Izvor: Politika, 24.Sep.2006, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Zadužbina kneza Lazara
Izgrađen je u 14. veku u Gornjačkoj klisuri pored obale Mlave. – Nesrećna ljubav Đurđa Brankovića i Vukanke U Gornjačkoj klisuri, sa leve strane reke Mlave, nalazi se manastir Gornjak. Pribijen uz strmu liticu Ježevac podseća na Ostrog.
Manastir je zadužbina kneza Lazara. Podignut je krajem 14. veka. Tadašnji vladar Srbije, da bi učvrstio vlast u Braničevu, odlučio se da ovde izgradi manastir.
O postanku manastira među meštanima postoji predanje. Prema >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << njemu, kada je knez Lazar lovio košute u homoljskom kraju jedan deo njegove pratnje je, sa druge strane reke Mlave, video pećinu i neobičnog čoveka duge sede kose s knjigom u ruci. Kada su o ovome obavestili kneza, njemu je bilo jasno da je to isposnik Gligorije. Knez je hteo sa njim da razgovara. Ali isposnik nije želeo da napusti pećinu. Knez je preko glasnika poslao novu poruku isposniku da bar siđe do obale reke i da preko nje razgovaraju. Toj molbi se Gligorije odazvao. I tako poče razgovor, ali hučna Mlava nije dozvoljavala da jedan drugog razumeju. Isposnik je uspeo da umiri bučnu Mlavu i nastaviše razgovor. To mesto, gde teče reka, narod je nazvao Tišina, jer reka tu ne huči. Na pitanje kneza Lazara kakvu želju može da mu ispuni Gligorije je izrazio molbu da se sagradi bogomolja. Tako je knez Lazar izdao zapovest da se izgradi ovaj manastir.
Manastir Gornjak je u svojoj istoriji više puta rušen, ali i obnavljan za vreme vladavine Turaka. Najveće stradanje je doživeo za vreme Drugog svetskog rata od nemačkog okupatora. Okupatori su 1942. godine zaposeli manastir koji je postao njihovo utvrđenje. Odatle su slali kaznene ekspedicije da zastraše domaće stanovništvo. Kada se narod iz okolnih sela pobunio, Nemci su odlučili da unište manastir. Prvo su opljačkali manastirsku riznicu, pa crkvenu biblioteku i imovinu, a na kraju manastir i spalili njegove konake. Manastir Gornjak je obnovljen 1953. godine.
U blizini manastira nalazi se motel koji se arhitektonski uklapa u okolni ambijent. U njemu se putnicima, turistima i izletnicima nudi smeštaj za predah i odmor. Posetioci tu mogu da uživaju u divnim predelima.
Druga legenda govori o tome kako su homoljski vrhovi u blizini manastira, Vukan i Ježevica, dobili ime. Đurađ Branković, vladar Srbije u 15. veku, ovde je često dolazio u lov. Tako je zapazio Vukanku, lepu pastiricu. Zaljubili su se jedno u drugo. Da bi se tajno sastajao sa njom Đurađ je naredio slugama da razapnu platno od njegovog utvrđenja do Vukankine kolibe. Međutim kada je Jerina, Đurađeva žena, otkrila tajnu, presekla je platno i sastavila ga tankim koncem. Kada je noću Vukana krenula da se vidi sa Đurađem, platno se pokidalo i ona je uz jeziv vrisak pala u hučnu Mlavu. Tako je vrh sa koga je pošla nazvan Ježevica, a na kojem je trebalo da se sretne sa Đurđem Vukan.
D. Šćekić
[objavljeno: 24.09.2006.]
