Izvor: Blic, 28.Feb.2008, 08:37 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Sprečiti propadanje kulturne baštine
PIROT - Povodom obeležavanja Dana zaštite spomenika kulture u Galeriji Muzeja Ponišavlja u Pirotu otvorena je izložba pod nazivom „(Ne)briga o kulturnom nasleđu’’, koja ima za cilj zaštitu spomenika kulture u Pirotu i njihovo očuvanje. Autor izložbe je arhitekta iz niškog Zavoda za zaštitu spomenika kulture Elena Vasić-Petrović, koja kaže da na području Pirotskog okruga postoji veliki broj spomenika kulture koje treba sačuvati za nove generacije.
>> Pročitaj celu vest na sajtu Blic <<
Petrovićeva kaže da je Momčilov grad, tvrđava iz 14. veka koja se nalazi na ulazu u Pirot iz pravca Niša, spomenik kulture od velikog značaja.
- Godinama su bili restauratorsko-konzervatorski radovi na Tvrđavi, ali je taj izuzetno značajan objekat sada zapušten. Mali broj gradova u svetu ima takvu tvrđavu u centru grada - kaže Vasić Petrović.
Prema njenim rečima, kuća porodice Hristić u kojoj se nalazi Muzej Ponišavlja je lep primer očuvanja spomenika kulture.
- Kuća je sagrađena je 1848. godine po odobrenju turskih vlasti. Naručilac kuće i njen prvi vlasnik bio je bogati pirotski trgovac Rista Jovanović Mali Rista. U njoj se već decenijama nalazi Muzej. Proglašena je za spomenik kulture od izuzetnog značaja. Kuća Hristića predstavlja jednu od najlepših kuća starovaroške kulture i svakako je najorginalnije ostvarenje svoga vremena - kaže ona.
Za razliku od kuće porodice Hristić, kuća Manojla Bele Mačke propada. Elena Vasić Petrović kaže da je i ona sagrađena 1848. godine po odobrenju turskih vlasti kao kompleks koji se sastoji od tri objekta.
- Opština Pirot je osamdesetih godina prošlog veka otkupila sve objekte od tadašnjeg vlasnika sa namerom da ih adaptira za svoje potrebe. Do danas to nije učinjeno, objekte i dalje koriste potomci nekadašnjih vlasnika, a spomeničke vrednosti kompleksa ozbiljno su ugrožene. Kuća je u katastrofalnom stanju, a za spomenik kulture od velikog značaja proglašena je 1968. godine. Treba je sačuvati od daljeg propadanja - smatra ona.
Isti je slučaj i sa kućom Stojana Božilovića Belog, koja je sagrađena u prvoj polovini 19. veka. Stojan Božilović Beli, bogati pirotski trgovac, kuću je kupio od njenog prvog vlasnika Živka Andrejića 1954. godine. Poslednja stanarka kuće bila je unuka Stojana Božilovića, Nada Božilović, posle čije smrti je kuća prepuštena propadanju.
- Naslednice ovog objekta ne žive u Pirotu i prema nekim podacima kuću nisu posetile više od 15 godina. Proglašena je za spomenik kulture 1981. godine. Kuća Božilovića je izuzetno zanimljivo arhitektonsko ostvarenje. Poseduje sve karakteristike bogate hrišćanske trgovačke kuće iz 19. veka. Današnje stanje ovog prelepog objekta je više nego žalosno - kaže Vasić Petrović i dodaje da je veliki broj spomenika kulture u ovom kraju kojima je potrebna revitalizacija kako bi se sprečilo njihovo dalje propadanje.
