Izvor: Politika, 02.Jan.2013, 10:30 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Pečat istorije na trinaestim godinama
1413.
Združene vojske despota Stefana Lazarevića i turskog princa Mehmeda 1413. odnele su konačnu pobedu u građanskom ratu između Bajazitovih sinova. Srpski vladar priznao je vrhovnu vlast novoustoličenog sultana Mehmeda Prvog. Beograd, koga je deset godina ranije proglasio svojim prestonim gradom, u miru koji je trajao više od decenije doživljava kulturni i privredni procvat.
1613.
Beograd, tada već uveliko pod upravom osmanlija, dobija prvu >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << javnu školu. Hrvatski pisac i lingvista Bartol Kašić osnovao je isusovačku gimnaziju, koja je tada brojala 32 učenika i bila otvorena za pripadnike svih veroispovesti i nacionalnosti. Smatra se prvom humanističkom obrazovnom ustanovom na Balkanu.
1713.
U spisu „Kruševski pomenik” navedeno je ime graničarskog sela Bežanija sa 32 kuće, koje je, prema istom izvoru, utemeljeno dvesta godina ranije. To je prvo istoriografsko pominjanje nekog od naselja koje je danas deo Beograda na levoj obali Save.
1813.
Karađorđe i vođstvo ustanka odbija uslove Bukureškog mira koji je Rusija 1812. sklopila sa Portom. Osmanlije kreću u žestok napad na teritoriju pod kontrolom ustanika. U jesen 1813. vodile su se najteže bitke. Pokoravanje Beograda odjeknulo je u zapadnoj javnosti: bečki „Viner cajtung” izvestio je kako su turske trupe zadržale srpsko stanovništvo, koje nije stiglo da prebegne preko Save, da gasi požare u gradu. „Gazeta de Frans” u broju od 27. novembra beleži da je na teritoriju Austrije posle sloma ustanka prešlo 24.000 srpskih porodica, pa i sam vožd Karađorđe.
1913.
Ubrzo posle Londonskog mirovnog ugovora, potpisanog 30. maja, prestonicom je prostrujala vest da se nad Srbijom ponovo nadvijaju ratni oblaci. Bugarske trupe krajem juna pokrenule su napad na srpske jedinice u Makedoniji. Bio je to početak Drugog balkanskog rata. Neprijatelj je poražen na Bregalnici i primoran na povlačenje. Mir, koji je sklopljen 10. avgusta, potrajaće jedva godinu dana, do početka Prvog svetskog rata.
----------------------------------------------------
„Nišlijin” edikt 313.
Proglašenjem Milanskog edikta, hrišćanstvo je u Rimskom carstvu steklo „pravo građanstva”. Proklamovana je verska ravnopravnost i prestali su progoni iz religioznih pobuda. Ovaj dokument su zajednički ozvaničili imperatori Licinije i Konstantin Veliki, koji je rođen u gradu Naisu, današnjem Nišu.
N. Belić
objavljeno: 02.01.2013.
