Izvor: Blic, 11.Mar.2004, 13:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Infekcije pluća
Infekcije pluća
Svaki četvrti odlazak kod lekara je, prema statistici, zbog infekcija disajnih puteva. Najčešća su akutna oboljenja gornjih disajnih puteva: prehlada, gušobolja, grip, zapaljenje sinusa, ali je značajan i broj obolelih sa infekcijama donjih disajnih puteva: akutni bronhitis, akutno pogoršanje hroničnog bronhitisa ili pneumonija, zapaljenje pluća. Prof. dr Dušan Popovac naglašava lošu naviku, kaže čitave Evrope, da se oko 80 odsto ovih infekcija >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << leči antibioticima. Za lečenje banalnih infekcija tipa prehlade, najčešće antibiotici nisu potrebni nego par dana mirovanja i lekovi za ublažavanje tegoba.
- Uprkos primeni antibiotika, bolest ide svojim tokom i kod dece i odraslih. Široka primena antibiotika može imati više štete nego koristi, jer narušava normalnu floru usne duplje i postaje faktor rizika za naseljavanje patogene mikroflore. Disajni putevi ispod glasnica kod zdravih ljudi praktično su sterilni. Mikroorganizmi u njih najčešće dospevaju aspiracijom sadržaja iz usne duplje, koja je normalno stanište za različitu saprofitnu, znači bezopasnu bakterijsku floru. Nju čine uglavnom bakterije koje uvek mogu početi intenzivno da se množe, tada postaju patogene i uzrok zapaljenja u donjim disajnim putevima – kaže dr Popovac.
Stanje pada imuniteta organizma, prehlađivanja, virusnih infekcija, već postojećih, takozvanih pridruženih bolesti starije životne dobi, alkoholizma, inhalacije infektivnog aerosola, krvarenja, 'preseljavaju' ove bakterije iz usne duplje, gde normalno žive, u pluća. Posledice koje će nastati u respiratornom traktu zavise od trenutne osetljivosti, bolje rečeno otpornosti domaćina, jačine i prirode infekcije.
Ozbiljna posledica, pneumonija je složen patološki proces u plućima obolelog, nagomilavanje tečnosti i zapaljenskih ćelija koje brane organizam u alveolama, delu pluća gde se obavlja razmena gasova i u vezivnim strukturama pluća. To je odbrambeni odgovor na prodor mikroorganizama u normalno sterilan parenhim pluća.
- Najjednostavnije rečeno, dolazi do borbe između makroorganizma, čoveka i mikroorganizama, spoljnjeg uzročnika, za opstanak. Čovek se brani prirodnim imunološkim mehanizmima, čiji je izraz upravo to zapaljenje u plućima, od invazije bakterija koje se intenzivno množe i zauzimaju sve veću površinu. Nekada je to borba na život i smrt. Danas je čovek u ogromnoj prednosti. Ima antibiotike koji će ubiti bakterije i pomoći obolelom da relativno lako savlada infekciju, pa čak i u slučaju kada mu je normalni imunitet narušen pridruženim bolestima i njima odgovarajućim terapijama - objašnjava dr Popovac.
Ipak, od zapaljenja pluća se neretko umire. U najrazvijenijim zemljama sveta, na primer u SAD, godišnje oboli dva do tri miliona ljudi od pneumonija. To je najčešći uzrok umiranja od infekcija i šesti po redu uzrok umiranja uopšte. Najnovije procene, s kraja 2003. godine, kažu da u SAD od obolelih od zapaljenja pluća, koji se leče ambulantno, umre nešto manje od jedan odsto, a od onih koji moraju da odu na bolničko lečenje čak 14 odsto.
- Značajni faktori rizika za povećanje morbiditeta, obolevanja, i mortaliteta, umiranja, od zapaljenja pluća jesu odmakla životna dob, alkoholizam, pridružene bolesti: malignomi, oboljenja jetre, popuštanje srca, moždani udari, oboljenja bubrega, zatim promenjen mentalni status, ubrzano disanje u minuti, preko 30, i smanjenje krvnog pritiska ispod 90/60 - objašnjava dr Popovac.
Pneumonije čine oko 50 odsto svih bolesti dece ispod pet godina, a oko 30 odsto kod dece između pet i 12 godina. Deca ispod pet godina koja žive u gradskim sredinama imaju godišnje između pet i osam epizoda akutnih infekcija disajnih puteva. Uglavnom su to infekcije gornjih disajnih puteva. U nerazvijenim zemljama, obolevanje od pneumonija kod dece je preko 10 puta češće nego u razvijenim zemljama. Pneumonija je još jedan od vodećih uzroka smrti u dobu odojčeta. Procenjuje se da širom sveta svake godine zbog ove bolesti umire preko dva miliona dece.
Zbog nemogućnosti rane i objektivne dijagnostike u ambulantnim uslovima, Svetska zdravstvena organizacija je predložila definiciju pneumonije kod dece kao febrilne bolesti sa ubrzanim disanjem, za koju ne postoji neki drugi vidljivi uzrok. Kontrola tuberkuloze
Tuberkuloza je najrasprostranjenija infekcija pluća. Prouzrokuje je bacil tuberkuloze. Procenjuje se da je trećina svetske populacije inficirana tuberkulozom i da oko tri miliona ljudi umire godišnje od ove bolesti. Čovek je relativno prirodno otporan na infekciju sa tuberkulozom. Od 100 inficiranih osoba, oboli neposredno posle infekcije tri do pet odsto, a tokom života još eventualno toliko.
- Da nije tako, čovečanstvo bi davno izumrlo od tuberkuloze - kaže dr Popovac.
Danas se tuberkuloza uglavnom uspešno leči. Samo osobe koje se ne leče pravilno rizikuju život.
- Nažalost, te osobe danas predstavljaju najveći izazov u zaštiti od tuberkuloze. Zbog nepravilnog lečenja, prevremenog prekida lečenja, loše saradnje sa lekarima, oboleli postaju rezistentni na nekoliko efikasnih lekova za tuberkulozu. A jedna takva osoba inficira 10 do 15 zdravih, do tada neinficiranih. Upravo je to taj veliki rizik infekcije sa bacilom tuberkuloze rezistentnim na postojeće lekove. Nedužna osoba se inficira sa bacilom za koga nema više bitno efikasnog leka i može biti osuđena na vrlo neizvesnu sudbinu – upozorava dr Popovac.
U našoj zemlji procenat osoba koje nisu uspešno izlečene je u lakom porastu. Tako je na području Beograda broj neizlečenih sa multirezistentnim bacilima tuberkuloze oko desetak.
- Procenat ovih bolesnika je gotovo isti kao u razvijenim zemljama Evrope. Svejedno, zahteva mnogo strožu kontrolu lečenja, mnogo više od obične kontrole da bolesnik svakodnevno popije
svoje lekove. Početkom ove sedmice, u Beogradu je održana konferencija sa predstavnicima Svetske zdravstvene organizacije, u cilju da još više unapredimo rano otkrivanje tuberkuloze i njeno uspešno lečenje. Za te ciljeve Ujedinjene nacije su dale značajnu donaciju za sledećih nekoliko godina - navodi dr Popovac.
Broj obolelih osoba u našoj zemlji je oko 35 na 100.000 stanovnika. To je oko dva do tri puta više nego u Francuskoj ili Nemačkoj, odnosno tri do četiri puta manje nego u Rusiji ili Rumuniji. Gotovo da nema obolevanja od tuberkuloze kod dece u našoj zemlji.
