Izvor: Politika, 22.Nov.2014, 23:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Sklad i ravnoteža
„Grafike, crteži i još ponešto” Slobodana Kneževića u Galeriji likovne umetnosti poklon zbirke „Rajka Mamuzića” u Novom Sadu
Galerija likovne umetnosti poklon zbirka „Rajka Mamuzića” u Novom Sadu, pored redovne postavke, svoju programsku koncepciju obogaćuje i uvidima u stvaralačke preglede značajnih savremenika koji svojim radom afirmišu određeni idejni koncept zasnovan na jasnom i prepoznatljivom autorskom stavu. Razvijajući taj kontekst žive i otvorene >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << izlagačke prakse predstavljen je i rad novosadskog likovnog umetnika Slobodana Kneževića Abija (1948). „Grafike, crteži i još ponešto”, naslov je ove postavke koja u vremenskom luku od četiri decenije (1973–2014) obuhvata radove od studentskih dana do novih ostvarenja potvrđujući na taj način stvaralački kontinuitet i poentirajući logiku njihovih poetskih promena. Mada je formiran na klasičnim postulatima beogradske grafičke škole, Knežević je vremenom osvojio stvaralački prostor za istraživanje u polju materije i materijala. Tako su njegovi dugogodišnji eksperimenti sa ručno rađenim papirom doprineli jednom fleksibilnijem shvatanju grafike, potvrđujući u praksi i na delu da je reč o aktivnom mediju na recentnoj sceni. Još 1980. godine, u jednom intervjuu Knežević je izjavio: „Ne želim da idem utabanom stazom koju je neko trasirao i postavio svojim radom, niti smatram obaveznim da sledim ono što sam započeo. Ne zbog nedostatka poverenja u ovo što radim. Može biti da će moj umetnički rad naići na neku drugu orijentaciju i dospeti do drugih rešenja. To će vreme pokazati.” Izrečeno ilustruje autorovu tezu zasnovanu na samouverenosti i veri u stvaralački postupak u kojem on, eliminacijom nebitnih elemenata, traga za skladom i ravnotežom, ove odlike Kneževićevog rada, u katalogu izložbe, elaborira likovni kritičar Sava Stepanov.
Sama struktura ove postavke svojim segmentiranim vremenskim i problemskim tokovima prati procesualnost promena u ovom koherentnom stvaralačkom sistemu. Tako se iz donjeg nivoa izložbenog prostora, sa ranim radovima u kojima je nagovešten minimalistički koncept, postavka nastavlja na gornjem nivou ovog zdanja afirmišući fragmente vizuelnih celina zrelog stvaralačkog potencijala. Crtež i crtačko tkivo su zajednički imenitelji i osnovno sredstvo kojim Knežević kodira sadržinsku i likovnu strukturu svog dela. Njegova modifikacija može se pratiti od govorljivih crtačkih zapisa iz studentskih dana, preko vibrantnih repeticija vojničkih zapisa, do crtačkih i grafičkih tvorevina posvećenih prostoru sobe, stolici, vratima, da bi se vremenom sasvim oslobodio faktografskih podataka konkretnih oblika i svu svoju pažnju usmerio ka sofisticiranoj geometrijskoj apstrakciji. Svakako, Knežević u svom radu nadilazi puristički hladan koncept minimalizma i kroz treperavu površinu koja stvara iluziju teksturalnosti čini da grafički otisak, crtež ili slika na papiru dišu. U bioenergetskom potencijalu kontinuiranog istraživanja elementarnog tkiva matrice, integrisane u osnovni koncept rada, on je razvio sistem igre i „slobode večnih svežih početaka” relativizujući formalističke tradicije geometrijske apstrakcije ili primenu egzaktnih matematičkih sistema i modela. Očito, u sofisticiranim likovnim geometrizovanim strukturama nazire se autorova težnja ka dostizanju dobro temperovanog i harmoničnog sklada idejnih i procesualnih tokova. Uritmovanim linijskim strukturama živih geometrijskih tokova ostvarena je suptilna dinamika kompozicija u kojima variraju pasaži senzibilizovanih ili konstruisanih linijskih tokova.
Ovaj izbor iz opusa Slobodana Kneževića pruža dobar uvid u stare, ali i njegove nove grafičke ili crtačke strukture koje svojim sistemom uklapanja višedelne kompozicije sugerišu ideju o ambijentalizaciji nivelišući visok stepen intelektualnog i autentičnog iskaza.
Ljiljana Ćinkul
objavljeno: 23.11.2014
