Izvor: Blic, 11.Dec.2002, 13:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Gradonačelnik koji je objavio rat Hrvatskoj
Gradonačelnik koji je objavio rat Hrvatskoj
BEOGRAD - Svedočenje Milana Babića u haškom procesu Slobodanu Miloševiću pretvorilo se u dosad najjači adut Tribunala za optužnicu protiv bivšeg predsednika Srbije, kada je reč o njegovoj ulozi i odgovornosti za ratne događaje u Hrvatskoj. Babić je od početka zaoštravanja hrvatsko-srpskih odnosa u Hrvatskoj i njihovog prerastanja u prvi oružani sukob na prostoru, tada već raspadajuće SFRJ, bio ne samo direktni >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << učesnik, već i kreator mnogih političkih poteza, uz otvoreni ili posredni uticaj 'beogradske centrale', o čemu svedoči i njegova izjava da se sa Miloševićem sastajao 30 puta. Prvi predsednik RSK, čovek koji je prihvatio plan Z4, podstanar u izbeglištvu i uzgajivač pilića - osnovni su delovi Babićeve biografije, koja se u medijima pojavila nakon njegove odluke da otkrije identitet pri kraju svedočenja u Hagu. Međutim, iza ovog stereotipa biografije jednog od ljudi koji su obeležili događaje u Hrvatskoj početkom devedesetih, ostali su zaboravljeni mnogi detalji. 'Kninski zubar', kako su ga hrvatski mediji nazivali tokom političkih i ratnih događanja, imao je vrtoglavu političku karijeru. U nacionalne političke vode ušao je kao potpun anonimus, čak i za građane Knina u čijoj se gradskoj ambulanti zaposlio kao zubar. Već je tada pokazivao sklonost prema politici, pa je kao mlad kadar Saveza komunista bio i delegat na poslednjem kongresu SK Hrvatske. Prisustvovao je i osnivačkom skupu Srpske demokratske stranke početkom 1991. godine u Kninu, ali kao znatiželjni građanin u prostoriji tadašnjeg opštinskog sindikata, 'osluškujući' šta se dešava. Međutim, na prvom stranačkom mitingu u Kninu izlazi na govornicu i vatrenim govorom zaslužuje da bude predložen u najuže rukovodstvo stranke, čiji je predsednik bio Jovan Rašković. Babić postaje prvi predsednik kninske opštine nakon prvih višestranačkih izbora u Hrvatskoj i, ubrzo, postaje inicijator teritorijalnog povezivanja opština sa većinskim srpskim stanovništvom u kojima je pobedila SDS. Iz tog perioda ostaće zapamćen kao predsednik opštine koji je na pokušaj hrvatske policije da se obračuna sa 'balvan revolucijom' proglasio ratno stanje. Skupština opštine Knin 18. marta 1991. godine donosi 'odluku o odvajanju od Republike Hrvatske', a u članu 2. odluke piše: 'opština Knin sa svojom celokupnom teritorijom ostaje u sastavu jugoslovenske federacije i to ka deo SAO Krajina, koja je konstitutivni deo federacije'.
Na političkom planu Babić ulazi u sve oštriji sukob s Raškovićem, koji se protivio oružanom rešavanju hrvatsko-srpskih odnosa, kao i pozivima na oružje koja su slali 'vikend-emisari' iz Beograda, što kasnije dovodi do cepanja stranke i stvaranja SDS Krajine na čijem je čelu Babić. Neki novinari su izbrojali da je u to vreme Babić imao više od deset funkcija. 'Ja sam bio uveren da je Milan Babić otcepljenje Krajine napravio s Miloševićem. Ja sam Miloševiću poslao poruku da to što radi nije u redu. Onda je on meni poručio da s tim nema ništa', izjavio je Jovan Rašković početkom maja 1991. godine za beogradski NIN.
Zvanični Beograd u početku podržava Babića, ali i on politiku Miloševića, šaljući pismo podrške vlastima u 'devetomartovskim događajima' u Beogradu. Do prvog ozbiljnog razmimoilaženja dolazi aktuelizovanjem mirovnog plana za Hrvatsku (Vensov plan) krajem 1991, kada je proglašena RSK, a Babić izabran za predsednika, i prvih meseci sledeće godine. Plan podržavaju Milan Martić, prvi policajac Krajine, i Jovan Rašković. Babić se žestoko opire, podseća na održane referendume o srpskoj autonomiji (1990) i o 'prisajedinjenju SAO Krajine Republici Srbiji (1991), optužuje Miloševića za izdaju, tvrdi da je Vensov plan uvod u 'povratak RSK u Hrvatsku'...
