Izvor: Danas, 12.Okt.2015, 00:40 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Odlazak navijača u rat
Ako su maksimirski neredi bili simbolična granica, odlazak navijača u rat predstavljao je, može se reći, ključnu tačku diskontinuiteta između dve ere u fudbalskoj istoriji na prostoru Jugoslavij.
Nakon izbijanja ratnih dejstava, ni na tribinama ni na terenu ništa više nije bilo isto. Kada su se nekadašnji navijači vratili sa ratišta, a mnogi nisu, zatekli su sumornu sliku fudbala koji je rapidno propadao. Jugoslavije više nije bilo, u Srbiji je fudbal bio tužna igra >> Pročitaj celu vest na sajtu Danas << bez gledalaca, pod međunarodnim embargom i u ekonomski devastiranom okruženju, dok se u Hrvatskoj učila nova lekcija iz "kapitalističkog fudbala", u uslovima mutne tranzicije karakteristične za praktično sve zemlje nekadašnjeg istočnog bloka.
Tektonski poremećaj koji se dogodio u fudbalu na prostoru Jugoslavije u samo nekoliko godina možda će najbolje ilustrovati primeri dva velika uspeha jugoslovenskog fudbala na samom početku devedesetih godina dvadesetog veka. Reč je o učešću jugoslovenske fudbalske reprezentacije na Svetskom prvenstvu u Italiji 1990. godine, i o najvećem uspehu klupskog fudbala bivše države, trijumfu beogradske Crvene zvezde u Kupu evropskih šampiona u maju 1991. godine. Ova dva primera predstavljaju, da tako kažem, labudovu pesmu jugoslovenskog sporta, ali istovremeno ukazuju na šire društvene procese u kojima je nacionalni tim postupno postajao neželjeni identifikacioni marker, dok je njegovu ulogu, konkretno u Srbiji, preuzeo lokalni fudbalski klub, transformišući se u istinski nacionalni simbol. Krenimo od kvalifikacionog ciklusa za
Svetsko prvenstvo u Italiji, u jesen 1988. godine, u kome je jugoslovenska fudbalska reprezentacija učestvovala sa vrlo respektabilnim timom predvođenim zvezdama poput Dragana Stojkovića Piksija i Dejana Savićevića, uz predstavnike nastupajuće generacije tzv. "Čileanaca". Godinu dana pre početka kvalifikacionog ciklusa, 1987. godine, omladinska reprezentacija SFRJ ostvarila je ogroman uspeh, osvojivši Svetsko prvenstvo za igrače tog uzrasta u Čileu. Generacija predvođena kasnijim vrhunskim fudbalerima, poput Bobana, Prosinečkog, Mijatovića i Jarnija, stupila je na veliku scenu krajem osamdesetih godina, ali je njihova slaba zastupljenost u seniorskoj selekciji izazivala brojne kritike jugoslovenske javnosti. Sastav reprezentacije predvođene selektorom Ivicom Osimom bio je stalna meta negativnih komentara, a sve glasnije se pričalo o "igranju po ključu", gde je prisustvo brojnih reprezentativaca poreklom iz Bosne i Hercegovine tumačeno upravo činjenicom da oni moraju da igraju da bi se održao "republički balans" u sve dublje podeljenoj Jugoslaviji. Jednu od najvažnijih utakmica u ovim kvalifikacijama Jugoslavija je igrala protiv Francuske, direktnog rivala za plasman, a prvi od dva meča igran je na stadionu JNA u Beogradu, 19. novembra 1988. godine. Uprkos atraktivnom protivniku i važnosti meča, na tribinama se našlo samo oko 7500 gledalaca, daleko ispod kapaciteta tadašnjeg Partizanovog stadiona, a komentator utakmice je u televizijskom prenosu konstatovao da je atmosfera na stadionu "bleda i sumorna". Slučajno ili ne, upravo toga dana, na beogradskom Ušću, održan je veliki "Miting bratstva i jedinstva", koji je, po mnogima, predstavljao konačan čin ustoličenja Slobodana Miloševića kao neprikosnovenog nacionalnog vođe.
Nastavlja se
