Izvor: Politika, 16.Jan.2012, 00:13 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Od centralne do granične opštine
Za razumevanje onoga što se u vezi sa kretanjem broja stanovnika u Priboju dešava treba se vratitiu 1953. godinu. Tada je ovde došao „Fap” i tada je opština imala samo 2.800 stanovnika. Sa „Fapom” su se doselili mnogi radnici, čak iz raznih delova bivše Jugoslavije, u Priboju su osnovali porodice, tako da smo prema popisu iz 1991. imali najviše stanovnika – 36.000. U to vreme počinju i iseljavanja jer u blizini je počeo rat, a Srbiji su uvedene sankcije. Prestala je i naša saradnja >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << sa „Mercedesom” a za „Fap” je naglo smanjeno tržište. Umesto nekadašnjih 7.000 radnika, fabrika ih danas ima 1.200. I prateća privreda (proizvodnja cerada, sedišta itd.) zbog problema sa „Fapom” smanjila je proizvodnju, a i fabrika „Poliester”, čiji je ceo jedan pogon, sa dvesta zaposlenih, radio za „Zastavu”, dolaskom „Fijata” prestao je sa radom. Svemu ovome treba dodati i ovdašnje neuspešne privatizacije.
Iseljavanja iz Priboja su pratila i procese smanjivanja Jugoslavije. Opština je nekada bila u centru Jugoslavije, a kada smo postali SRJ Priboj je dospeo na periferiju. Posle odvajanja Crne Gore postali smo granična opština. Zato u vreme rata u BiH naselja uz granicu (Kukurovići, Strmac, Kaluđerovići...) beleže drastičan pad broja stanovnika.
Specifičnost Priboja je i u tome što je veliki broj naselja odvojen od ostalog dela opštine, tj. Srbije, tako da do dve trećine naše teritorije ne možete da dođete ako ne pređete i susednu Bosnu. Ova činjenica je poznata svima koji vode našu državu, ali ništa se povodom toga ne preduzima. Stanovništvo iz ovih sela, da bi došlo do Priboja i vratilo se svojim kućama, mora da prođe četiri granične rampe.
Dodatni problem je u tome što su investitori nezainteresovani za ulaganja u Priboj. Delimično zbog toga što smo pogranična opština ali i što nas (čak i naši državni funkcioneri) pogrešno svrstavaju u Sandžak, to jest u deo teritorije koji Muamer Zukorlić svojim izjavama i pozivima na ,,izdvajanje” destabilizuje.
Dakle, slabe ekonomske perspektive su na prvom mestu kada se pominju razlozi iseljavanja iz Priboja, s tim što srpsko stanovništvo uglavnom odlazi na sever, ka Beogradu i Novom Sadu, a Bošnjaci prema Sarajevu, ali i u Holandiju i u druge delove Evrope.
Iz sela su mlađi odlazili u gradove u školu, i kada je stvorena granica sa BiH svaki put su se na povratku u svoja sela suočavali sa carinicima i milicijom. A o tome kako se u selima uz granicu ovde živi najbolje ilustruje činjenica da se naša najveća škola na tom području (,,9. maj”) nalazi u mestu Sastavci, na teritoriji BiH. Nastava se izvodi po našem školskom programu, učenici su iz naše opštine, mi plaćamo nastavnike, ali to je deo opštine Rudo okružen teritorijom Priboja. Tu su i dve prodavnice, jedna do druge, jedna izdaje bosanski fiskalni račun, druga srpski. Tu je i kafana, pa kad dođe do nekog incidenta ne zna se koja milicija treba da interveniše.
Osim u naseljima uz granicu, i u samom Priboju se smanjuje broj stanovnika: kako živeti bez posla u gradu, u stambenoj zgradi?
Nasuprot tome, Pribojska Banja beleži porast broja stanovnika. To je, kao i Rača, prigradsko naselje, ali banjsko mesto sa većim izborom poslova.
U udaljenijim selima su sada uglavnom staračka domaćinstva. Ima i momaka u četrdesetim godinama. Oni ne mogu da se ožene jer devojke su odavno otišle, a naša opština nema finansijskih mogućnosti da ih, poput Palme, venčava u masovnim akcijama. Niti naša opština može bez pomoći države da finansira porodilje istim iznosima kao Beograd i Novi Sad, a u Priboju bi ovi iznosi trebalo da budu mnogo veći ako želimo nekoga da zadržimo.
Jedini spas za ovaj kraj su: pozitivno rešavanje pitanja „Fapa” i nove investicije. Da bismoprivukli investitorepotrebna nam je dobra saobraćajna povezanost. Država treba da kao prioritet odredi autoput koji od Požege ide ka Užicu, idalje prema Višegradu, Trebinju i Herceg Novom, a ne da to bude pešterska varijanta. Raduju nas ubrzane aktivnosti oko aerodroma Ponikve i formiranjeuniverziteta u Užicu, što dodatno poboljšava klimu za privlačenje investitora. Bez toga, naše lokalne inicijative ne mogu nešto bitno promeniti.
Predsednik opštine Priboj
Lazar Rvović
objavljeno: 16.01.2012.
