Izvor: Ekologija.rs, 25.Feb.2015, 08:55 (ažurirano 02.Apr.2020.)
HRIŠĆANSTVO I ŽIVOTNA SREDINA I
Hrišćanska teologija, u svom korijenu judeo-hrišćanska, u posljednjih tridesetak godina nalazi se na meti kritika od strane raznih naučnika, filosofa, sociologa, pa čak i iz same Crkve zbog svog istorijskog odnosa prema prirodi, a time i prema životnoj sredini. Hrišćanstvo se optužuje da je, svojim učenjima o postanju, prirodu podredilo čovjeku i time mu dalo povod da se prema prirodi odnosi kako poželi. Takođe, Crkva biva kritikovana zbog mlakog stava prema savremenoj problematici >> Pročitaj celu vest na sajtu Ekologija.rs << globalne ekološke krize. Osnovne hrišćanske ideje na kojima se temelje negativne kritike u odnosu čovjeka prema prirodi su:
1) Ideja kreacionizma
2) Čovjek – gospodar prirode
3) Dualizam: duh/materija odnosno čovjek/priroda
4) Ideja raja
5) Ideja napretka .
Prije priče o ovim tezama, neophodno je pojasniti da se ovdje hrišćanstvo posmatra uopšteno, obuhvatajući sve hrišćanske denominacije. To je moguće u ovom slučaju jer radi se o idejama koje su zajedničke za sve hrišćane, tj. radi se o idejama koje se nalaze u samoj srži hrišćanske teologije.
Ideja kreacionizma
Hrišćanska ideja kreacionizma, odnosno hrišćanska kosmološka ideja, opisana je u prvoj knjizi Biblije, knjizi Postanja (Genesis) u kojoj se dočarava stvaranje svijeta po hrišćanskom učenju. Po knjizi Postanja, Bog je stvorio prirodu, kao i sav svijet, ni iz čega. Sam čin stvaranja Boga smješta na mjesto stvaraoca, a prirodu na poziciju od Boga stvorene, što bi bio pad na nekoj zamišljenoj ljestvici, s obzirom da je u animističko doba priroda važila za stvaraoca. Posmatrajući kreaciju samo sa tog stanovišta, priroda gubi na vrijednosti.
S druge, hrišćanske teološke strane, posmatrano, samim tim što je od Boga stvorena, a hrišćanski Bog ne stvara slučajno niti nepotrebno, te stvara iz ljubavi i dobrote, priroda dobija na vrijednosti. Karakterističnim stihom: „I vide Bog da je dobro.“ završava se svaki od šest dana stvaranja, stoga je i priroda „dobra“.
Čovjek – gospodar prirode
Većina negativnih kritika hrišćanskog doživljaja prirode bazira se na tumačenju stihova iz knjige Postanja u kojima se Bog obraća prvim ljudima riječima: „…budite gospodari od riba morskih i od ptica nebeskih i od svih zveri što se miče po zemlji… dao sam vam sve bilje što nosi seme po svoj zemlji, i sva drveta rodna koja nose seme…“(Post. 1:28-29). Doslovnim tumačenjem, Bog daje čovjeku primat nad prirodom, jer on je gospodar i može da radi s njom šta poželi. Ako želi da je iskorištava i potpuno podredi svojim prohtjevima, u ovim stihovima može pronaći potvrdu za takvo djelovanje.
Naravno, ovo bi bilo doslovno tumačenje koje je naročito karakteristično za naučno-analitički orijentisan Zapad. Za Istočnu Crkvu, knjiga Postanja predstavlja knjigu simbola i alegorija, koja upravo na taj, simboličan način, prikazuje osnovne Istine. Hrišćanski teolozi navode da se riječima „budite gospodari“ ne daje dozvola za iskorištavanje, već odgovornost za brigu nad prirodom. U suštini, čovjek nije pozvan da vlada nad Božijom tvorevinom, već da bude „sveštenik tvorevine“, odnosno da je vodi ka cilju. A krajnji cilj hrišćana jeste bivstvovanje u zajednici sa Bogom.
