Izvor: Politika, 22.Dec.2010, 00:23 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Nada zvana FUP
Rasprava o tome šta sa staračkim opštinama vodi se u trenutku kad je u toku izrada desetogodišnjih planova razvoja Srbije
Serija pod gornjim nadnaslovom bila je u toku kada je objavljena vest da je u selu Ljubava na obroncima Gledićkih planina od hladnoće preminuo bračni par: starica od 81 i njen muž od 75 godina. Kad dođu hladni dani umire se od hladnoće širom Evrope, ali ovi naši starci kao da su umrli da bi na najtragičniji način skrenuli pažnju na uslove života >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << usamljenih ostarelih po zabitima širom Srbije.
Teško je reći da li će smrt bračnog para Milić upaliti i jednu lampicu više na problemu zvanom ,,staračka i napuštena naselja Srbije”, ali ova serija priloga je ukazala da tragika života u našim ispražnjenim krajevima nije od juče. Ona je, zapravo, počela da se nazire još pre četiri-pet decenija, kad je razvoj industrije ispraznio mnoga područja i, istovremeno, popunio velike gradske centre. Iseljavalo se mlado stanovništvo koje je u gradove prenelo svoje buduće brakove i potomstvo, a ostajala su polupusta, a zatim i gotovo pusta mnoga naselja. Njihov problem sad nije lako rešiti. Demografi kažu da su razmišljanja o revitalizaciji i demografskom preporodu tih sela nerealna i da se sad već treba okrenuti manjim i srednjim gradovima kao drugoj liniji odbrane, jer i u njima je zabeleženo smanjenje broja stanovnika. Iz tih malih i srednjih gradova sada se ide prema najvećim gradskim centrima. I ići će se i dalje ako se zna da su zarade zaposlenih u beogradskim ili novosadskim opštinama nekoliko puta veće nego plate u gradićima na istoku, jugoistoku ili jugozapadu države. Tako da neko sa minimalnom stručnom kvalifikacijom u velikom gradu može da ima platu koliko i onaj sa fakultetskom u gradiću na istoku Srbije.
Rasprava o tome šta sa opustelim staračkim opštinama vodi se u trenutku kad je u toku izrada desetogodišnjih planova razvoja Srbije. U okviru tih planova nazire se i mesto ovih ,,opština bez ljudi” koje bi, navodno, trebalo da budu sastavni delovi takozvanih funkcionalnih urbanih područja (pominje se njih 27). Svaki taj FUP će imati svoj vodeći centar koji bi brinuo i o razvoju i ovih polupustih opština. Kakva će ta briga biti i o kome će centri FUP-a brinuti kad za deset-petnaest godina mnoga naselja ne budu ni sa pola stanovnika od sadašnjeg minimalnog broja? U ovom trenutku to je teško reći, ali planeri su ponudili ono što je jedino realno: da razvoj nerazvijenih i po broju stanovnika malih opština bude ukomponovan u razvojne planove najbližih većih gradova. Jer te nerazvijene, a po površini ponekad i veoma velike opštine same ne mogu da se razvijaju, a Srbija ne sme dopustiti da ostanu puste. S tim što to nisu ni neplodni, ni peskoviti, ni ledom od sveta odvojeni prostori nego prirodne pitomine koji su stihijom industrijalizacije od pre pedeset godina ostale negde zaboravljene. Teško je njih sada ponovo oživeti kada su nacionalni resursi u godinama krize veoma skromni i za oživljavanje mnogo većih aglomeracija. Uostalom, i Boris Tadić je na nedavnoj izbornoj skupštini Demokratske stranke rekao da smo u prethodnim godinama imali investicije u seoske puteve, ali ne i u glavne infrastrukturne projekte. Razvojne potrebe države su, dakle, velike, i u toj situaciji nerazvijene opštine sa pretežno staračkim stanovništvom svoju budućnost jedino mogu da traže u decentralizaciji i udruživanju sa okolnim većim gradovima. I u spretnosti ljudi koji danas rukovode ovim opštinama da dovedu nekog malog investitora. Nekog čiji su se roditelji ili dedovi u drugoj polovini prošlog veka možda odatle odselili u neki veći industrijski grad.
Od sutra nova serija: Šta je ostvareno od onoga što je u 2010. prvo trebalo ostvariti
Branislav Radivojša
objavljeno: 22.12.2010.
