Izvor: Politika, 21.Sep.2011, 00:08 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Broj iseljenih u popisima potcenjen
Prema našem popisu, u SAD se, od 1991. do 2002. godine iselilo 10.993, a podaci iz SAD govore o 41.728 iseljeničkih viza
U popisima 1971, 1981. i 1991. godine, pored stanovništva u zemlji, u stalno stanovništvo ubrajani su i „jugoslovenski građani koji su bili na privremenom radu u inostranstvu, kao i članovi porodice koji su s njima boravili u inostranstvu”. U popisu 2002, u skladu s međunarodnim preporukama, osim stanovništva u zemlji, u sastav stalnog stanovništva >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << ulaze „jugoslovenski građani čiji je rad, odnosno boravak u inostranstvu” kraći od godinu dana, kao i strani državljani koji u našoj zemlji rade ili borave u svojstvu članova porodice duže od godinu dana. Međutim, ovogodišnji popis, opet u skladu sa međunarodnim preporukama (član dva zakona) obuhvata: (1) državljaneRepublike Srbije, stranedržavljane i lica bez državljanstva koji imaju prebivalište u Republici Srbiji, bez obzira na to da li se u momentu popisa nalaze u Republici Srbiji ili u inostranstvu… Istina, u članu četirizakona koji precizira koje će sve podatke popisivači uneti u upitnik za lica navedena u članu dva, pišesledeće: „... o licima koja rade u inostranstvu kod stranog poslodavca ili samostalno, kao i o članovima njihovih domaćinstava koji s njima borave u inostranstvu prikupljaju se podaci o nazivu države i dužini boravka”.
Ovaj stav potvrđujeda će predstojeći popis prikupiti manje informacija od onih koje je doneo popis iz 2002. Taj prethodnipopis, iako nije obuhvatio sve naše državljane koji rade i žive u inostranstvu jer za neke građane,koji su otišli u međupopisnom periodu u inostranstvo kao kompletne porodice,nije imao ko da pruži podatke o njima, obuhvatio je broj građana koji su otišli, po godinama, po njihovojobrazovnojstrukturi, zemljiu koje su otišli itd. Razume se, ti podaci su se razlikovali od imigracionih statistika zemalja odredištaemigranata. Popis stanovništva iz 2002.pokazao je da je,prema podacima koje je dala rodbina, od 1991. do 2002. Srbijunapustilo oko 214.000 osoba. Ono što je posebno važno jeste činjenica da se među popisom registrovanih emigranata nalazilo 18.769 lica sa univerzitetskom diplomom, što u odnosu na prikazani broj predstavlja 8,8odsto. Ako se njima dodaju i oni sa završenim višim školama onda je procenat sa višim i visokim obrazovanjem 11,6 odsto. Ono što zaslužuje da bude podvučeno jeste činjenica da je obuhvat popisanih daleko ispod realnog stanja.
Kao dokaz da je broj iseljenih u popisu potcenjen mogu poslužiti i sledeći podaci. Naime, prema našem popisu, u SAD se, od 1991. do 2002. godine iselilo 10.993 lica. Međutim, tekuća imigraciona statistika SAD je zabeležila da je u tom istom periodu, ova zemlja izdala građanima Srbije i Crne Gore 41.728 useljeničkih viza,što je gotovo četiri puta više. Popis takođe pokazuje da je od evropskih zemalja Nemačka apsorbovala najveći broj ljudi iz Srbije. Dakle, prema statistikama imigracionih zemalja broj naših ljudi koji su se doselili u te zemlje, u međupopisnom periodu, 1991–2002. godine, bio je veći.
To, bez sumnje, sugeriše zaključak da je nemoguće da naši popisivači prikupe precizne podatke o broju naših građana koji rade i žive u inostranstvu, niti o broju pripadnika našeg naroda koji žive u dijaspori. Iluzije o eventualnom popisu naših u dijaspori su apsolutno nerealne. Teško jepopisatistanovništvou Srbiji, a kamoli u više odsto zemlja u kojima Srbi žive. Za takveaktivnosti ne postoje ni materijalni niti bilo koji drugi uslovi.
Ono što se može jeste saradnja Republičkog zavoda za statistiku Srbije sa statističkim institucijamabar najrelevantnijih zemalja koje su odredište emigranata naše zemlje. Zašto? Zato štosvaka iole ozbiljna država vodi statistiku o stranim državljanima, kao i o stanovnicima koji su rođeni u inostranstvu. Redovna razmena informacija o ovim dvema kategorijama stanovništva između našeg Zavoda za statistikui statističkih institucija glavnih zemalja odredištaemigranata iz Srbije mogla bi da popuni prazninu statističke evidencije o našim građanima koji rade i žive u inostranstvu. Još bolje je ako naši nadležni organi postignu sporazum sa glavnim imigracionim zemljama da se u upitnicima o popisu stanovništva Srbi iskazuju posebno, osobito u zemljama u kojima su brojna grupacija, kao što je slučaj s Austrijom, Nemačkom, Švedskom, Švajcarskom i drugim.Osnova za takvu saradnju statističkih službi morali bi da budu sporazumi o naučnoj, prosvetnoj, kulturnoj itehničkoj saradnji sa relevantnim zemljama. Takvih primera u svetu ima mnogo i to ne bi bio nikakav presedan.
*Profesor Univerziteta u Beogradu
Vladimir Grečić
objavljeno: 21.09.2011
