali tokom 16. septembra 1993. da uđu u područje Medačkog džepa. Svaki put kada su probali vatra sa hrvatske strane bila je jača. Vatra je s vremenom sa hrvatske strane bila sve jača i jača tako da su Kanađani počeli da uzvraćaju vatru, a sa hrvatske snage primjećeno je korišćenje topova od 20 mm.
Napeta situacija se nastavila tokom čitave noći a rano pred zoru vatra sa hrvatske strane je prestala tako da su kanadske trupe počele sa preuzimanjem terena. Vozilima su krenuli putem a nedaleko odatle zautavljeni su na blokadi koja je napravljena sa minama i protivtenkovskim preprekama. Iza blokade na horizontu video se dim, a u blizini je primećen i maskirani tenk čija je cev bila uperena ka UN trupama. U 8 sati na tom mjestu dogovoreno je između generala Kalvina i Ademija da se blokada skloni u roku od četiri sata. Nakon četiri sata blokada još uvek nije sklonjena. U 13 sati generali su se ponovo sreli i general Ademi je tražio ponovno odlaganje. Nedaleko odatle je bila grupa novinara i general Kalvin je pred blokadom održao konferenciju za štampu, a vidjevši sve to hrvatski vojnici započeli su da sklanjaju blokadu. Hrvatske snage su brzo krenule sa povlačenjem na pozicije od 9. septembra 1993. Povlačenje je verifikovano u 17. septembra 1993. u 18 sati.
"Nekad mora da se prekine sranje i stvar mora da se završi. I sve što sam tada čuo od Hrvata na mom nivou, su bili nekakvi nedorečeni izgovori sa ciljem da nas zaustave sa nastavkom operacije".
— general Kalvin, konferencija za štampu na blokadi, 17. septembar 1993.
General Kalvin je kasnije izjavio: „27 pripadnika (hrvatske vojske) je ubijeno ili ranjeno tokom borbenih dejstava sa mojom borbenom grupom tokom 14 dana u Medaku“. Hrvatska negira ove događaje. U Kanadi je istina o događajima i sukobu kanadskih i hrvatskih snaga dugo skrivana. Vojnici nisu mogli da vjeruju da se o ovom sukobu u Kanadi ništa nije znalo. Tek 1. decembra 2002. godine tokom okupljanja vojnika je nagrađena hrabrost koju su tada pokazali. U pozdravnom govoru guverner Edrijana Karlson:
- „Prosta činjenica je da je samo mali broj, nas Kanađana, znao šta ste vi učinili 1993. godine u Hrvatskoj. Vaša dela su bila nimalo manja od herojskih, a vaša zemlja to nije tada priznala.“
Žrtve
Tokom akcije hrvatskih združenih snaga stradalo je 46 vojnika SVK, 6 policajaca RSK i 36 srpskih civila. Među civilima je 26 osoba starijih od 60 godina, od toga 17 žena. Ukupno je ubijeno 88 Srba. U ovoj zločinačkoj akciji hrvatske vojske nije bilo ranjenih na srpskoj strani. Pripadnici UNPROFOR-a su iz direktne borbe izvukli 18 leševa, od kojih je većina bila izmasakrirana i zapaljena. Dva leša su pronađena kasnije a jedan leš su pronašli vojnici RSK 1994. godine. Tek 2000. godine je pronađeno još 11 (16) leševa skrivenih u septičkoj jami u nekada srpskom djelu (istočnom) Gospića. Od 11 leševa, 6 je identifikovano DNK metodom. Od 88 ukupno nestalih, 84 je pronađeno pri čemu 8 leševa još nije identifikovano. - "Nisam našao znakova života, ni ljudi ni životinja, u nekoliko sela kroz koja smo prošli. Razaranje je potpuno, sistematsko i namerno".
— general Žan Kot (Jean Cot), 19. septembar 1993.
Posledice
Zločinci: Ademi i Norac
Ova zločinačka operacija hrvatske vojske "Medački džep" je bila podvrgunta jakoj međunarodnoj kritici i suočavajući se sa političkim i vojnim pritiskom, Hrvatska vlada je pristala na prekid vatre. Komandant UN u Hrvatskoj, francuski general Žan Kot, organizovao je i vršio meditaciju pregovora.
1994. godine u rejonu Teslingrada (Lički Osik) pripadnici Ličkog korpusa zarobili su pripadnika hrvatske vojske, Johana Tildera, koji je bio učesnik događanja u Medačkom džepu kao pripadnik izviđačke jedinice. U izjavi koju je dao opisao je čitav tok akcije, naređenja Rahima Ademija i Mirka Norca, sopstveno ponašanja i ponašanje pojedinaca. Detaljno je opisao scene masakra i iživljavanja nad licima koje su se tu našle.
Na osnovu istrage koju je vodilo do 2004. godine, Tužilaštvo Haškog tribunala podiglo je optužnice po komandnoj odgovornosti protiv načelnika Generalštaba Hrvatske vojske generala Janka Bobetka, komandanta vojnog područja Gospić, generala Rahima Ademija i komandanta Devete gardijske brigade, generala Mirka Norca. Janku Bobetku optužnica nije uručena, jer je on je preminuo aprila 2003. godine.
Do suđenja Mirku Norcu i Rahimu Ademiju u Haškom tribunalu nije došlo jer je slučaj prebačen hrvatskom pravosuđu u septembru 2005. godine, a hrvatsko pravosuđe je optužnicu podiglo tek 22. novembra 2006. godine. Suđenje započinje u junu 2007. a završava se 31. maja 2008. godine usmenim izricanjem presude. Tokom suđenja čuli su se monstruozni zločini i iživljavanje nad srpski stanovništvom (nabijanje žene na kolac, odsecanje glave, rasporivanje i bacanje žena u sopstvene kuće, a zatim spaljivanje, gađanje nožem retardiranog mladića koji je obešen naglavačke itd.). Takođe je dokazano da je u samom napadu iskorišćeno četri puta više artiljerijskih granata od potrebnog broja.
Presudom je Rahim Ademi oslobođen, a Mirko Norac osuđen zbog nesprečavanja ubistava civila, pljačkanje imovine te ubijanje i mučenje ratnih zarobljenika na jedinstvenu kaznu od samo 7 godina. Iako je Mirko Norac tokom svog boravka u zatvoru više bio na slobodi nego na robiji: oženo se, dobio dvoje dece, završio fakultet i dr.
Izvor: Zločini nad Srbima :: © 2014 - 2015 :: Molimo za navođenje izvora
