Izvor: Danas, 28.Okt.2015, 12:10 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Navijači kao korektiv
Ono što je možda i najzanimljivije u ovoj epizodi "rata oko simbola" države sa navijačima jeste to da je možda najvidljiviji otpor uglavnom neupitnoj koncepciji nation-buildinga koju je nudio Tuđmanov režim, došao baš od strane fudbalskih navijača.
Time su oni, možda i paradoksalno, kako primećuje Vrcan, odigrali važnu ulogu u kreiranju i snaženju uloge civilnog društva kao korektiva autoritarne vlasti (Vrcan 2003: 215). Besna i krajnje neprimerena reakcija samog >> Pročitaj celu vest na sajtu Danas << predsednika i drugih predstavnika vlasti ukazuje na to koliku je ulogu fudbal imao u projektu izgradnje mlade hrvatske nacije, kao i očigledno snažan politički uticaj koji su navijači imali u društvu. S druge strane, razgovor s jednim od mojih ispitanika u Zagrebu, navijača koji je bio veoma aktivan tokom "borbe za Dinamo", pokazao je da su i sami navijači bili iskreno iznenađeni gnevnom i u suštini preteranom reakcijom države na jednu, kako se on sam izrazio, "beznačajnu stvar". Došavši u poziciju da uopšte komunicira s njima, Tuđman je navijačkom pokretu dao ogroman politički kapital, koji ni oni sami nisu očekivali, niti su ga, kako mi je ovaj ispitanik rekao, previše i tražili. Ipak, rat oko imena se produžio sve do Tuđmanove smrti u decembru 1999. godine, nakon čega je, nekoliko meseci kasnije, njegova partija HDZ izgubila izbore, a jedna od prvih "reformi" novih vlasti je bila vraćanje imena Dinamo zagrebačkom klubu. Ova dugotrajna bitka je delu hrvatskog društva, koji se počeo okretati protiv Tuđmanove autokratske vlasti, poslužila kao dokaz da mladi pružaju otpor režimu, i, slično kao i u Srbiji, navijačkom pokretu donela oreol "heroja borbe za demokratiju".
Ako već nije mogao imati Dinamo, Tuđman je za potrebe svoje vlasti koristio fudbalsku reprezentaciju, čiji uspesi tokom devedesetih godina su hrvatskom režimu služili kao idealan poligon za promovisanje snage i poleta mlade nacionalne države. U toku Domovinskog rata pojedini uspešni fudbaleri i drugi sportisti bili su percipirani kao ambasadori koji promovišu "našu stvar", šireći "istinu o našem pravednom ratu" u svetu. Teniser Goran Ivanišević, 1992. godine je ovako opisao svoju ulogu u ratu za nezavisnu Hrvatsku: "Ja sam ratnik na terenu. Reket je moje oružje" (Brentin: 6-7). Fudbaleri poput Zvonimira Bobana ili Davora Šukera, koji su nastupali za velike evropske klubove, posmatrani su kao oličenje "pravog hrvatskog duha" i istinski predstavnici "naših u svetu", koji tamo ne reprezentuju samo sebe već i celu državu (Wilson 2006).
Na sličan način su percipirani i sportisti u Srbiji. Tako je, recimo, košarkaš Vlade Divac, koji je imao uspešnu karijeru u SAD, u lokalnoj javnosti viđen kao "pravi Srbin", čovek koji govori istinu o našoj zemlji. U uslovima izolacije i negativnog stava svetske javnosti prema Srbiji, ovaj košarkaš je viđen kao jedan od retkih pozitivnih primera onoga što je zemlja mogla da ponudi u odnosu na "svet".
Ipak, koliko god da su ovi uspešni pojedinci mogli biti upotrebljeni za potrebe projekta izgradnje nacije, ništa se ne može meriti sa mobilizacionom snagom koju ima fudbalska reprezentacija jedne države i njeni nastupi na svetskim takmičenjima. Učešće hrvatskog nacionalnog tima na njihovom prvom velikom turniru, Evropskom prvenstvu 1996. godine, predstavljalo je poseban događaj kako u istoriji hrvatskog sporta, tako i u istoriji mlade hrvatske države. Reprezentacija je na ovom prvenstvu ostvarila zavidan uspeh, ušavši u četvrtinu finala, a da to nije shvaćeno samo kao uspeh fudbala svedoče i reči Slavena Bilića, tadašnjeg reprezentativca: "Znali smo da je krvavi rat iza nas. Tuđman nam je rekao da ćemo tamo biti ambasadori Hrvatske (...) OK, postojala je ekstra motivacija kada čuješ državnu himnu, a naročito kada vidiš reakciju kod kuće" (Wilson 2006).
Nastavlja se
