Izvor: Blic, 29.Avg.2002, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Krvava noć bez krvave borbe
Krvava noć bez krvave borbe
Današnja Srbija ima gotovo iste probleme koje je imala i pre sto godina. Da se ništa bitno nije promenilo, kao da su tadašnji bremeniti problemi Srbije bili konzervisani ceo jedan vek da bi se, skoro u neizmenjenom obliku, danas opet pojavili, govore poverljivi diplomatski izveštaji o stanju u Srbiji, koje je iz Beograda slao u Beč austro-ugarski izaslanik (ambasador). Kao i danas: Srbija se bori za Kosovo, diplomatskim i drugim sredstvima; Srbija >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << je prezadužena i uzima nove dugove za pokrivanje budžetskog deficita i vraćanje prethodnih dugova; kasne plate i penzije više meseci; stranački sukobi i bespoštedna borba za jednopartijsku vladavinu; nepotizam, podmitljivost i korupcija u različitim oblicima... Iznenađujuća podudarnost tadašnjih i današnjih problema nameće pitanje: zašto je izgubljen ceo jedan vek?
Izveštaji, koje Blic ekskluzivno objavljuje, odnose se na period avgust – decembar 1903. godine i počinju sa ubistvom kralja Aleksandra Obrenovića i ustoličenjem kralja Petra Karađorđevića.
Jedno je sigurno, kralj Aleksandar Obrenović nije imao snage da planove kraljice nedvosmisleno odbaci, koji se odnose na nasleđivanje prestola od strane Lunjevica. Njegovi protivnici mogli su tu dvostruku igru tumačiti u svom smislu i iz toga kovati svoje najmoćnije oružje. Bez veštog nametanja kandidature Lunjevica, zavera ne bi stekla toliko pristalica u oficirskim krugovima.
Oficirski krugovi su, međutim, bili samo alatke u rukama političara, jednog Genčića, Mašina. Poslednji lažirani izbori, sa totalno izokrenutom narodnom voljom, prelili su čašu. Pitalo se, šta on zapravo hoće da započne sa tom skupštinom Mameluka, utoliko više što je upravni presonal, u celoj zemlji najvećim delom zamenjen je policijskim komesarima. Strahovalo se, sa izvesnim opravdanjem, od novog državnog udara. Navodno pronađena je jedna okrivljujuća lista sa 50 imena koja su, na osnovu fingiranog atentata, po kratkom pravnom postupku (prekim sudom) trebala biti streljana. Nisam bio u mogućnosti da tu glasinu proverim. Političkim vođama zavere je, međutim, bilo dovoljno da se verovalo u tu glasinu, t.j. da sa psihološkog stanovišta nije bilo razloga da se kralj smatra nesposobnim za jedno takvo nedelo. Da se nije bojao, on bi u svakom trenutku bio spreman na izvođenje pred sud njemu nepoželjnih opozicionara. Ipak, u stvarnosti on više nije bio u stanju da traži azil u jednom takovm carstvu nasilja. On se morao odreći izvođenja pred ratni sud u aprilskim danima kompromitovanih oficira 6. pešadijske regimente, jer nije bio siguran da će biti osuđeni. I sada opet izlazi na videlo paralelizam sa rimskim Cezarom, koji se štiti samo svojim pretorijancima. Nekoliko sedmica kralj se skoro više ne usuđuje izaći iz Konaka. On se provozao možda 2 – 3 puta mesečno samo sa velikom pratnjom žandarma. Kraljicu nisam video 6 sedmica. Konak više čuva telesna garda, koju on udvostručava. Mnogobrojni žandarmi su dislocirani u dvorištu i okolo; i uprkos tome, u krvavoj noći 11. juna nije došlo ni do kakve prave krvave borbe. Kralj je bio upravo okružen izdajnicima. Kapetan Kostić prodire, na čelu oficira, u Konak i, svojim prisustvom, razoružava 30 gardista. Poručnik garde je, takođe, bio zaverenik. On otvara gvozdenu kapiju i naređuje gardijskoj straži da nesmetano pusti oficire unutra, jer oni hoće da pomognu kralju da otera kraljicu.Čak i u unutrašnjosti palate je jedan izdajnik – ađutant potpukvnik Naumović. Tako ostaje Kralj na kraju potpuno sam – izručen zaverenicima, on gine dok vojnici upravo slave novog imperatora.
(Izaslanik dr Konstantin Teodor Dumba, Kućni dvorski državni arhiv, Beč, Politički arhiv XIX/Srbija, Karton 45, Izveštaj br.77, Beograd, 28. jun 1903. ) nastaviće se
