Izvor: Blic, 14.Jun.2010, 01:15 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Zaštićene svedoke čuvaju i u inostranstvu
Beograd - Pripadnici nekoliko kriminalnih organizacija u poslednje četiri i po godine pokušavali su da uđu u trag zaštićenim svedocima i saznaju lokaciju na kojima ih u najvećoj tajnosti i pod posebnim bezbednosnim merama čuvaju pripadnici Jedinice za zaštitu svedoka MUP Srbije. Svaki od ovih pokušaja, kako za „Blic“ kaže načelnik Jedinice Miloš Perović, otkriven je i osujećen na vreme.
- Od početka 2006, kada je formirana Jedinica za zaštitu, zahvaljujući našem >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << angažovanju i saradnji sa Upravom kriminalističke policije nije došlo ni do jedne situacije u kojoj bi bezbednost bilo kog svedoka saradnika bila ugrožena - kaže Perović i navodi da je „tajnost" prva bezbednosna mera koje se u radu pridržavaju pripadnici ove Jedinice. Tako javnosti nije poznato koliko se svedoka saradnika i članova njihovih porodica nalazi u Programu zaštite, koliko je ljudi angažovano na njihovoj bezbednosti, lokacije na kojima se čuvaju, koliko je zaštićenih svedoka „na čuvanju" u inostranstvu, a koliko je „pokajnika", koji su ovaj status dobili u sudskim procesima u inostranstvu, pod zaštitom srpskih policajaca. Ljubiša Buha, Nenad Šare, Dejan Milenković, Miladin Suvajdžić i Zoran Vukojević Vuk tako su kao pripadnici zemunskog klana poslednji zaštićeni svedoci čija su imena poznata javnosti. Prema zvaničnim podacima, od 2003. godine status svedoka saradnika dodeljen je još desetorici učesnika u postupcima za organizovani kriminal i ratne zločine, ali se njihov identitet krije u najvećoj tajnosti.
- Ukoliko bi podaci o identitetu zaštićenog svedoka, lokaciji na kojoj se nalazi ili podaci iz sporazuma potpisanim između njih i Jedinice bili dostupni javnosti, ceo koncept zaštite učesnika u krivičnom postupku bi bio doveden u pitanje - kaže Perović, koji kao rukovodilac Jedinice jedini može da odobri pristup podacima iz Programa zaštite, uz posebno odobrenje.
- To je odobrenje, koje se obavezno evidentira jer su svi podaci iz programa zaštite tajna, koju su u obavezi da čuvaju svi pripadnici Jedinice. Da bi se predupredilo neovlašćeno otkrivanje ovih podataka, rukovodilac Jedinice je, po zakonu ovlašćen da nadzire pristup ovim informacijama. To podrazumeva praćenje postupaka osoba koja imaju uvid u podatke, kontrolu načina na koji se oni evidentiraju i čuvaju i nadzor nad merama koje se preduzimaju kako do ovih informacija ne bi neovlašćeno došao niko drugi - kaže Perović. On navodi i da se upravo zbog tajnosti rada strogo vodi računa o tome ko se prima na rad u Jedinicu.
- Ovde rade pripadnici MUP-a, koji su procenom psihofizičkih mogućnosti ocenjeni kao osobe koje mogu da daju maksimum u obavljanju svih aktivnosti Jedinice. Međunarodna saradnja između partnerskih Jedinica za zaštitu podrazumeva i korišćenje video linkova uz očuvanje prava stranaka, ali i međunarodnu razmenu iskustava i najvažnije, pružanje pomoći u relokaciji zaštićenih osoba u inostranstvo, koja se u primeni Programa zaštite pokazala kao najbezbednija - kaže Perović. On navodi da Jedinica MUP Srbije na ovaj način sarađuje sa većinom evropskih država.
- Veliki troškovi su jedna od najčešćih kritika zaštite svedoka, što jeste tačno, ali je značajnije pitanje koliki bi bez ovog sistema zaštite bili troškovi društva. Fizička zaštita predstavlja skupu varijantu, ali je činjenica i da su ti troškovi precenjeni. Relokacija svedoka, bez obzira na to da li je izvršena unutar Srbije ili u inostranstvu, pokazala je da su u mnogim slučajevima troškovi svedeni na minimum - kaže Perović.
