Izvor: Danas, 20.Okt.2015, 13:10 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Navijači spremni na sve
Izbijanje kosovske krize 1998. godine i intervencija NATO-a u proleće 1999. godine, bacili su fudbal i dešavanja oko njega u drugi plan, ali su događaji nakon toga vratili stadione u sam centar političkih dešavanja u Srbiji.
Dok su demonstracije iz 1996. godine bile nenasilan protest protiv režima, politički bunt 2000. godine imao je potpuno drugačiji karakter. Sveobuhvatna represija koju je sprovodio Miloševićev režim, počevši od ubijanja i hapšenja političkih neistomišljenika >> Pročitaj celu vest na sajtu Danas << pa do nasilnog gušenja svakog pokušaja otpora, vratila je fudbalske navijače na veliku scenu, kao snagu koja je, u izvesnom smislu, nedostajala tadašnjoj opoziciji da se ozbiljnije suprotstavi sve agresivnijem državnom aparatu. Navijači su, s jedne strane, važili kao osvedočeni patrioti, pa su mogli da taj legitimitet daju opoziciji, koja je konstantno suočavana sa optužbama da je "izdajnička" i "plaćena iz inostranstva". Istovremeno, u drugačijim okolnostima ne baš prihvatljiva sklonost ka nasilju, karakteristična za navijačke potkulture, u ovom političkom trenutku je opozicionim partijama bila više nego dobrodošla, kao "udarna pesnica" u borbi sa represivnim aparatom države. Navijači su u tom trenutku bili praktično jedina grupacija koja je bila voljna i spremna da se fizički sukobi sa policijom. Jedna od takvih prilika bio je protest povodom zatvaranja antirežimske televizijske i radio stanice Studio B u maju 2000. godine, nakon čega su centralne gradske ulice pretvorene u pravo bojno polje, a glavnu ulogu u sukobima sa policijom imali su upravo navijači. Iako je sukob bio relativno niskog intenziteta i trajao samo jedno veče, nasilan odgovor demonstranata na policijski napad označio je prekretnicu u dešavanjima na političkoj sceni Srbije koja e rezultirati padom Miloševićevog režima 5. oktobra iste godine.
Da je došlo do odlučujuće promene u odnosu navijača i režima pokazala je utakmica kvalifikacija za Ligu šampiona Evrope na stadionu Crvene zvezde 27. jula 2000. godine, u kojoj se beogradski tim suprotstavio gruzijskom Torpedu. Tog dana je došlo do velikog sukoba policije i navijača Crvene zvezde, i to nakon što su policijske snage upale na deo severne tribine (što je, inače, predstavljalo kršenje nepisanog pravila u odnosima policije i navijača), reagujući na tada prvi put otpevanu pesmu "Spasi Srbiju i ubij se, Slobodane". Neredi na stadionu označili su otvoreni rat između navijača Crvene zvezde i Miloševićevog režima, a ova pesma je postala nezvanična himna svih opozicionih protesta protiv vlasti.
Fudbalski navijači različitih klubova bili su značajniji učesnici i u događajima 5. oktobra 2000. godine , kada je nakon višednevnih protesta zbog pokušaja režima da lažira rezultat tada održanih izbora na kojima se okupio ogroman broj ljudi, održan centralni protestni miting u Beogradu, koji se pretvorio u sukobe građana i policije, što je rezultiralo Miloševićevim priznavanjem pobede kandidata opozicije za predsednika Srbije Vojislava Koštunice.
Navijačka obeležja nisu bila preterano vidljiva toga dana u Beogradu, ali se znalo da je na ulicama veliki broj "vatrenih fanova" različitih fudbalskih klubova. Mada je ta činjenica bila poznata svima, u javnosti je preovladao utisak da su glavni "heroji revolucije" navijači Crvene zvezde. To što su Delije zaista bile mnogo aktivnije u antirežimskim delovanjima nego, recimo, navijači Partizana, može se objasniti činjenicom da Grobari nikada nisu imali ni približan stepen jedinstva na tribini i samim tim njihov kapacitet za bilo kakvu organizovanu akciju bio je drastično umanjen. S druge strane, činjenica da je dugogodišnji predsednik Partizana bio Mirko Marjanovi, premijer Srbije i Miloševićev čovek od poverenja, uticala je na to da javnost ovaj klub vidi kao režimski. Sukob između pristalica Zvezde i Partizana kulminirao je samo desetak dana nakon 5. oktobra, kada je prekinut "večiti derbi" zbog opšte tuče. Povod za nemire bili su transparenti Delija koji su direktno prozivali "partizanovce" zbog podrške Miloševiću, poput "Mirko u zatvor, Partizan u drugu ligu" ili "Grobari, srećan put u Kinu".
Nastavlja se
