Izvor: Blic, 18.Jul.2000, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Preparati za zaštitu kože
Preparati za zaštitu kože
Preterano sunčanje, kao modni trend i način života, dovelo je do dramatičnog povećanja broja obolelih od raka kože. Još dramatičnije je saznanje da sunčanje, s izuzetkom nekih slučajeva, uopšte nije zdravo. Kako onda hiljadama godina nismo primećivali štetne efekte sunčanja? To je upravo tema knjige „Sunčanje, da ili ne?' Suzane Miljković, specijaliste i magistra kozmetologije, široj javnosti poznate >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << kao autora više originalnih kozmetičkih preparata, od kojih su najpoznatiji emulzioni oblici iz kolekcije za zaštitu od sunca „Sole efekta'. Najnovija naučna saznanja o tome koliko smo zaista ugroženi od sunca, kakve posledice nas čekaju od prekomernog sunčanja i kako da se zaštitimo od sve opasnijeg sunčevog zračenja, autorka knjige učinila je na zanimljiv način, pregledno i sa obiljem stručnih fotografija dostupnim najširem krugu čitalaca. Knjiga se može kupiti u beogradskim knjižarama: Stubovi kulture, Plato, Univerzitetska knjižara, Knjižara SANU, ANT i skriptarnicama Farmaceutskog i Medicinskog fakulteta. Sve potrebne informacije mogu se dobiti od autora: e-mail s.miljkovic@sezampro.yu.
Za čitaoce Blica, u nekoliko nastavaka, donosimo najzanimljivije delove ove knjige.
Prvi zvanični zakonski akt koji daje definicije i reguliše sva pitanja vezana za preparate za zaštitu od sunca pojavio se u SAD 1978. godine, kao Privremena monografija FDA. Ovo je dugo bio jedini takav propis u svetu, i služio je kao pomoć i vodič svima koji se bave preparatima za zaštitu od sunca.
Prema ovom propisu, oni su podeljeni u četiri grupe i definisani na sledeći način:
1. sredstva za zaštitu od sunca i sprečavanje pojave opekotina (sunscreen sunburn preventive agent, engl.) jesu preparati koji apsorbuju najmanje 95 odsto UVB zračenja (talasne dužine od 290-320 nm),
2. sredstva za zaštitu od sunca i tamnjenje kože (sunscreen suntanning agent, engl.) apsorbuju najmanje 85 odsto UVB, ali propuštaju UV zračenje većih talasnih dužina (iznad 320 nm). Ova sredstva obezbeđuju tamnjenje kože, uz malo crvenila ali bez bola,
3. neprovidna sredstva, preparati koji blokiraju zračenje (sunscreen opaque sunblock agent, engl.) reflektuju i/ili rasipaju UV i VIS zračenje (talasne dužine od 290-780 nm) i tako sprečavaju i pigmentacija i pojavu opekotina, i
4. sredstva koja potpuno blokiraju UVA i UVB zračenje i sprečavaju njihovo štetno delovanje na koži (total block, sun block, engl.).
Da li su preparati za zaštitu od sunca kozmetička, terapijska, pomoćna lekovita sredstva ili lekovi?
Prvobitno su preparati za zaštitu od sunca bili svrstani u kozmetičke preparate. U poslednjih 10-20 godina njihov status se uglavnom promenio, jer je njihovo delovanje postalo mnogo značajnije od čisto estetskog efekta.
U SAD, EEZ (naročito u Velikoj Britaniji i Nemačkoj), Australiji, Japanu, Južnoafričkoj Republici i na Novom Zelandu zabeležen je stalni porast broja obolelih od raka kože i drugih neželjenih efekata sunčevog zračenja. S obzirom na visok nivo zdravstvene zaštite, u ovim zemljama se redovno prate svi statistički podaci vezani za probleme izazvane sunčevim zračenjem. Pored toga, Australija, Novi Zeland i Južnoafrička Republika imaju toplu klimu sa velikom količinom i intezitetom sunčevog zračenja, a nastanjuje ih veliki broj ljudi svetle i osetljive puti koji su došli iz krajeva sa mnogo drugačijom, hladnijom klimom. Iznad Australije je utvrđeno i drastično oštećenje ozonskog omotača. Visok nacionalni dohodak omogućava stanovništvu ovih zemalja česta i duga putovanja, obično u udaljene krajeve sa drugačijom klimom. Zbog svega toga su rizik od nastanka malignih promena i potreba za odgovarajućim zaštitnim proizvodima ogromni, pa nije ni čudo što su zakonski propisi koji doprinose prevenciji i tretmanu neželjenih posledica sunčevog zračenja u ovim zemljama najažurniji i najsavremeniji u svetu, i daju primer drugima.
U Australiji su preparati za zaštitu od sunčevog zračenja od 1997. godine deklarisani kao terapijska sredstva, jer su prevashodno namenjeni zaštiti kože od oštećenja zračenjem. U EEZ i Japanu se ovi preparati još uvek smatraju kozmetičkim sredstvima koja štite i održavaju kožu u dobrom stanju. U SAD oni su kozmetički preparati koji sprečavaju oboljenje, zbog čega su svrstani u lekove, odnosno u grupu pomoćnih lekovitih sredstva (OTC). U Jugoslaviji se tretiraju kao kozmetički preparati.
Preparati za zaštitu od sunčevog zračenja podležu strogim zakonskim propisima koj određuju izbor komponenti i njihove dozvoljene koncentracije, metode ispitivanja različitih svojstava pre nego što se proizvod nađe na tržištu, način označavanja na ambalaži, maksimalnu vrednost SPF-a, itd.
Trenutno nije moguće formulisati međunarodno prihvatljiv preparat za zaštitu od sunca, kao ni univerzalnu ambalažu sa karakteristikama preparata podjednako razumljivim i priznatim u svim delovima sveta, jer svaka zemlja ima drugačije zahteve (razlikuju se dozvoljene komponente, maksimalne vrednosti SPF-a, postojanje UVA zaštite ili svojstva vodootpornosti, kao i načini određivanja i izražavanja ovih svojstava, itd.). Nastaviće se