Ko su najpoznatiji zaštićeni svedoci i slučajevi
Program zaštite svedoka pokazao se kao jedan od najznačajnijih instrumenata borbe protiv organizovanog kriminala. Svedok saradnik tako je imao ključnu ulogu u sudskom postupku u kome je Sreten Jocić okrivljen za podstrekivanje na ubistvo Gorana Marjanovića. U postupku za ubistvo francuskog navijača Brisa Tatona jedna osoba je dobila zaštićeni status, a u postupku za ubistvo Ive Pukanića, svedok saradnik će video linkom svedočiti u postupku koji se za isti zločin vodi u Beogradu.
Bezbednosne mere:
- fizička zaštita ličnosti i imovine
- privremeno ili trajno preseljenje
- premeštanje u drugu zavodsku ustanovu
- prikrivanje identiteta i podataka o vlasništvu
- promena identiteta
Ljubiša Buha – Suđenje „zemuncima"
O unutrašnjoj organizaciji zemunskog klana počeo da govori nakon što su u avgustu 2002. pokušali da ga ubiju. Buha nije potpisao sporazum o Programu zaštite.
Nenad Šare – Ubistvo Ivana Stambolića
Pripadnik JSO i šef obezbeđenja Milorada Ulemeka Legije svedočio je u postupku za ubistvo Ivana Stambolića i atentat na Vuka Draškovića u Budvi. Na suđenju za ubistvo premijera kao običan svedok potvrdio da je puška iz koje je ubijen Zoran Đinđić pripadala JSO.
Promena identiteta
„Promena identiteta pod kojom se podrazumeva potpuna izmena ličnih podataka i mogućnost promene fizičkih karakteristika primenjuje se tek kada cilj zaštite ne može da bude ostvaren na drugi način", kaže načelnik jedinice Miloš Perović, ne želeći da otkrije da li je ova mera do sada primenjena u Srbiji.
Dejan Milenković Bagzi
- Suđenje za ubistvo premijera
Poternica za njim raspisana je 12. marta 2003. i po njoj je u julu 2004. uhapšen u Solunu, da bi dve godine kasnije dobio status svedoka saradnika. Svedočio je u postupcima za ubistvo premijera i protiv zemunskog klana za više ubistava, tri otmice i dva teroristička napada.
Miladin Suvajdžić – Suđenje za ubistvo premijera
Svedočio u postupcima za ubistvo premijera i protiv zemunskog klana za više ubistava, tri otmice i dva teroristička napada i ogranku „zemunaca” koji je u Vojvodini prodavao drogu. Na suđenju je tvrdio da su na prodaji droge mesečno zarađivali i do 100.000 evra i da je sav novac nosio Spasojeviću.
Zoran Đorđević – Suđenje Joci Amstredamu
Video linkom iz Holandije svedočio u postupku protiv Sretena Jocića, optuženog za podstrekivanje na ubistvo Gorana Marjanovića 1995. godine. Na osnovu njegovog svedočenja, srušen je alibi Jocića, koji je tvrdio da u vreme ubistva nije bio u Beogradu. Jocić je osuđen na 15 godina zatvora.
Zoran Vukojević – Suđenje „zemuncima"
Bivši policajac i šef obezbeđenja Dušana Spasojevića. Status svedoka saradnika dobio je u oktobra 2003. godine, a svedočio u aprilu 2005. godine. Odbio je da uđe u program zaštite i 3. juna 2006. je ubijen. „ Zemunac " Sretko Kalinić posle ranjavanja i hapšenja u Zagrebu priznao je ovu likvidaciju.
Tomislav Marjanović – Ubistvo Ive Pukanića
Krunski svedok ubistva Ive Pukanića i Nike Franjića u maju je svedočio u zagrebačkom sudu i optužio Roberta i Luku Matanića, Slobodana Đurovića i Sretena Jocića... Očekuje se da Marjanović svedoči video linkom u postupku u Beogradu.
Slučaj ubistva Brisa Tatona
Navijač francuskog kluba Tuluz brutalno pretučen je 17. septembra prošle godine u centru Beograda, a od povreda je preminuo nekoliko dana kasnije. Za njegovo ubistvo optuženo je 15 navijača Partizana, a svedok saradnik je jedan od očevidaca zločina.
