Izvor: Blic, 31.Jan.2002, 13:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Trećina radi u sivoj zoni
Trećina radi u sivoj zoni
BEOGRAD - U protekloj deceniji siva ekonomija se toliko raširila i odomaćila u našem privrednom životu, da je jednog trenutka postojala realna opasnost da svojim obimom prevaziđe legalne ekonomske tokove. Koliki je njen udeo i učešće u ukupnoj ekonomskoj aktivnosti tačno ne znaju ni stručnjaci, istaknuto je juče na okrugolom stolu o sivoj ekonomiji koji su organizovali Ekonomski institut i magazin 'Ekonomist'. Prema rečima Gorane Krstić, >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << saradnika Ekonomskog instituta, u periodu od 1991. do 1997. godine siva ekonomija je činila više od trećine bruto društvenog proizvoda, a 1993. godine čak oko 54,4 odsto. U odnosu na ukupne ekonomske aktivnosti udeo sive ekonomije se kretao od 24 do 35,2 odsto, odnosno najmanje jedna četvrtina ekonomskog poslovanja obavljala se bez ikakve državne kontrole. Prema anketi Ekonomskog instituta, sprovedenoj u decembru 2000. godine, oko 30 odsto radno aktivnog stanovništva bavi se nekim oblikom sive ekonomije, odnosno najmanje je milion ljudi (neki ekonomisti misle da je taj broj oko 1,2 miliona) stalno ili povremeno angažovano u ovom sektoru. Od tog broja 51 odsto to radi svakog meseca, odnosno živi od rada na crno. Kada su u pitanju prosečne mesečne zarade, rad na crno donosio je veće prihode za 6,8 odsto u odnosu na legalni rad, a ako se isključi uticaj časova rada, taj odnos je mnogo veći u korist sive ekonomije. Naime, nadnice u sivoj ekonomiji veće su i do dva puta u poređenju sa formalnim tržištem rada, što je posledica utaje poreza i drugih obaveza prema državi. Prema podacima savezne administracije, napominje Mirko Anđelić iz Ministarstva za privredu, u proteklih deset godina u zoni sive ekonomije obavljene su transakcije u vrednosti od oko 60 milijardi dolara. Kao razloge za ovako visok obim aktivnosti u nelegalnim tokovima, kada su u pitanju pravna lica, Anđelić ističe organizovan ilegalan posao uvoza nafte i naftnih derivata, cigareta, neplaćanje poreza, prelivanje društvenog kapitala u privatne ruke. Fizička lica se uglavnom bave preprodajom deviza, nelegalnim uvozom i preprodajom robe, radom na crno, izdavanjem nekretnina, zelenaštvom i ostalim sitnijim poslovima iz domena sive ekonomije.
Ukidanjem sankcija i državnim merama pojedine od ovih aktivnosi u poslednjih godinu dana su gotovo zamrle ili su svedene na minimum, ali je uticaj i obim sive ekonomije u našoj zemlji i dalje barem tri puta veći nego u pravno i tržišno uređenim zemljama. Zbog toga i ekonomisti i učesnici u sivoj ekonomiji smatraju da su formiranje stabilnog pravnog i tržišnog sistema, uz jasnu monetarnu i fiskalnu politiku, uslov za njeno prevođenje u legalne tokove. To pre svega znači smanjenje poreza, doprinosa, carina i drugih obaveza prema državi, ali i veću disciplinu u monetarnoj i fiskalnoj sferi, posebno kada je u pitanju javna potrošnja. G.K.
