Izvor: Politika, Tanjug, Fonet, 07.Maj.2009, 23:37   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Ustav SPC „blokira” promenu članova Sinoda

Najviši pravni akt Srpske pravoslavne crkve u potpunosti ide naruku mitropolitu Amfilohiju da i dalje ostane na vlasti kao „patrijarhov zamenik”

Ustav Srpske pravoslavne crkve „vezuje ruke” Svetom arhijerejskom saboru da u odsustvu patrijarha promeni članove Svetog sinoda. Iako će biti pokušaja da se ova tema uvrsti u dnevni red predstojećeg prolećnog redovnog zasedanja Sabora koji počinje 14. maja, male su šanse da se bez ozbiljnog narušavanja najvišeg >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << pravnog akta SPC promene članovi „crkvene vlade”, smatraju dobri poznavaoci kanonskog prava.

„Mada je Ustav pun nepreciznosti, on u potpunosti ide naruku mitropolitu Amfilohiju da i dalje ostane na vlasti, jer, praktično, nema pravnog mehanizma koji bi omogućio da se promene članovi Svetog sinoda”, kaže Željko Kotoranin, poznavalac crkvenog prava.

To znači da će i posle ovog sabora u upravljanju crkvom, najverovatnije, ostati „status kvo” iako je svim članovima Sinoda praktično istekao mandat – episkopima bihaćko-petrovačkom Hrizostomu i mileševskom Filaretu prošle godine, a mitropolitu Amfilohiju i episkopu žičkom Hrizostomu ističe ovog meseca.

Po ovlašćenju patrijarha Pavla iz maja 2007. godine, u skladu sa članom 61. Ustava SPC, mitropolit Amfilohije je određen da pomaže Njegovoj svetosti „u svakodnevnom obavljanju svojih prava i obaveza kako u poslovima Svetog arhijerejskog sinoda i Patrijaršijskog upravnog odbora, tako u područnoj mu arhiepiskopiji Beogradsko-karlovačkoj”. Ovaj položaj bljustitelja ili mestobljustitelja (čuvara patrijaršijskih prava) otvara mogućnost da se Amfilohije povuče sa položaja pomoćnika poglavara SPC.

„U skladu je sa kanonima i crkvenom praksom da arhijerej zamenjuje patrijarha ili episkopa najduže godinu dana. Posle isteka tog roka na njihovo mesto, ukoliko se patrijarh ili episkop nisu vratili svojim dužnostima, biraju se drugi arhijereji. Ovo je u skladu sa bratoljubljem i jevanđeljskim načelom da ’ko hoće da bude prvi, bude poslednji’. Na taj način relaksirali bi se i odnosi u episkopatu, ali i očuvao po kanonima utvrđen poredak u crkvi”, objašnjava jedan drugi stručnjak za kanonsko pravo.

To praktično znači da bi mitropolit Amfilohije trebalo sam da se povuče i rukovođenje Sinodom i predsedavanje Saborom ustupi po hirotoniji (rukopoloženju) sledećem najstarijem arhijereju. Ako bi se to dogodilo, u šta malo ko veruje, na položaju „patrijarhovog zamenika” nasledio bi ga mitropolit zagrebačko-ljubljanski Jovan. Jovan, inače član zamenik Svetog sinoda zajedno za drugim članom zamenikom episkopom Vasilijem (Kačavendom), u poslednje vreme aktivno učestvuje u radu Svetog sinoda i pripremi dnevnog reda Sabora.

Inače, po ustaljenoj crkvenoj praksi, članove Svetog sinoda na predlog patrijarha bira Sveti arhijerejski sabor na dve godine i to svake godine po dvojicu. Zamenjeni članovi Sinoda po automatizmu postaju članovi zamenici „crkvene vlade” kako bi se sačuvao kontinuitet u radu najviše izvršne i upravne crkvene vlasti između dva sabora.

Sve vladike ravnopravno imaju pravo da budu izabrane u Sveti sinod. Patrijarh, kako se saznaje, vodi preciznu evidenciju kada je ko od arhijereja bio u „crkvenoj vladi” kako bi se izbeglo da pojedini episkopi budu češće od drugih u Svetom sinodu. Nezvanično se, ipak, može čuti da taj princip nije poslednjih desetak godina u potpunosti poštovan, tako da za neke arhijereje postoje tek male šanse da u ovakvom odnosu snaga u episkopatu postanu članovi Svetog sinoda.

„Nelogično je da se insistira na promeni samo dvojice članova Sinoda, jer je praktično svoj četvorici istekao mandat. Sabor je najviše jerarhijsko predstavništvo i crkvenozakodavna vlast i mogao bi da insistira na promeni svih članova Sinoda, pa čak i da odluči da se ponovo otvori pitanje izbora novog poglavara srpske crkve”, smatra jedan izvor blizak Patrijaršiji.

Šta će se dogoditi posle priziva Svetog duha u patrijaršijskoj kapeli Svetog Simeona Mirotočivog teško je pretpostaviti. Sve opcije su otvorene. Vladike iz rasejanja počele su polako da pristižu. Kako se saznaje, episkop za Ameriku i Kanadu Mitropolije novogračaničke Longin već je na „konsultacijama” u Bijeljini kod vladike zvorničko-tuzlanskog Vasilija. Dan-dva uoči Sabora pojedine vladike intenzivno se sastaju kako bi usaglasili strategiju za Sabor.

Predlog dnevnog reda koji utvrđuje Sveti sinod ne saopštava se javno. Svaki arhijerej na početku zasedanja može da predloži dopunu i izmenu dnevnog reda, pa samim tim i da, eventualno, pokrene pitanje izbora novog poglavara srpske crkve. Ukoliko bi predlog da se bira novi patrijarh dobio većinu, redovni sabor bi privremeno prekinuo sa radom i započeo bi „izborni”.

Pošto je Sabor u novembru prošle godine, kako se saznaje, aklamacijom i bez glasanja umolio Njegovu svetost patrijarha srpskog gospodina Pavla da, iako bolestan, ostane na svetosavskom tronu, male su šanse da će predlog za izbor novog poglavara SPC, ukoliko ga bude bilo, dobiti većinu.

„Bila bi to bruka za crkvu, da posle pola godine Sabor menja svoju odluku i ponovo smenjuje patrijarha Pavla. Vernici bi sa velikim negodovanjem primili takvu vest”, kaže jedan izvor iz SPC.

Milenko Pešić



---------------------------------------------------------

Ruski orden Dostojanstvo patrijarhu Pavlu

Predsednik Međunarodne lige za zaštitu ljudskog dostojanstva i bezbednosti iz Rusije Vladimir Valentinovič Varenikov predao je juče u Dvoru Srpske patrijaršije orden Dostojanstvo, koji je ta međunarodna organizacija dodelila patrijarhu srpskom Pavlu. Kako je objavljeno na sajtu Srpske pravoslavne crkve, orden je u ime patrijarha primio episkop hvostanski Atanasije, vikar patrijarha srpskog Pavla. Tokom srdačnog i bratskog razgovora, kako je saopšteno, gosti iz Rusije su istakli značaj ličnosti patrijarha Pavla u danima iskušenja kroz koje su srpski narod i Crkva prošli.

Tanjug

[objavljeno: 08/05/2009]

Nastavak na Politika...