Izvor: Danas, 20.Jun.2016, 11:39 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Zašto je važan Vuk Drašković
Govoriti o Vuku Draškoviću kao čoveku, književniku i političaru - dugačka je, ali i neiscrpna i aktuelna priča. Ta aktuelnost posebno dolazi do izražaja kada je reč o Vuku kao političaru, pogotovo u turbulentnom vremenu kada se, u širim društvenim razmerama, oseća potreba da kao književnik malo predahne, a da se više aktivira kao političar, na području adekvatnog državno-političkog resora.
O Vuku Draškoviću kao književniku, književna kritika je već dala visoke >> Pročitaj celu vest na sajtu Danas << ocene, jer su svi njegovi romani (Sudija, Nož, Molitva, Ruski konzul, Noć đenerala, Meta, Doktor Aron, Via Romana, Tamo daleko, Isusovi memoari, i dr.) bestseleri, kako u srpskim, tako i u bivše-jugoslovenskim okvirima. Pored toga, i sama činjenica što su njegove knjige prevedene na mnoge svetske jezike (engleski, francuski, italijanski, španski, grčki, ruski, turski, češki, poljski, rumunski, bugarski i dr.), pokazuje da je ime Vuka Draškovića crvenim slovima upisano u spisak svetski poznatih književnika. Po rečima književnog kritičara Ljiljane Šop, ključno pitanje i središnja tema svih romana Vuka Draškovića je usud naroda koji nijedno poglavlje svoje istorije nije zatvorio i prepustio objektivnim proučavanjima prošlosti, a potom sam otvorio neku novu stranicu sadašnjosti sa jasnim usmerenjem u realnu budućnost. Takva (uzbudljiva) tematika Vukovih književnih dela, noseći obeležje određenog vremena, ideologije i politike, vrši ogroman uticaj na čitaoce, na karakter njihove interpretacije, na njihovu svest, njihove doživljaje, psihologiju, moral, a samim tim na društvo u celini. Ona sadrži ne samo istoriju, nego i duhovno blago srpskog naroda, vekovima stvarano. Ona nudi viziju ljudskih odnosa i ima istaknuto mesto u izražavanju nacionalnih stremljenja i očuvanju nacionalnog duha, jezika i kulture.
Književna i politička pozicija Vuka Draškovića u srpskom društvu su veoma tesno povezane, iako književnost i politika, kao ljudske delatnosti, imaju svoju relativnu autonomiju. Međutim, te dve Vukove pozicije se vrlo često oštro (mehanički) razdvajaju, često sa pogrešnom interpretacijom. U tom smislu se često čuje da je Vuk odličan književnik, ali ne i političar. Ili, da Vuk poznaje političku strategiju, ali ne i političku taktiku, što će reći da ne ume da se bavi političkim manipulacijama u cilju održanja i uvećanja svog političkog rejtinga, za razliku od drugih koji to vešto čine. Naravno, gubeći iz vida celovitost njegove ličnosti, ovakvi komentari nose prizvuk političke diskvalifikacije, iako je svima poznato da Vuk, pored umetničkog dara i stvaralačkog nadahnuća, raspolaže i znanjem, sposobnošću, spremnošću i voljom za aktivno učešće u društveno-političkim zbivanjima zarad opšteg dobra. Zato se Vukova književna i politička pozicija moraju analizirati i tumačiti u međusobnoj interakciji, budući da politika utiče na književnost, kao što i književnost utiče na politiku. Štaviše, književnost je politika, kako kaže Radoman Kordić, književni kritičar i teoretičar. Književni tekstovi ostaju nepromenjeni, ali se vremenom različito čitaju, doživljavaju i interpretiraju, zavisno od društveno-istorijskih okolnosti i karaktera društveno-političkog sistema u datom vremenu. To se posebno odnosi i na Vukove romane. Zbog romana Nož, na primer, Vuk je još pre 34 godine (1982) proglašen državnim neprijateljem br.1., da bi već posle 18 godina (1999), u novim društvenim uslovima, taj isti roman imao povoljnije političke komentare i bio ekranizovan.
Kada govorimo o Vuku Draškoviću kao političaru, suočavamo se sa različitim mišljenjima, kako pozitivnim, tako i negativnim. Pozitivna mišljenja se temelje na uverenju da je Vuk uvek polazio od istine, kao fundamentalne vrednosno-egzistencijalne ljudske kategorije, pa su njegovi politički stavovi, po bitnim državnim i nacionalnim pitanjima, uvek oslonjeni na suštinsko (realno) razumevanje konstelacije međunarodnih odnosa i stvarnih potreba i interesa zemlje. A negativna mišljenja, pak, koja i danas tu i tamo kruže, podstaknuta od strane pojedinih kvazi-patriota i političkih protivnika, temelje se na nepoznavanju činjenica i veri u argumente nekadašnje političke propagande, koja je, devedesetih godina, dovela do ogromne satanizacije Vuka Draškovića, zbog čega je neopravdano i nepravedno bio zlostavljan, mučen, hapšen, uprkos reagovanju domaće i svetske javnosti.
Takav odnos prema Vuku, tom Kralju trgova, kako su ga zvali u Srbiji i u svetu, može se objasniti, pored ostalog, i činjenicom što je on aktivno ušao u politički život zemlje kada je bilo najteže, u periodu kada je talas anti-komunizma, posle SSSR-a i Čehoslovačke, zahvatio i bivšu SFRJ, koja se ubrzo raspala, nažalost, kroz nepotrebne i teške međunacionalne sukobe. Upravo u toj poslednjoj deceniji XX veka, Vuk je, kao lider SPO, stao na čelo otpora ratu i državnom teroru u Srbiji, pokrenuvši stotine hiljada ljudi koji su ga podržavali. Taj otpor, na čijem je čelu bio, zajedno sa ostalim opozicionim liderima, rezultirao je gubitkom izbora Slobodana Miloševića 2000. godine, čemu je Vuk, nesumnjivo, posle velikog ličnog i porodičnog stradanja, dao svoj veliki doprinos. Ali, političke igre oko raspodele političke moći i političkih funkcija, nažalost, dovele su do njegovog potiskivanja, a očekivanja posle petooktobarskog socijalnog bunta, nažalost, nisu ostvarena. Imajući sve to u vidu, svakako, danas je Vuk Drašković potreban Srbiji, i kao književnik, i kao političar, koji može da učini neposredan doprinos bržem ulasku Srbije u članstvo EU.
Autor je profesor Univerziteta
