Izvor: Blic, 01.Avg.2002, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Epidemija samoubistava u Srbiji
Epidemija samoubistava u Srbiji
BEOGRAD, NIŠ, SUBOTICA - Prema zvaničnim podacima, na teritoriji Nišavskog okruga su od početka godine do 29. jula zabeležena ukupno 74 samoubistva. Najveći broj suicida dogodio se u Nišu - 34, a posebno zabrinjavajući podatak odnosi se na opštinu Aleksinac u kojoj živi tek tridesetak hiljada stanovnika, a gde su počinjena 24 samoubistva. U maloj opštini Gadžin Han dogodilo se pet, po dva samoubistva u Doljevcu i Svrljigu, a po >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << jedno u Merošini i Ražnju. Statistički gledano, broj samoubistava u Nišu se prošle i ove godine gotovo utrostručio u odnosu na period od 1998. do 2000. godine.
Dr Dragan Vukić, psihijatar Specijalne psihijatarske bolnice u Gornjoj Toponici, koji se već godinama bavi istraživanjem samoubistava, ističe da se na osnovu statistike može konstatovati da se u Nišu radi o svojevrsnoj 'epidemiji samoubistava'.
Prema podacima dr Vukića, samoubice u Nišu su svih starosnih dobi, ali je mlađih najviše - 17 je bilo mlađe od 20 godina, 17 starosti od 20 do 30 godina, osam od 30 do 40, deset između 40 i 50, a 18 preko 50 godina. On ističe da je u najvećem broju slučajeva uzrok samoubistava nepoznat, dok su na drugom mestu po učestalosti duševne bolesti i psihički poremećaji. Po načinu izvršenja dominiraju trovanje, vešanje i samoubistvo iz vatrenog oružja.
Najviše je samoubica sa srednjim stepenom obrazovanja i ove godine, za razliku od prošlih, to su u neznatno većem broju muškarci, a većina samoubica je živela u braku ili u porodičnoj zajednici s roditeljima. Među njima je gotovo podjednak broj zaposlenih i nezaposlenih, a upola manje je penzionera. Nažalost, brojni su studenti i učenici.
- Ovo je statistika koja zvoni na uzbunu. To je opomena živima da je ugrožen kvalitet života i da se moraju preduzeti mere za njegovo poboljšanje - ističe dr Vukić i napominje da ovoliko povećanje broja samoubistava zahteva hitnu mobilizaciju u pogledu istraživanja relevantnih uzroka. - Povećani procenat samoubistava u Nišavskom okrugu je prouzrokovan mahom sirotinjom, bedom i gubitkom smisla za život - kaže za 'Blic' dr Živomir Grujić, specijalista za neuropsihijatriju i sudski psiholog. To su takozvana bilansna samoubistva kada se pomešaju opšte nezadovoljstvo sa afektom depresije.
- To je kraj nadničara, radnika, porodice su izgubljene zbog loše materijalne situacije i socijalni aspekt je ključni koji je mnoge naterao u smrt. Negativni aspekti prevagli su nad pozitivnim i kod takvih osoba sve gubi smisao - kaže dr Grujić, dodajući da jedan od razloga povećanog broja samoubica u ovim gradovima može biti i odloženo dejstvo od vremena NATO bombardovanja, a to su samoubistva situacione prirode.
S druge strane Republike, u području severne Bačke, kao i u regiji oko Segedina u Mađarskoj, vlada 'hungari sindrom' koji je, između ostalog, prošlog meseca u Subotici naveo čak 16 osoba da dignu ruku na sebe. Dr Branko Đorđević, psihijatar u Gradskoj bolnici u Subotici, navodi da 'u ovim sredinama postoji porodični obrazac ponašanja i težnje da se on kopira'. Radi se o načinu rešavanja teškoća, a ako je neko u porodici imao 'susret sa smrću', onda i naslednici to češće čine. Praksa u Subotici je da se ljudi odlučuju na samoubistvo kada izgube posao, dožive razvod ili izgube izvor ljubavi. Takve osobe karakterišu perfekcionistički stavovi i potreba za iskrenošću i ljubavlju. Oni su 'sudije' koje imaju visoke nazore morala, časti i poštenja i, po pravilu, na prvo mesto stavljaju savest.
- Narkomanija je preplavila grad, a posebno zabrinjava što mladi koriste sintetičke droge u mešavini s alkoholom, što na kraju olakšava donošenje odluke o samoubistvu. Tu su i nasleđe, količina nemira i stanje kada depresivni bolesnik ne može više da izdrži. Mišljenje da je samoubistvo čin herojstva odraz je neobrazovanosti - kaže dr Đorđević, koji već deceniju izučava posledice samoubistava u Subotici. Dr Grujić ističe da je samoubistvo poremećaj nagona za samoodržanjem i to čine i normalne i bolesne osobe. Prema njegovim rečima, žene su u većem procentu samoubice u odnosu na muškarce i to najviše iz emotivnih razloga - zbog odbacivanja, dok muškarci to čine zbog 'negativnog životnog bilansa' ili profesionalnih osujećenja i neuspeha.
U pogledu načina na koji se izvrši samoubistvo najviše je slučajeva bacanja sa solitera, potom bacanja u vodu, zatim korišćenje medikamenata i konačno korišćenje oružja ili oruđa. Iz svoje dugogodišnje prakse dr Grujić je naveo i primer bizarnih samoubistava, koja su najčešće demonstrativna i epileptična, kada se jedan epileptičar ubio pošto je gurnuo glavu u užarenu peć, drugi koji je sebi čekićem nabio ekser u glavu, kao i primere kada su se sakatile na druge načine. E. B. 'Dobro smo posle krize'
Dr Vukić navodi da prema podacima Evropske agencije za zdravlje i bezbednost na radnom mestu za 2000. godinu, u Evropi je 41 milion radnika, dakle svaki treći, bolovao od stresa zbog niskih primanja, blokiranih karijera, zastarele organizacije posla. On postavlja opravdano pitanje kako su godine ekonomske krize, ratnog okruženja, talasi izbeglištva, intenzivno političko previranje i započeta tranzicija uticale na naše stanovnike.
- Prema iskustvima drugih zemalja u takvim okolnostima očekuje se porast takozvane socijalne patologije, kao što su zloupotreba droga, alkohola, povećana potrošnja lekova za smirenje, porast agresivnosti, sukobi u porodici, kriminal, maloletnička delinkvencija, prostitucija, porast broja ubistva i nažalost porast broja samoubistva - kaže dr Vukić.