Plan je, ipak, prihvaćen, a miljenik zvaničnog Beograda postaje Milan Martić. Zbog neposlušnosti Babić je kažnjen prilikom održavanja prvih izbora u RSK krajem 1993. Iako je pobedio na predsedničkim izborima, zahvaljujući mućkama s glasovima birača, ali i pritiscima i logističkoj podršci iz Beograda, organizuje se drugi krug u kome Martić odnosi pobedu. On, na preporuku Beograda, prihvata da prvi premijer RSK postane Borislav Mikelić, politički istomišljenik Slobodana Miloševića i Mire Marković. Mikelić ostaje na funkciji do kraja maja 1995. kada je smenjen, a Martić posle dugih pregovora poverava mandat za sastav nove vlade Babiću, koji stupa na funkciju 28. jula.
Knin je već tada bio u okruženju hrvatskih snaga, a uveliko se raspravljalo o mirovnom lanu Z4, kojim su se predviđala velika politička, kulturna i ekonomska ovlašćenja za područje Krajine. Babićeva vlada odmah šalje poruku da 'daje punu podršku svim mirovnim naporima međunarodne zajednice i SRJ da se mirnom putem nađe rešenje političke krize'. Pojačava se pritisak međunarodnih posrednika na Knin i Martića da prihvati plan. Babić, uz međunarodno posredovanje, prihvata da dođe do susreta krajiških i hrvatskih pregovarača 2. avgusta u Ženevi. Dogovoreno je da se razgovori nastave, ali 4. avgusta ujutro počinje akcija 'Oluja'.
Martić je kasnije izjavljivao da mirovni plan nije prihvaćen na 'preporuku' zvaničnog Beograda, ali ostaje činjenica i da hrvatska vlast nije prihvatila plan Z4.
Babić je sa većinom svojih ministara iz Beograda ispratio egzodus krajiških Srba. kasnije je pokušao da oživi rad SDS u Srbiji i formira 'vladu u egzilu'. Živeo je kod rođaka na periferiji Zemuna, koji su mu ustupili plac, gde je počeo izgradnju porodične kuće. Pokušao je da se bavi uzgojem pilića. Poslednje tri godine živeo je u stanu u Novom Beogradu. Izvesno je da Babić mnogo zna o svemu što se dešavalo početkom devedesetih i u toku ratnih godina u Hrvatskoj. Ostaje, takođe, činjenica da je u Hrvatskoj osuđen, u odsustvu, na 20 godina zatvora i da se nalazi na haškom spisku osumnjičenih za ratne zločine u Hrvatskoj. S. Radulović 'Svedočio samo da bi sebe zaštitio'
BEOGRAD - Predsednik Srpskog narodnog veća Milorad Pupovac izjavio je za zagrebački 'Jutarnji list' da Babić deli odgovornost za sve što se događalo u Hrvatskoj, a isto misli i predsednik Samostalne demokratske srpske stranke Vojislav Stanimirović, koji kaže 'da Babić spasava vlastitu kožu'.
- Babić je dobrim delom kriv za stvari koje su se događale. On i njegovi ljudi praktično su oterali iz Knina Jovana Raškovića koji je zagovarao dijalog i pregovore, tražeći za Srbe u Hrvatskoj kulturnu autonomiju - tvrdi Stanimirović. Borislav Mikelić, bivši premijer RSK, u izjavi za 'Blic' je izrazio ogorčenje svedočenjem Babića jer je 'apsolutno obeščastio Srbe u Krajini', a potpuno amnestirao hrvatsku vlast.
- Iz njegove priče u Hagu proizilazi da su Srbi u Krajini bili rulja kojom je upravljao DB. Međutim, upravo Babić se zalagao za ratnu opciju, za povezivanje RSK i Republike Srpske. On je insistirao i da se zamrzne ekonomski sporazum s Hrvatskom koji sam ja potpisao 1994. godine. Treba da ga je sramota, ako ni zbog koga drugog, onda zbog 7.000 poginulih boraca, 9.000 ranjenih i 4.000 Krajišnika koji su ostali invalidi - ogorčen je Mikelić. Z. S.
