Izvor: Blic, 14.Sep.2002, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Samostalnost Srpske crkve
Samostalnost Srpske crkve
"Istorija Srpske pravoslavne crkve" Đoke Slijepčevića obuhvata period od primanja hrišćanstva do naših dana. Dugogodišnjim predanim radom Slijepčević, koji spada među najbolje znalce istorije naše crkve, je uspeo da prikupi ogromnu građu i da je sažme u ovo trotomno delo koje nema pandana. "Istorija srpske pravoslavne crkve" izlazi iz štampe do 20. septembra, u luksuznom izdanju JRJ iz Zemuna, i do tada se može kupiti po pretplatničkoj ceni >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << od 2.500 dinara. Telefoni izdavača su: 011/190-286
i 011/3163-804
Iako biografi Svetoga Save ističu, da je on otišao iz Srbije protiv volje svoga brata, ne bi se to, sudeći po njihovom kasnijem međusobnom odnosu, moglo uzeti kao dokaz da je Sveti Sava, 'ljut i ogorčen', napustio Srbiju. Teodosije ističe, da je Stevan dao Svetome Savi 'veliko mnoštvo zlata na potrebu njemu (Sv. Savi) i na razdavanje manastirima u Svetoj Gori, i onima koji usamljeno žive i svim potrebitim, i sam ga s blagorodnicima isprati do međe grčke zemlje'. Domentijan ne pominje ništa o ovakvom rastanku, nego samo veli: '... I pošto brat njegov nije hteo, i protiv njegove volje odluči se od njega'.
Teško je reći zbog čega se sv. Simeon 'naljutio' na Stevana, ali se zna, da je na intervenciju Svetoga Save sveto miro iz mošti sv. Simeona ponovo počelo teći i da su time i razmimoilaženja između braće uklonjena... Ovo se desilo iako Stevan nije promenio svoju politiku prema Zapadu a nije počeo goniti ni svoje podanike katoličke vere, koji su bili jedan isti narod sa njegovim podanicima pravoslavne vere. I Sveti Sava i Stevan Prvovenčani bili su isuviše mudri i obazrivi državnici, da bi olako izazivali verski rat u svojoj zemlji, koja je tek bila izašla iz unutrašnjih smutnji i borbi: prvo protiv bogumila a zatim između Stevana u Vukana...
Sveti Sava se, posle povratka iz Srbije, nije dugo zadržao u Svetoj Gori: i njegov povratak u Svetu Goru i odlazak u Nikeju, gde su se tada nalazili i vaseljenski patrijarh i car Teodor Laskaris, morali su biti još ranije spremljeni i odlučeni. I naši i ruski naučnici su ukazivali na to, da je Sveti Sava 1219. godine otišao u Nikeju sa već jasnom odlukom da tamo traži samostalnost Srpske pravoslavne crkve. E. Golubinski ovu odluku Svetog Save naziva njegovom zavetnom mišlju, a I. Paljmov pretpostavlja da su, i pre nego što je Sveti Sava krenuo za Nikeju, vođeni pregovori o tome, jer je državna samostalnost Srbije 'pretstavljala podesnu zakonsku osnovu za privođenje ove misli u delo. Jovan Radonić je ukazao na to, da je rđav odnos između Nikejskog carstva i Epirske despotovine i između vaseljenskog patrijarha i ohridskog arhiepiskopa Dimitrija Homatijana olakšao Sveti Savi ostvarenje namere zbog koje je otišao u Nikeju. 'Za Srbiju i njenu političku nezavisnost opasan je bio potčinjeni položaj srpske crkve prema ohridskoj arhiepiskopiji, jer je obično preko crkve dolazila i politička zavisnost. Zbog toga su braća, mladi kralj Stevan i monah Sava, zgodno iskoristili zapete odnose između epirskih i nikejskih Grka, te u Nikeji zamolili priznanje samostalnosti srpske crkve. Da se carigradski patrijarh nalazio tada u Carigradu i da nije bilo onde Latina i podvojenosti između epirskih i nikejskih Grka, teško bi Sava isposlovao samostalnost srpskoj crkvi.' Nikanor Ružičić nije ovde pogrešio kada je isticao, da je traženje crkvene samostalnosti bilo ubrzano samom potrebom, koja se u zemlji osećala i zbog bogumilske i rimokatoličke propagande. Andra Gavrilović je pisao, da je Sveti Sava 1219. godine otišao u 'Nikeju sa sređenim mislima o potrebi srpske crkvene samostalnosti...'
Iako u svome ličnom životu strog monah i podvižnik Sveti Sava je već u ovo doba imao svoju izgrađenu nacionalno-političku koncepciju i trezveno shvatanje duha i smisla događaja, koji su se odigravali na Balkanu. Godine, koje je on proveo u Srbiji, u blizini naroda i u stalnom misionarskom i političkom radu, bile su za Svetoga Savu škola praktičnog života, u kojoj se jedan molitvenik i podvižnik pretvarao u državnika, koji je celokupnom razvoju srpske države utisnuo pečat svoje snažne ličnosti. 'Stvaranjem i organizovanjem srpske narodne crkve Sveti Sava je u stvari osnivač srpske nacije'... nastaviće se
