Izvor: Blic, 08.Dec.2003, 13:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Mafija kao 'vlada mudrih'
Mafija kao 'vlada mudrih'
Najnovija proučavanja ustrojstva organizovanog kriminala u Sjedinjenim Američkim Državama pokazuju da se radi o labavoj mreži odnosa patrona i klijenata u kojoj ovi drugi plaćaju danak prvima. Ova struktura pre je nalik na nedemokratsku vladu, nego na privrednu korporaciju ili poslovnu birokratiju, sa kojima je često upoređivano ustrojstvo organizovanog kriminala. 'Situacija sa organizovanim kriminalitetom veoma podseća na rad vlade koja organizuje >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << određene delatnosti za šta joj preduzimači plaćaju određeni doprinos', navodi ocene američkih kolega kriminologa profesor dr Đorđe Ignjatović u knjizi 'Organizovani kriminalitet'.
Glasnogovornik ove ideje, kriminolog Džej Livingston, naglašava mafiju u SAD, tvrdeći da njena ekskluzivna i najvažnija funkcija nije biznis, nego arbitriranje. Livingston tvrdi da je, za razliku od drugih kriminalnih organizacija, osnovna uloga mafije da smiruje nesporazume u podzemlju, zbog čega je i postala neka vrsta vlade. Karakteristika zvaničnih vlada je da poseduju monopol u legitimnom korišćenju sile i da predstavljaju poslednju, najvišu instancu u smirivanju nereda. Specifičnost mafije je, tvrdi Livingston, njena reputacija da je u stanju da naredi upotrebu značajne sile kojom raspolaže. Njena sila ne mora biti najveća, ali je u odnosu na druge slične organizacije najefikasnija, a ona je najvoljnija i najspremnija da silu kojom raspolaže i upotrebi. Mafija nema monopol na silu, ali preuzima ulogu onog koji razrešava sporove koje sukobljene strane nisu u stanju same da reše. 'Mafija nije dogovor za vršenje određenih vrsta zločina, nego za regulisanje odnosa između onih koji te zločine vrše', objašnjava Livingston u svojoj analizi iz 1996. godine. Organizovani kriminal je 'drugom ili vladom u senci', inače, prvi nazvao kasnije ubijeni američki senator Robert Kenedi još 1960. godine.
Posmatrajući posredničku ulogu organizovanog kriminala iz šireg ugla, dr Ignjatović tvrdi da je za nastanak i održavanje ove vrste kriminala izuzetno važno ne samo posredovanje u sporovima unutar kriminalnog podzemlja, nego i između određenih kategorija građana koji ne pripadaju tom svetu. Društvene grupe čiji članovi nisu u stanju ili ne žele da se obrate organima koji su zaduženi da zaštite njihova dobra i interese posežu, kada imaju neki problem i spor, za posredničkom ulogom organizovanog kriminala.
U američkom slučaju, na primer, to su imigranti koji ne poznaju dovoljno jezik, ilegalno useljeni koji se plaše kontakta sa zvaničnim vlastima zbog rizika progona iz 'američkog raja', radikalne politizovane grupe koje ne priznaju zvaničnu vlast i, najzad, oni koji ne veruju da im policija ili pravosuđe uopšte mogu i hoće da pomognu ili nisu zadovoljni načinom na koji to ovi čine. Postojanje grupa i pojedinaca koji traže ovakve usluge, dr Ignjatović smatra jednim od najvažnijih generatora organizovanog kriminaliteta u naše vreme.
Građanima Srbije od ovakvih vrsta 'usluga' najprepoznatljivije su 'uterivanje dugova' uz proviziju za 'uterivače' i 'zaštita' objekata, radnji i firmi uz nadoknadu 'zaštitničkoj' grupi ili organizaciji, koje su se odomaćile u poslednjoj deceniji prošlog veka.
