Izvor: Blic, 05.Jul.2000, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Imunološka odbrana kože
Imunološka odbrana kože
Preterano sunčanje, kao modni trend i način života, dovelo je do dramatičnog povećanja broja obolelih od raka kože. Još dramatičnije je saznanje da sunčanje, s izuzetkom nekih slučajeva, uopšte nije zdravo. Kako onda hiljadama godina nismo primećivali štetne efekte sunčanja? To je upravo tema knjige 'Sunčanje, da ili ne?' Suzane Miljković, specijaliste i magistra kozmetologije, široj javnosti poznate kao autora više originalnih kozmetičkih >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << preparata, od kojih su najpoznatiji emulzioni oblici iz kolekcije za zaštitu od sunca 'Sole efekta'. Najnovija naučna saznanja o tome koliko smo zaista ugroženi od sunca, kakve posledice nas čekaju od prekomernog sunčanja i kako da se zaštitimo od sve opasnijeg sunčevog zračenja, autorka knjige učinila je na zanimljiv način, pregledno i sa obiljem stručnih fotografija dostupnim najširem krugu čitalaca. Knjiga se može kupiti u beogradskim knjižarama: Stubovi kulture, Plato, Univerzitetska knjižara, Knjižara SANU, ANT i skriptarnicama Farmaceutskog i Medicinskog fakulteta. Sve potrebne informacije mogu se dobiti od autora: e-mail s.miljkovic@sezampro.yu.
Za čitaoce Blica, u nekoliko nastavaka, donosimo najzanimljivije delove ove knjige.
To su one talasne dužine koje zahvaljujući svojoj energiji izazivaju fotohemijske reakcije u organizmu, pojavu opekotina, aktiviranje procesa melanogeneze, fotosenzibilizacije itd. Deo spektra čije talasne dužine ne izazivaju fotohemijske reakcije doprinosi samo zagrevanju kože.
Apsorpcija zračenja može se dogoditi u bilo kom od slojeva kože. Usled apsorpcije, biomolekul sadrži ukupnu količinu energije znatno veću od normalne i teži da je se oslobodi. Manje količine energije molekul najčešće odaje u okolni prostor u obliku toplote, a sa većom količinom suvišne energije započinje reakcije s okolnim molekulima. To može imati ozbiljne posledice, naročito ako je do apsorpcije došlo u nižim slojevima kože, gde se nalaze žive ćelije.
Koji će se od ovih procesa dogoditi, zavisi od mnogo faktora, pre svega od talasne dužine i ugla pod kojim zračenje pada na kožu. Ukoliko se ne dogodi nijedan od ovih procesa, doći će do transmisije ili propuštanja zračenja do dermisa i krvnih sudova. Ukupna količina zračenja koja se propusti do dermisa zavisi od broja slojeva i količine pigmenta melanina u epidermisu. Zračenje talasnih dužina od 400-3.000 nm, gde spadaju VIS i IR, prodire dublje u kožu i u većoj količini od UV zračenja.
Kako je koža prilagođena svojoj funkciji zaštite od zračenja?
Da bi obezbedila odgovarajuću zaštitu organizma, koža ima specifičnu građu i određene mehanizme. Oni se nalaze u površinskom sloju, epidermisu, i aktiviraju se pod uticajem većih doza zračenja.
Epidermis je sloj kože koji se nalazi na samoj površini. S obzirom na periferni položaj u organizmu i direktno delovanje agresivnih faktora okoline, on je glavni nosilac zaštitne uloge kože.Sastoji se od ćelija, keratinocita, koje se nalaze u bazalnom, najdubljem sloju. One se stalno umnožavaju, potiskujući novonastale ćelije ka površini. Na tom putu ćelije postepeno izumiru i menjaju oblik, građu i hemijski sastav. Na samoj površini kože one formiraju sloj neživih, ljuspastih ćelija, korneocita, koje su otporne na delovanje zračenja i druge štetne faktore okoline. Ovaj sloj se naziva kornealni sloj (Stratum Corneum, SC) i predstavlja vidljivi deo kože.
Zaštita koju nežive, ljuspaste ćelije sa površine pružaju osetljivim, živim ćelijama bazalnog sloja epidermisa pasivni je način odbrane od raznih spoljnih uticaja. Nežive ćelije se stalno uklanjaju sa površine ljuštenjem ili perutanjem, a zajedno sa njima se odstranjuju i nepoželjne komponente iz organizma, kao što su prevelike količine pigmenta melanina, nagomilanog u koži posle sunčanja. Na ovaj način se otklaanjaju i štetni agenci (hemikalije, mikroorganizmi i sl.), koji iz spoljašnje sredine dospevaju na površinu kože. Ćelije koje otpadaju stalno se zamenjuju novim, tako da kože uvek zadržava svežinu i lep izgled.
Iako je debeo svega 75-150 mikrona (10 -6 m), epidermis je u stanju da blokira velike količine pre svega UVB zračenja. To postiže zahvaljujući kornealnom sloju, koji reflektuje, rasejava ili apsorbuje zračenje. Oslo- bađanje energije zračenja u površinskim slojevima epidermisa ne može ugroziti nežive ćelije i zato one predstavljaju odličan štit za organizam. Epidermis, zajedno sa SC, propušta vrlo male količine zračenja do dermisa, što jasno govori o njegovo značaju u zaštiti od UV zračenja. Nastaviće se
