Izvor: Politika, 27.Maj.2008, 23:37 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Gase se sela u opštini Leposavić
Svaki peti stanovnik prima socijalnu pomoć, a najveći broj domaćinstava su staračka i u njima živi jedno ili dvoje ljudi
Leposavić – Ukoliko opština ili država ne preduzmu korake u cilju ekonomskog poboljšanja i ne porade na izgradnji infrastrukture, odnosno puteva, selima u kosmetskoj opštini Leposavić preti potpuno gašenje. Teritorija opštine, koja je po veličini druga u pokrajini (iza Prizrena), svešće se, kako stvari stoje, samo na atare samog >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << naselja Leposavić i urbane delove mesnih zajednica Lešak i Soćanica.
Od 72 sela, koliko broji ova opština na krajnjem severu Kosova i Metohije, veliki broj njih podno Rogozne i potkopaoničkog venca u dužini (vazdušnom linijom) od 40 km jedva da broje 100 ili 200 domaćinstava u kojima živi jedno, najviše dvoje ljudi!
Kako za „Politiku” kaže direktor Centra za socijalni rad u Leposaviću Dragan Jablanović, u opštini ima ukupno 5.036 domaćinstava, neračunajući izbeglička i domaćinstva Srba raseljenih sa Kosmeta koji su se ovde stacionirali. Po evidenciji iz 2007. u ovoj opštini živi oko 20.000 ljudi.
– Skoro 60 odsto domaćinstava su staračka. Ljudi iz opštine Leposavić već 20 godina odlaze put centralne Srbije a stacionirani su uglavnom u kragujevačkoj opštini, Kraljevu, Smederevu, Beogradu... Svake godine opada broj ljudi koji ostaju u selima pa tako imamo situaciju da su skoro sva rubna sela koja se graniče bilo sa opštinama Raška, Novi Pazar ili na drugoj strani podno Kopaonika sa Podujevom, Kuršumlijom ili Brusom skoro ugašena – kaže direktor Jablanović.
Iznosi podatak da tako, recimo, u ataru sela Borčane, koje ima površinu koliko i cela opština Zvečan, jedna od tri opštine na severu Kosova, broji samo 82 stanovnika. Podseća na podatak da je pre četiri decenije samo u školi u Borčanu nastavu pohađalo 300 đaka. Sada nema nijednog, kao ni u Jelakcu i selima podno Rogozne, koja se nalaze sa leve strane Ibra – Rudinama, selu Izvore...
Koncentracija mlađih ljudi svodi se samo na Leposavić i urbane sredine mesnih zajednica Lešak i Leposavić, ali i uz sami magistralni put Kosovska Mitrovica – Raška. Pojedina sela su od samog centra Leposavića udaljena čak 40 km, a poodavno u njima se odžaci ne dime. Teško je do njih stići i terenskim vozilom. Uz magistralni putse otvaraju brojne benzinske pumpe i stovarišta građevinskog materijala, ali ni to ne može da zadovolji potrebe za zapošljavanjem.
– S obzirom na to da su rubna sela skoro 100 odsto ugašena, država bi trebalo da iznađe sredstva za nova radna mesta i programe zapošljavanja. Svojevremeno smo imali 20 programa shodno geografskom položaju ove opštine, ali očigledno da sredstva ne pristižu. Jedan od načina jeste i da država otkupi imanja ljudi od kojih mnogi i po trideset godina ovde ne žive. Na tim imanjima mogli bi da se nasele raseljeni Srbi iz kolektivnih centara širom Srbije – predlaže razumno rešenje Dragan Jablanović.
Podseća da samo u kragujevačkom naselju Pčeliceima 1.000 domaćinstava koja su sedamdesetih oformili Srbi iz Borčana. Svojevremeno je, podseća Jablanović, predlagano da se jedan pogon „Zastave” izmesti u Borčane, kako bi tu bili upošljeni seljani iz samog sela i borčanske regije, ali i kako bi se Srbi iz Kragujevca vratili na svoja ognjišta. Međutim, od toga se odustalo.
O situaciji u opštini svedoči podatak da svaki peti stanovnik prima socijalnu pomoć, jer posla gotovo da nema. Kako bi se pomoglo žiteljima ove opštine, država za oko 100 porodica daje materijalno obezbeđenje u iznosu od 5.000 do 9.500 dinara, u zavisnosti od broja članova. Socijalna primanja za 926 domaćinstava u vidu „kosovske pomoći” iznose od 35 do 75 evra.
Ne treba zaboraviti da lica starija od 65 godina primaju i tzv. Unmikove penzije u visini od 40 evra, međutim, s obzirom na to da će organi privremenih kosmetskih institucija u junu usvojiti ustav a samim tim tražiće i da se radi po zakonima „nezavisne države Kosovo”, srpske sredine na Kosmetu odrećiće se ovih sredstava. Kako ističe Jablanović, nedavno su zaposleni u Centru za socijalni rad u Leposaviću odbili papire koji su bili pečatirani od strane „države Kosovo”.
B. Radomirović
[objavljeno: 28/05/2008.]
