Izvor: Politika, 01.Mar.2012, 00:14 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Sedam urbanih centara Beograda
Nije prvi put da je realan život potisnuo izvorni smisao pojedinih administrativnih rešenja
U strahu od gubitka pojedinih segmenata vlasti kao i u nedovoljnoj posvećenosti izgradnji zaokruženog sistema javne uprave možemo tražiti deo krivice za mnoge oscilacije od čvrsto centralizovanog do previše decentralizovanog sistema.
Pitanje novih opština je, pre svega, pitanje koncepta razvoja lokalne samouprave u Srbiji. Posebno je zanimljivo pitanje organizovanja novih >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << gradskih opština, pa ćemo našu pažnju posvetiti glavnom gradu, gde ono odiše predizbornom euforijom.
Iako gradske opštine nisu jedinice lokalne samouprave, već samo oblik teritorijalne organizacije grada, one imaju svoju samoupravu i donose svoje statute. Najmlađa beogradska opština nastala je 2003. podelom gradske opštine Zemun. Nova prigradska opština Surčin je tada dobila više nadležnosti od matičnog Zemuna jer su tada po statutu prigradske opštine imale više nadležnosti od centralnih u oblasti urbanizma, uređenja gradskog građevinskog zemljišta i komunalnih delatnosti.
Tu negde leži i zametak ideje da se na ovaj način opštine u Beogradu mogu učiniti funkcionalnijim i boljim. Osnivanje Surčina obeležilo je mukotrpno nalaženje prostora za upravnu zgradu i višegodišnje preuzimanje poslova i dokumentacije od opštine Zemun, pa se postavlja pitanje da li se na osnovu ovakvog iskustva mogu olako prihvatiti inače zavodljive ideje o osnivanju opština Dunavski venac (Palilula), Avalski venac (Voždovac), Posavski venac (Čukarica), o podeli Grocke na njen severni i južni deo, ili o pretvaranju većih naselja u zasebne gradske opštine (Batajnica, Žarkovo, Železnik itd.)? Da li se uopšte sa ozbiljnošću može pretpostaviti da bi usitnjavanje opštinskih teritorija suštinski unapredilo funkcionisanje lokalne uprave i opravdalo visoke troškove osnivanja?
Ovo nikako ne znači da glavnom gradu nije potrebna administrativno-teritorijalna reorganizacija. Iako je složenost teritorije, morfologije, demografije i organizacije Beograda više nego očigledna, celo administrativno područje čini jednu celovitu jedinicu lokalne samouprave kojoj je Zakonom o glavnom gradu dodeljena tek koja nadležnost više nego nesrazmerno manjim sredinama.
Grad Beograd na svojoj teritoriji ima sedam većih prepoznatljivih urbanih centara (Beograd kao dominantan centar, Obrenovac, Lazarevac, Mladenovac i Grocka kao veći urbani centri, zatim Surčin kao centar u procesu rasta i razvoja, a perspektivno i Borča), kao i više od 140 seoskih i periurbanih naselja (područja između predgrađa i sela). Stvarna zona uticaja grada (funkcionalno područje) odavno prevazilazi krute administrativne granice, i takav grad-region postaje pravo mesto za donošenje važnih strateških odluka. Nije prvi put da je realan život potisnuo izvorni smisao pojedinih administrativnih rešenja. Ipak, donosioci odluka ne bi smeli da nastave da ignorišu činjenicu da se gravitaciono polje grada Beograda proteže daleko izvan granica njegove teritorije i da upravo na tim premisama treba graditi sprovodive i održive strategije razvoja.
Dugo već usvojeni (!) planski dokumenti pružaju stručnu argumentaciju za preko potrebnu administrativno-teritorijalnu reorganizaciju grada. Oni nude afirmaciju pomenutih sedam urbanih centara čiji bi razvoj predstavljao podsticaj jačanju javnih službi u ovim gravitacionim zonama, što je jedan od preduslova za decentralizaciju i razvoj van užeg gradskog područja. Nude i podelu beogradskog regiona na statističke oblasti i veće (gradske) i manje (seoske) opštine sa ciljem jačanja konkurentnosti u konstelaciji evropskih metropola. Ukoliko bi predložene statističke oblasti postepeno prerasle u nov nivo lokalne samouprave, to bi svakako zahtevalo veliki političko-administrativni i finansijski napor, ali bi imalo i dugoročne pozitivne efekte po ravnomerniji razvoj Beograda, lokalnu demokratiju i usaglašenost sa evropskim standardima.
Diplomirani inženjerarhitekture, izvršni direktor PALGO centra
Dušan Damjanović
objavljeno: 01.03.2012.
