Izvor: Politika, 05.Jan.2007, 13:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Kako su srpski osuđenici na smrt izbegli najtežu kaznu
Poslednja smrtna kazna u Srbiji izvršena je 1992. godine, a u Beogradu početkom sedamdesetih. – Dvadeset osuđenika "preživelo" presudu
TEMA DANA
Svi srpski osuđenici na smrt iz osamdesetih i devedesetih godina prošlog veka pomilovani su 2002. godine. Smrt streljanjem zamenjena je kaznom od 40 godina zatvora. Ilija Vujić, ozloglašeni ubica porodice Židić u Pohorskoj ulici u Novom Beogradu, Radovan Joksić, poznat kao trostruki ubica iz Fruškogorske ulice, Borislav >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << Čolić koji je u Futogu pobio čitavu porodicu Smiljanić i još 16 osuđenika na smrt uspeli su da izmaknu streljačkom vodu zbog izmena ustava i zakona koji su 2001. godine konačno ukinuli smrtnu kaznu u Srbiji, uprkos tome što su neke od ovih presuda bile pravnosnažne.
Najpoznatiji srpski osuđenik na smrt Vučko Manojlović, ubica zamenika tužioca u Leskovcu, tada je već 15 godina u niškom kazamatu čekao dolazak streljačkog voda, a u ćeliji do njega bio je Milan Ivković, osuđen na smrt zbog ubistva sudije Opštinskog suda u Nišu. Pod naletom organizovanog kriminala i mafijaških likvidacija s početka ovog veka, srpska javnost možda je već i zaboravila teške zločine zbog kojih su osamdesetih i devedesetih godina u našim sudovima izricane smrtne kazne.
Kada je Okružni sud u Beogradu 17. novembra 1994. godine osudio na smrt Iliju Vujića zvanog Bumbar i Darka Lončarevića za svirepo ubistvo Vere Židić, njenog trinaestogodišnjeg sina Davora i njihovog psa, verujući da će u njihovom stanu u Pohorskoj ulici pronaći sef sa 500.000 maraka, bile su to prve smrtne presude izrečene u Beogradu posle pune dve decenije. Već sledeće godine u Beogradu je osuđen na smrt i Radovan Joksić koji je 9. oktobra 1993. godine u stanu u Fruškogorskoj ulici iz koristoljublja ubio biznismena Nebojšu Salatića, njegovu devojku Slavicu Kovačević i rođaka Milana Graoranova. Posle toga smrtne kazne počele su da "pljušte" u okružnim zatvorima širom Srbije, ali nijedna smrtna presuda izrečena posle 1993. godine nije izvršena, jer je put od izricanja takve sudske odluke pa do pravnosnažnosti presude veoma dug. Osuđeni imaju pravo na žalbu i na vanredne pravne lekove, a zatim podnose predsedniku države i molbu za pomilovanje.
Poslednja smrtna kazna u Srbiji izvršena je 14. februara 1992. godine u Okružnom zatvoru u Somboru nad ubicom Johanom Drozdekom, kome je presuda bila pravnosnažna tri i po godine pre toga, septembra 1988. Poslednja smrtna kazna u Beogradu izvršena je početkom sedamdesetih godina u Centralnom zatvoru nad Milanom Gutićem i Savom Lisovcem, osuđenima 1969. godine zbog ubistva beogradskog taksiste Tiosava Jankovića.
Smrtna kazna u Srbiji izvršavana je streljanjem, u prostorijama zatvora, bez prisustva javnosti, pred komisijom u kojoj su, po zakonu, bili sudija i javni tužilac, upravnik zatvora i branilac osuđenog. Za izvršenje su bili "nadležni" pripadnici Ministarstva unutrašnjih poslova koji pri tom ne znaju da li u puškama imaju manevarsku ili bojevu municiju.
Streljački vod uspeli su da izbegnu i petostruki ubica iz Kragujevca Zoran Jevremović, četvorostruki ubica iz Kosovske Mitrovice Zlatan Zakić, trostruki ubica iz Prištine Dejan Anđelković, ubica četvoročlane porodice u Italiji Ljubiša Vrbanović, ubice iz Beograda Ljubomir Stevanović, Predrag Janjić i Saša Stanojević, zatim ubica autostoperke kod Jagodine Mlađa Milovanović, ubice bračnog para Takač Slavoljub Jovanović i Slavoljub Velić, Azis Musliu iza Zaječara, kao i višestruke ubice Marinko Magda i Miroslav Stojanović.
A. Petrović
[objavljeno: 05.01.2007.]
