Izvor: Blic, 13.Jul.2000, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Opekotine i oštećenja kože
Opekotine i oštećenja kože
Preterano sunčanje, kao modni trend i način života, dovelo je do dramatičnog povećanja broja obolelih od raka kože. Još dramatičnije je saznanje da sunčanje, s izuzetkom nekih slučajeva, uopšte nije zdravo. Kako onda hiljadama godina nismo primećivali štetne efekte sunčanja? To je upravo tema knjige 'Sunčanje, da ili ne?' Suzane Miljković, specijaliste i magistra kozmetologije, široj javnosti poznate kao autora više originalnih >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << kozmetičkih preparata, od kojih su najpoznatiji emulzioni oblici iz kolekcije za zaštitu od sunca 'Sole efekta'. Najnovija naučna saznanja o tome koliko smo zaista ugroženi od sunca, kakve posledice nas čekaju od prekomernog sunčanja i kako da se zaštitimo od sve opasnijeg sunčevog zračenja, autorka knjige učinila je na zanimljiv način, pregledno i sa obiljem stručnih fotografija dostupnim najširem krugu čitalaca. Knjiga se može kupiti u beogradskim knjižarama: Stubovi kulture, Plato, Univerzitetska knjižara, Knjižara SANU, ANT i skriptarnicama Farmaceutskog i Medicinskog fakulteta. Sve potrebne informacije mogu se dobiti od autora: e-mail s.miljkovic@sezampro.yu.
Za čitaoce Blica, u nekoliko nastavaka, donosimo najzanimljivije delove ove knjige.
Prva vidljiva promena na koži jeste blago crvenilo, a prate ga svrab i zatezanje, uz vrelinu izgorelo dela kože. Svi simptomi opekotina ispoljavaju se 2-6 sati od početka zračenja, a maksimum dostižu posle 15-24 sata. Već za 24-36 sati simptomi se povlače i opekotina nestaje, ukoliko se koža ne izlaže ponovo zračenju. Ako je delovala velika doza zračenja, crvenilo je jasno izraženo, izgorelo mesto je bolno, pojavljuju se otoci, plikovi, zatezanje i svrab, povišena temperatura, mučnina, povraćanje i glavobolja. Sve ove pojave mogu biti manje ili više izražene, što zavisi od intenziteta i dužine sunčanja, odnosno količine UV energije koju je koža apsorbovala. Opekotine od sunca traju najčešće 4-8 dana i ne ostavljaju ožiljke. Sa smirivanjem zapaljenskog procesa započinje ljuštenje kože. Pretpostavlja se da opekotinu izazivaju iste talasne dužine zračenja koje izazivaju i druge fotobiološke reakcije humane kože, kao što su stvaranje vitamina D3, melanogeneza, fotostarenje ili kancerogeneza, a to su talasi UVB dela spektra.
I UVA-1 zračenje može izazvati pojavu opekotina, ali je MED za osobe sa osetljivom kožom, oko 20-30 j/cm. Prirodnim sunčanjem, koža se dnevno izlaže delovanju 2-4 MED u UVA oblasti. Utvrđeno je da dnevna doza UVA koju koža može da primi bez vidljivih promena može biti veoma velika, čak oko 125 j/cm, što govori da se energija UVA zračenja troši na druge procese, a ne samo na izazivanje crvenila i opekotine.
Osobe sa osetljivom kožom najbrže i najlakše osete pojavu opekotine. I koža starijih osoba je veoma osetljiva jer je tanka, a sposobnost melanocita da stvaraju pigment tokom godina se znatno smanjuje. Koža beba i male dece takođe vrlo brzo reaguje i na male doze zračenja.
Kako se oštećenje Langerhansovih ćelija izazvano delovanjem zračenja odražava na stanje kože?
UV zračenje, kao i različiti iritansi koji dolaze u kontakt s kožom, razorno deluju na Langerhansove ćelije. Oni ih sprečavaju da preuzmu 'napadača' i započnu imunološku reakciju kože. Pojavljuju se ne-Langerhansove ćelije koje preuzimaju njihovu ulogu, ali ne na odgovarajući način. Razvija se tolerancija, i organizam ne reaguje na delovanje napadača iz spoljašnje sredine niti se od njih štiti. Hronično delovanje zračenja postepeno uništava ove ćelije i koža gubi otpornost. Kada njene odbrambene sposobnosti mnogo oslabe, može lako biti ugrožena i nekim inače bezopasnim faktorima. Oštećuje se struktura, narušava lepota, a može početi i nekontrolisani rast malignih ćelija i razvoj imunogenih kancerogenih oboljenja kože. Uobičajane doze zračenja smanjuju broj Langerhansovih ćelija za 20-50 odsto, a zračenje koje izaziva pojavu crvenila može da uništi i preko 50 odsto ovih ćelija u koži, za čiji je oporavak potrebno do šest nedelja. Kad je doza zračenja svega 3MED, putpuno se unište sve ove ćelije, čak i kod mlade kože. Velike doze UV zračenja (dugotrajno sunčanje ili sunčanje oko podneva, kad je sunce najjače), za razliku od malih doza, sprečavaju imunološki odgovor čitavog organizma. Nastaviće se
