Izvor: Politika, 15.Sep.2011, 23:33 (ažurirano 02.Apr.2020.)
I u Srbiji manje stanovnika?
Na prostoru Balkana gotovo sve države suočavaju se sa depopulacijom
Kao i uvek, od popisa očekujemo da dobijemo detaljnu sliku bioloških, socioekonomskih, obrazovnih i drugih karakteristika stanovništva. Takođe, ovaj popis će pružiti odgovore na neka pitanja koja dosad nisu postavljana, poput onog ,,da li lice i u kojoj meri, ima poteškoće u obavljanju svakodnevnih aktivnosti ... zbog problema sa vidom, sluhom, hodom, pamćenjem...”. Dobićemo i podatke o načinu putovanja >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << na posao i u školu, i niz drugih koji možda nemaju toliki značaj za demografska istraživanja ali su važni za svakodnevni život, organizaciju i društveno planiranje.
Popis je u svakom slučaju najveća statistička akcija, koja se organizuje jednom u toku decenije, i rezultati se iščekuju s velikim interesovanjem. Ono što može već u ovom trenutku da se kaže je da će neki ranije započeti demografski trendovi biti nastavljeni, i da će neki nepovoljni procesi vrlo verovatno biti izraženiji nego što se na osnovu aktuelnih procena da zaključiti. To se pre svega odnosi na ukupan broj stanovnika i na starosnu strukturu. Očekuje se da će ukupno stanovništvo Srbije biti manje nego što bi se moglo zaključiti na osnovu tekućih procena. Naime, prema godišnjim procenama, Srbija ima pozitivan migracioni saldo. To je najviše rezultat slabog obuhvata iseljavanja iz zemlje. Istovremeno, mnogo su potpunije evidentirana doseljavanja iz inostranstva, pre svega iz bivših jugoslovenskih republika, ali i iz nekih drugih zemalja. Istina, pozitivan migracioni saldo je ostvaren i u međupopisnom periodu 1991–2002, ali isključivo zbog velikog priliva izbeglica. Posle 2002. nema novih izbeglica, a iseljavanje iz Srbije je nastavljeno. Pored toga, prirodni priraštaj je već 20 godina negativan, što će, uz negativan migracioni saldo, na popisu biti iskazano kroz vrlo značajno smanjenje ukupnog broja stanovnika, najverovatnije od oko 300.000 do 350.000 u odnosu na stanje u vreme popisa iz 2002. godine. Ujedno, očekuje se i da promene starosne strukture, iskazane preko povećanja udela starih, budu veće nego što su to pokazivale tekuće procene.
Takvi rezultati bi delom bili uslovljeni i pojedinim novim metodološkim rešenjima usvojenim na osnovu međunarodnih preporuka.
Srbija u pogledu smanjenja stanovništva nije izuzetak. Na prostoru Balkana, gotovo sve države suočavaju se sa depopulacijom; u svim zemljama u kojima je 2011. obavljen popis, broj stanovnika je manji nego u vreme prethodnog, tj. onog s početka dvehiljaditih. U Bugarskoj i Hrvatskoj negativna stopa demografskog rasta posledica je kako negativnog prirodnog priraštaja tako i negativnog migracionog salda, dok je u Grčkoj i Crnoj Gori do smanjenja stanovništva došlo isključivo zbog negativnog migracionog salda.
I rezultati popisa koje je ovog proleća sproveo kosovski zavod za statistiku ukazuju na ogromne razmere iseljavanja sa tog područja. I pored toga što su Srbi u potpunosti (na severu Kosova) ili delimično (u enklavama) bojkotovali popis, broj od 1.734.000 stanovnika je za oko 300.000 manji od onog koji su očekivale prištinske vlasti.
Depopulacija jeste balkanski trend, ali ne i opšteevropski, naročito ako imamo u vidu zapadnoevropske i skandinavske zemlje. Većina tih zemalja ima pozitivan prirodni priraštaj, a pogotovo pozitivan migracioni saldo, što rezultira i njihovim stalnim demografskim rastom.
Centar za demografska istraživanja Instituta društvenih nauka, Beograd
Goran Penev
objavljeno: 16.09.2011.
