Izvor: Politika, 06.Feb.2013, 16:09 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Suživot u Vukovaru
Šta bi značilo prolongiranje uvođenja srpskog jezika i pisma u Vukovaru za narednih 10 godina?
Prošle subote u Vukovaru je održan protestni skup zbog najave da će u službenoj upotrebi u ovom gradu biti uvedeni srpski jezik i ćirilica. Najava je zapravo oživotvorenje odredbe iz Ustavnog zakona, prema kojoj svaka nacionalna manjina koja čini više od jedne trećine stanovništva neke lokalne samouprave ima pravo da na njenom pismu i jeziku budu postavljeni javni natpisi >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << i oznake. Pošto je prema poslednjem popisu stanovništva u Vukovaru bilo oko 35 odsto Srba, time su ispunjeni ustavnozakonski uslovi za uvođenje dvojezičnosti u tom gradu.
Protest pod nazivom ,,Za hrvatski Vukovar, ne ćirilici”, organizovali su veterani rata iz 90-ih, na kojem se okupilo više od 20.000 građana. Veterani su stigli iz cele Hrvatske, a nosili su transparente: „Ovo nije Srbija” i „Nikad ćirilica”.
Dan ranije desničarska stranka ,,HSP – Ante Starčević” organizovala je potpisivanje peticije kojom se od vlade i sabora traži desetogodišnji moratorijum na uvođenje dvojezičnosti u Vukovaru, a sve ,,zbog simbolike koju ćirilica predstavlja u tom gradu sa ratnim traumama”. Izneseno je i mišljenje da će ćirilica nevidljivi zid koji sada deli Hrvate i Srbe ,,pretvoriti u betonski” te da krhki suživot koji je izgrađivan svih ovih poratnih godina ne treba kvariti uvođenjem ćirilice. A da li je to uopšte suživot ako jedna zajednica koja premašuje trećinu ukupnog stanovništva, i uprkos ispunjavanju ustavnozakonskih pretpostavki, ne može da koristi ni svoje pismo?
Ako se jedna od dve strane koje treba da grade suživot mora odreći svog glavnog identitetskog obeležja da bi udovoljila frustracijama i traumama druge strane, onda se može govoriti pre o asimilaciji nego o suživotu.
S druge strane, i Srbi imaju svoje frustracije i traume iz ratova u prošlom veku, pa i iz rata 90-ih, kada su im raznoraznim ustavima i zakonima, što će reći silom vlasti, ukidana svakojaka prava. Između ostalog, i na upotrebu jezika i pisma (što je dovelo do ćiriličnog knjigocida 90-ih), i na slobodu ispovedanja vere… sve do ukidanja državne konstitutivnosti. Dakle, za istinski suživot su potrebni kompromisi i jedne i druge strane.
Šta bi značilo prolongiranje uvođenja srpskog jezika i pisma u Vukovaru za narednih 10 godina? Kod tamošnjih Srba stvarao bi se osećaj ugroženosti i neravnopravnosti sa većinskim narodom a samim tim jačala bi želja da dobiju ono što im je silom uskraćeno, što neminovno dovodi i do novih konfliktnih situacija između nacionalnih grupa. Na nedavno objavljenom registru hrvatskih branitelja našla su se imena više od pola miliona ratnih veterana iz rata 90-ih, a taj broj skoro trostruko premašuje broj Srba u Hrvatskoj sa poslednjeg popisa stanovništva. U tom odnosu krije se i velika opasnost za Srbe koji danas žive u Vukovaru i u drugim delovima Hrvatske, što će neke od njih navesti da (ponovo) napuste tu državu, a i odvratiće i neke prognanike iz 90-ih od želje da se vrate u stari zavičaj.
Multietničnost i multikulturalnost su nesporne vrednosti i bogatstvo civilizovanog sveta i zato se nameće pitanje: može li (sme li) Hrvatska sa stavovima i mišljenjima sa vukovarskog skupa u Evropsku uniju, i to za samo nekoliko meseci?
*Informaciono-dokumentacioni centar ,,Veritas”
Savo Štrbac
objavljeno: 06.02.2013.
